ความรอบรู้ด้านสุขภาพที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายในจังหวัดสุพรรณบุรี

Sompob  Panmanee; Nopadol  Thongaram

Authors

Sompob Panmanee Master of Public Health Student, Sirindhorn College of Public Health Suphanburi, Faculty of Public Health and Allied Health Sciences, Praboromarajchanok Institute
Nopadol Thongaram Sirindhorn College of Public Health Suphanburi, Faculty of Public Health and Allied Health Sciences, Praboromarajchanok Institute

Abstract

E-cigarette use has emerged as a critical public health issue, with upper secondary school students representing a high-risk group vulnerable to future initiation. This study aimed to examine the levels of health literacy among these students, explore the relationship between health literacy and e-cigarette prevention behaviors, and identify the factors predicting their prevention behaviors. Utilizing a quantitative research design,
a sample of 418 upper secondary school students in Suphan Buri Province was selected through multi-stage random sampling. Data were collected using a health literacy questionnaire (reliability coefficient = 0.95) and an e-cigarette prevention behavior questionnaire (reliability coefficient = 0.98). Statistical analyses were performed to compute descriptive and inferential statistics, including Pearson’s correlation coefficient and multiple regression analysis. The results revealed that the majority of the participants were female, and most reported prior exposure to e-cigarettes. The overall health literacy of the participants was at a high level (M = 4.56, SD. = 0.75). Multiple regression analysis indicated that factors significantly predicting e-cigarette prevention behaviors included self-management skills, which exerted the strongest influence (β = 0.415, P-value < .001), followed by media literacy skills (β = 0.348, P-value < .001), and decision-making skills (β = 0.187, P-value < .001). Together, these variables accounted for 76.00% of the variance in
e-cigarette prevention behaviors (R² = 0.760, P-value < 0.05).

This study demonstrates that self-management and media literacy skills are key components in fostering e-cigarette prevention behaviors among upper secondary school students. To promote sustainable prevention behaviors, educational institutions should encourage productive extracurricular activities and develop educational media addressing the dangers and health hazards of e-cigarettes.

References

กนิษฐา ไทยกล้า. (2566). การเฝ้าระวังตลาดบุหรี่ไฟฟ้าบนอินเทอร์เน็ต ปี พ.ศ. 2566. หน่วยสารเสพติด สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สุขภาพ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

กรมควบคุมโรค กองงานคณะกรรมการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ. (2568). ทิศทางการขับเคลื่อนงานควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2569: ประเทศไทยบุหรี่ไฟฟ้าต้องเป็นศูนย์ (Zero E- Cig) [สไลด์เอกสารนำเสนอ]. กระทรวงสาธารณสุข.

กองงานคณะกรรมการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2568). รายงาน ประจำปี 2568. กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.

ข้อมูลสารสนเทศนักเรียนโรงเรียนสังกัดเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา. (2568, 25 กรกฎาคม). จาก https://school.webactivity.net/main.php

ขวัญเมือง แก้วดําเกิง. (2561). ความรอบรู้ด้านสุขภาพ เข้าถึง เข้าใจ และการนําไปใช้. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: อมรินทร์พริ้นติ้ง.

จุฑามาศ มณีกุล. (2566). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในระยะแรกของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย จังหวัดฉะเชิงเทรา [วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยบูรพา

ชัยชนะ ศรีเพียรชัย และภัทรพร วีระนาคินทร์. (2567). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับระดับการรับรู้และ พฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของเยาวชนระดับมัธยมศึกษาตอนปลายในพื้นที่อำเภอ จังหวัดขอนแก่น. วารสารปัญญาพัฒน์, 2(5), 51–56.

ชีวิน อ่อนละออ, วีณา อิศรางกูร ณ อยุธยา, สุทธินันท์ บุญมี, และสวิตา อ่อนละออ. (2568). แนว ทางการส่งเสริมความรู้เพื่อปลอดบุหรี่ไฟฟ้าและผลิตภัณฑ์ยาสูบของนักศึกษาและบุคลากร วิทยาลัยบัณฑิตเอเซีย. วารสารวิชาการและวิจัย มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ, 15(3), 229–241.

ณรงค์ชัย หัตถี และพุทธิพร พงศ์นันนทกุลกิจ. (2567). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการป้องกันการใช้บุหรี่ไฟฟ้าในนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย จังหวัดจันทบุรี. วารสารการพยาบาลและนวัตกรรมสุขภาพ, 1(1), 1–15.

ธนากร ธนวัฒน์. (2567). ผลกระทบในทุกมิติจากการใช้บุหรี่ไฟฟ้า: การทบทวนแนวทางการจัดโปรแกรมสำหรับการสร้างการรับรู้ถึงอันตรายต่อสุขภาพและการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในวัยรุ่น. วารสารสาธารณสุขและวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 7(2), 93–106.

