อุบัติการณ์และปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะแทรกซ้อนทางวิสัญญีระหว่างการผ่าตัดในผู้ป่วย โรงพยาบาลเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ระยอง

สโรชา ศรีสวัสดิ์

ผู้แต่ง

สโรชา ศรีสวัสดิ์ โรงพยาบาลเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ระยอง

คำสำคัญ:

ภาวะแทรกซ้อนทางวิสัญญี, การให้ยาระงับความรู้สึก, ผู้ป่วยผ่าตัด, อุบัติการณ์

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงสังเกตแบบสองทิศทาง (Ambidirectional cohort study)
มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอุบัติการณ์และปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะแทรกซ้อนทางวิสัญญีระหว่างการผ่าตัดในผู้ป่วยที่เข้ารับการผ่าตัด ณ โรงพยาบาลเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ระยอง โดยศึกษาจากเวชระเบียนผู้ป่วยจำนวน 2,400 ราย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะแทรกซ้อนโดยใช้ Multiple Logistic Regression นำเสนอค่า Adjusted Odds Ratio (Adjusted OR) ช่วงความเชื่อมั่นร้อยละ 95.00 และกำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05

ผลการศึกษาพบว่า อุบัติการณ์การเกิดภาวะแทรกซ้อนทางวิสัญญีระหว่างการผ่าตัดเท่ากับร้อยละ 20.00 โดยภาวะที่พบมากที่สุด ได้แก่ ภาวะความดันโลหิตต่ำ รองลงมาคือภาวะความดันโลหิตสูง และภาวะออกซิเจนในเลือดต่ำ นอกจากนี้ พบว่า อายุที่มากกว่า 65 ปี ระดับ ASA physical status ตั้งแต่ระดับ III ขึ้นไป การผ่าตัดฉุกเฉิน ระยะเวลาการผ่าตัดมากกว่า 120 นาที และการได้รับยาระงับความรู้สึกแบบ General anesthesia มีความสัมพันธ์กับการเกิดภาวะแทรกซ้อนทางวิสัญญีอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าการประเมินความเสี่ยงก่อนการผ่าตัดและการเฝ้าระวังผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงสูงอย่างใกล้ชิด สามารถนำไปใช้เป็นข้อมูลในการวางแผนการดูแลผู้ป่วย พัฒนาแนวทางปฏิบัติด้านวิสัญญี
และยกระดับความปลอดภัยของผู้ป่วยระหว่างการผ่าตัด

เอกสารอ้างอิง

นูรฮายาตี หนูเจริญ, อ. จิรกุลสวัสดิ์, ส. จรรยธรรม, ส. เจียรวิทยกิจ, และพ. วิเชียรเวชไพศาล. (2567). ภาวะเร่งด่วนทางวิสัญญี. วิสัญญีสาร, 50(6), 393–400.

มัลลิกา อาฮูยา และธิดารัตน์ อริยานุชิตกุล. (2564). ความชุกและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเกิดความดันโลหิตต่ำหลังการให้ยาชาทางช่องน้ำไขสันหลังในผู้สูงอายุที่เข้ารับการผ่าตัดที่โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลอุดรธานี, 29(3), 431–441.

ราชวิทยาลัยวิสัญญีแพทย์แห่งประเทศไทย. (2567). แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับการป้องกันและการจัดการภาวะอุณหภูมิกายต่ำระหว่างผ่าตัด โดยราชวิทยาลัยวิสัญญีแพทย์แห่งประเทศไทย. วิสัญญีสาร, 50(4), 287–300.

สบาย บางบ้าน, ณ. ไพรลาหาร, ช. เกษมศิริ, ธ. จิมารัศา, ก. พละชีวะ, และว. สมดี. (2567). อุบัติการณ์ภาวะแทรกซ้อนรุนแรงในผู้ป่วยที่ได้รับยาระงับความรู้สึกเพื่อผ่าตัดระบบประสาทและสมอง โรงพยาบาลศรีนครินทร์. วิสัญญีสาร, 50(2), 109–114.

เสาวลักษณ์ คุ่ยสมใจ และทีปทัศน์ ชินตาปัญญากุล. (2567). ความชุกและปัจจัยที่ส่งผลต่อภาวะแทรกซ้อนในผู้ป่วยที่ได้รับยาระงับความรู้สึกแบบทั่วร่างกาย. วารสารสุขภาพและการพยาบาล มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 3(2), 122–136.

อัจฉรา อัครปฏิมา, กัลยา ศรีสุวรรณ, และภัทรพงศ์ กีฬาแปง. (2564). ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดภาวะความดันโลหิตต่ำจากการระงับความรู้สึกทางช่องน้ำไขสันหลังในผู้ป่วยสูงอายุที่ได้รับการผ่าตัดกระดูกสะโพกหัก. วิสัญญีสาร, 47(2), 85–92.

Apfelbaum, J. L., Hagberg, C. A., Connis, R. T., Abdelmalak, B. B., Agarkar, M., Dutton, R. P., Fiadjoe, J. E., Greif, R., Klock, P. A., Mercier, D., Myatra, S. N., O’Sullivan, E. P., Rosenblatt, W. H., Sorbello, M., & Tung, A. (2022).