นันท์นภัส เกตน์โกศัลย์ และธวิสรา จิรเสถียรพร. (2569). การพัฒนาโปรแกรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อส่งเสริมทักษะการรู้เท่าทันสื่อโฆษณาบุหรี่ไฟฟ้าทางเครือข่ายอินเตอร์เน็ตของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี, 9(1), 59–74.

พงษ์ศักดิ์ อ้นมอย, ชนุตา พาโพนงาม, และนฤมล ลาวน้อย. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของเยาวชนจังหวัดอุตรดิตถ์. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 31(2), 197-205.

ยุทธพงศ์ ปิ่นอนงค์. (2567). ปัญหาบุหรี่ไฟฟ้ากับเยาวชนไทย (ร้อยเรื่อง...เมืองไทย). สำนักวิชาการ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.

วงการแพทย์. (2557). บุหรี่อิเล็กทรอนิกส์ ยาสูบ “แปลงร่าง” คนบาปในคราบนักบุญ. http://www.wongkarnpat.com/viewya.php?id=1050

วชิระ เพ็งจันทร์. (2560). เอกสารการประชุมเชิงปฏิบัติการพัฒนาศักยภาพบุคลากรกรมอนามัย เรื่อง ความรอบรู้สุขภาพมุ่งสู่ประเทศไทย. กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข.

สุกัญญา รังสี, บุศยรินทร์ เอกมั่นเศรษฐ์, และ ปิยธิดา โพธิ์ดง. (2567). ผลของโปรแกรมให้ความรู้อิเล็กทรอนิกส์ด้านสุขภาพต่อความรู้และทัศนคติในการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น. วารสารการพยาบาลและการศึกษา, 7(2), 55–66.

สุภิญญา คำพันธ์, อนงค์นาถ หนูดาษ, ชนากานต์ เกษตรการุณย์, และธนะวัฒน์ รวมสุก. (2564). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ทางสุขภาพเกี่ยวกับบุหรี่และการป้องกันการสูบบุหรี่ของนักศึกษามหาวิทยาลัยแห่งหนึ่ง กรุงเทพมหานคร. วารสารสวนสุนันทาวิชาการและวิจัย, 15(1), 1–10. [cite: 2].

สุวรรณา เรืองกาญจนเศรษฐ์, กัญญารัตน์ กลิ่นวิชิต, รัตนาภรณ์ แป้นทิม, และกนกวรรณ ผ่องศรี. (2566). บุหรี่ไฟฟ้า มหันตภัยร้ายทำลายเยาวชน. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 32(5), 946–961.

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2568). คู่มือบุหรี่ไฟฟ้า รู้ไว้ ร้ายจัด. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ.

อรุณ จิรวัฒน์กุล. (2558). สถิติทางวิทยาศาสตร์สุขภาพเพื่อการวิจัย. วิทยพัฒน์.

อาภาพร เผ่าวัฒนา, นฤมล เอื้อมณีกุล, และสุนีย์ ละกำปั่น. (2560). การป้องกันพฤติกรรมเสี่ยงในวัยรุ่น: แนวคิดและการจัดการหลายระดับ [Risk behaviors in adolescence: Concepts and management in multilevel approach]. แดเน็กซ์ อินเตอร์คอร์ปอเรชั่น.

Best, J. W. (1977). Research in education (3rd ed.). Prentice Hall.

Bloom, B. S. (1971). Mastery learning. Holt, Rinehart and Winston.

Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques (3rd ed.). John Wiley & Sons.

Diaz, M. C., Kierstead, E. C., Khatib, B. S., Schillo, B. A., & Tauras, J. A. (2023). Investigating the impact of e-cigarette price and tax on e-cigarette use behavior. American Journal of Preventive Medicine, 64(6), 797–804. https://doi.org/10.1016

Euromonitor International. (2019). Smoking situation. BBC News. https://www.bbc.com

Kong, G., Kuguru, K. E., & Krishnan-Sarin, S. (2017). Gender differences in US adolescent e- cigarette use. Current Addiction Reports, 4(4), 422–430.

Kramarow, E. A., & Elgaddal, N. (2023). Current electronic cigarette use among adults aged 18 and over: United States, 2021 (NCHS Data Brief, No. 475).

National Center for Health Statistics.

Nutbeam, D. (2000). Health literacy as a public health goal: A challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promotion International, 15(3), 259–267.

Nutbeam, D. (2008). The evolving concept of health literacy. Social Science & Medicine, 67(12), 2072–2078.

Senaviratna, N. A. M. R., & A. Cooray, T. M. J. (2019). Diagnosing Multicollinearity of Logistic Regression Model. Asian Journal of Probability and Statistics, 5(2), 1–9. https://doi.org/10.9734/ajpas/2019/v5i230132