American Society of Anesthesiologists practice guidelines for management of the difficult airway. Anesthesiology, 136(1), 31–81.

https://doi.org/10.1097/ALN.0000000000004002

Golden, D. B. K., Wang, J., Waserman, S., Akin, C., Campbell, R. L., Ellis, A. K., Greenhawt, M., Lang, D. M., Ledford, D. K., Lieberman, J., Oppenheimer, J., Shaker, M. S., Wallace, D. V., Abrams, E. M., Bernstein, J. A., Chu, D. K., Horner, C. C., Rank, M. A., & Stukus, D. R. (2024). Anaphylaxis: A 2023 practice parameter update. Annals of Allergy, Asthma & Immunology, 132(2), 124–176. https://doi.org/10.1016/j.anai.2023.09.015

Gregory, A., Stapelfeldt, W. H., Khanna, A. K., Smischney, N. J., Boero, I. J., Chen, Q., Stevens, M., & Shaw, A. D. (2021). Intraoperative hypotension is associated with adverse clinical outcomes after noncardiac surgery. Anesthesia & Analgesia, 132(6), 1654–1665. https://doi.org/10.1213/ANE.0000000000005250

Harfaoui, W., Alilou, M., El Adib, A. R., Zidouh, S., Zentar, A., & Belyamani, L. (2024). Patient safety in anesthesiology: Progress, challenges, and prospects. Cureus, 16(9), e69540.

Jindawatthana, I., Wongsripuemtet, P., Angkutanon, P., & Raksakietisak, M. (2023). Factors associated with 30-day mortality after perioperative cardiac arrest in adults undergoing non-cardiac surgery: A seven-year observational study from Siriraj Hospital. Annals of Translational Medicine, 11(10), 342.

Jitsinthunun, T., Supannanont, P., & Raksakietisak, M. (2024). Incidence, risk-factors, and outcomes of intraoperative hypotension following spinal anesthesia in hip fracture surgery: A retrospective study from Thailand. Siriraj Medical Journal, 76(7), 408–416.

Klein, A. A., Meek, T., Allcock, E., Cook, T. M., Mincher, N., Morris, C., Nimmo, A. F., Pandit, J. J., Pawa, A., Rodney, G., Sheraton, T., & Young, P. (2021). Recommendations for standards of monitoring during anaesthesia and recovery 2021: Guideline from the Association of Anaesthetists. Anaesthesia, 76(9), 1212–1223.

https://doi.org/10.1111/anae.15501

Kovitwanawong, N., Maliwan, M., & Kovitwanawong, P. (2023). Role of bedside ultrasound of the airway for predicting difficult intubation in adult patients. Journal of Health Science and Medical Research, 41(2), e2023947.

Krase, A., Zhang, Y., & Yeung, J. (2024). Paediatric perioperative anaphylaxis: National incidence and features. British Journal of Anaesthesia, 132(3), 1–5.

Mantaga, N., Tanasansuttiporn, J., & Sangkum, L. (2022). Incidence and factors associated with adverse airway complications in obese patients undergoing general anesthesia with endotracheal intubation. Siriraj Medical Journal, 74(4), 258–266.

Ponthus, S., Citre, A., & Lele, E. (2024). Intraoperative anesthesia-related critical events in low-resource hospitals during short-term surgical missions in Tanzania and Democratic Republic of the Congo: An observational study. Anesthesia & Analgesia, 138(1), 1–10.

Ratanasuwan, P., Sriraj, W., Punjasawadwong, Y., Choorat, J., Charuluxananan, S., & Pravitharangul, T. (2021). The Perioperative and Anesthetic Adverse Events in Thailand (PAAd Thai) study of anesthetic equipment malfunction or failure: An analysis of 2206 incident reports. Journal of the Medical Association of Thailand, 104, 286–292.

Rattana-Arpa, S., Chaikittisilpa, N., Srikongrak, S., Udomnak, S., Aroonpruksakul, N., & Kiatchai, T. (2023). Incidences and outcomes of intra-operative vs. postoperative paediatric cardiac arrest: A retrospective cohort study of 42,776 anaesthetics in children who underwent noncardiac surgery in a Thai tertiary care hospital. European Journal of Anaesthesiology, 40(1), 1–10.

Rojanapithayakorn, N., Werawatganon, T., & Charuluxananan, S. (2024). Comparison of the incidences of anesthesia-related adverse events within 24 hours of anesthesia in relation to time-of-day in a Thai teaching hospital. Journal of the Medical Association of Thailand, 107(10), 843–851.

Saasouh, W., Kheterpal, S., & Avitsian, R. (2023). Intraoperative hypotension in ambulatory surgery centers. Journal of Clinical Anesthesia, 90, 111181.

Schroeder, A., Kueper, J., & Yeung, J. (2024). Diagnosis and treatment of perioperative allergic complications: A practical review. Plastic and Reconstructive Surgery Global Open, 12(5), e5798.

Sutthibenjakul, S., & Chatmongkolchart, S. (2021). Post-induction hypotension among elderly patients in King Chulalongkorn Memorial Hospital. Journal of the Medical Association of Thailand, 104(4), 512–519.

Zhang, Y., & Yeung, J. (2024). Perioperative anaphylaxis: A systematic review and meta-analysis. BMC Anesthesiology, 24, 1–12.