ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการป้องกันโรควัณโรค ของผู้สัมผัสร่วมบ้านผู้ป่วยวัณโรคปอด ในเขตอำเภอสวรรคโลก จังหวัดสุโขทัย

ผู้แต่ง

  • ธีรพล หล่อประดิษฐ์ วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธรจังหวัดพิษณุโลก
  • นฏเกล้า ขีตตะสังคะ โรงพยาบาลสวรรคโลก จังหวัดสุโขทัย

คำสำคัญ:

วัณโรคปอด, ผู้สัมผัสร่วมบ้าน, พฤติกรรมการป้องกันโรค

บทคัดย่อ

การวิจัยภาคตัดขวางครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการป้องกันวัณโรคของผู้สัมผัสร่วมบ้านผู้ป่วยวัณโรคปอดในอำเภอสวรรคโลก จังหวัดสุโขทัย กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยผู้สัมผัสร่วมบ้านผู้ป่วยวัณโรคปอด จำนวน 156 คน เก็บข้อมูลระหว่างวันที่ 1 พฤษภาคม 2567 – 30 สิงหาคม 2567             ด้วยแบบสอบถามที่ผ่านการตรวจสอบคุณภาพทั้งความตรงเชิงเนื้อหาและความเที่ยง ได้ค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค ทั้งฉบับเท่ากับ 0.78 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณ โดยวิธี Stepwise

ผลการวิจัย พบว่า ปัจจัยที่ร่วมพยากรณ์พฤติกรรมการป้องกันวัณโรคของผู้สัมผัสร่วมบ้านผู้ป่วยวัณโรคปอดในเขตอำเภอสวรรคโลก จังหวัดสุโขทัย ได้แก่ การรับรู้โอกาสเสี่ยงของการติดต่อโรควัณโรค (β = 0.449,    p-value < 0.001) การรับรู้อุปสรรคการป้องกันโรควัณโรค (β = 0.274, p-value < 0.006) โดยสามารถร่วมกันทำนาย ได้ร้อยละ 88.3  ดังนั้นหน่วยงานที่มีส่วนเกี่ยวข้อง ควรส่งเสริมและสนับสนุนให้ผู้สัมผัสร่วมบ้านผู้ป่วยวัณโรคปอด ในเขตอำเภอสวรรคโลก จังหวัดสุโขทัย มีความเข้าใจที่ถูกต้อง เกี่ยวกับการการติดต่อของโรควัณโรคในช่องทางต่าง ๆ รวมทั้งควรมีการจัดกิจกรรมเชิงรุกในการสร้างการรับรู้ที่ถูกต้องในการปฏิบัติพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากผู้ป่วยวัณโรค ต่อไป

เอกสารอ้างอิง

กรมควบคุมโรค. (2562). วัณโรค (Tuberculosis (TB). https://www.ddc.moph.go.th/ disease_detail.php?d=105

กรมควบคุมโรค. (2562). โรควัณโรคปอด (T.B. Pulmonary). สืบค้นจาก https://www.ddc.moph. go.th/disease_detail.php?d=92

กรมควบคุมโรค. (2567). สถานการณ์และการดำเนินงานวัณโรคของประเทศไทย. นนทบุรี : กลุ่มระบาดวิทยาและตอบโต้ภาวะฉุกเฉิน กองวัณโรค กรมควบคุมโรค.

กระทรวงสาธารณสุข. (2568). Health KPI. https://healthkpi.moph.go.th/kpi2/kpi/index2/

ขวัญใจ มอนไธสง, จีราภรณ์ กรรมบุตร, & วนลดา ทองใบ. (2560). ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกันวัณโรคของผู้สัมผัสร่วมบ้านกับผู้ป่วยวัณโรคปอดที่พักอาศัยในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล. วารสารพยาบาลทหารบก, 18(2), 306–314.

คำนวณ อึ้งชูศักดิ์. (2559). ระบาดวิทยาเพื่อการบริหารงานสาธารณสุข. นนทบุรี : สมาคมระบาดวิทยา (ประเทศไทย).

ปิยรัตน์ ชาวนา. (2567). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อพฤติกรรมการป้องกันวัณโรคในผู้สัมผัสร่วมบ้านผู้ป่วยวัณโรค ตำบลห้วยติ๊กชู อำเภอภูสิงห์ จังหวัดศรีสะเกษ. โรงพยาบาลภูสิงห์อำเภอภูสิงห์ จังหวัดศรีสะเกษ.

ปีเส๊าะ มะเซ็ง. (2563). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อพฤติกรรมการป้องกันวัณโรคในผู้สัมผัสร่วมบ้านผู้ป่วยวัณโรคอำเภอกาญจนดิษฐ์ จังหวัดสุราษฎร์ธานี. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยทักษิณ.

มัลลิกา ผดุงหมาย. (2566). ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมป้องกันวัณโรคของผู้สัมผัสร่วมบ้านกับผู้ป่วยวัณโรคปอด [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยนเรศวร.

โรงพยาบาลสวรรคโลก. (2565). รายงานประจำปี 2565 โรงพยาบาลสวรรคโลก. งานควบคุมโรคติดต่อ. กลุ่มงานบริการปฐมภูมิและองค์รวม. โรงพยาบาลสวรรคโลก.

ศิรินทรา ป้อมไชยา, & ศุภลักษณ์ แย้มสกุล. (2566). รายงานเฝ้าระวังโรคและภัยสุขภาพ 5 กลุ่มโรค 5 มิติ ด้านวัณโรค ปีงบประมาณ 2566. เขตสุขภาพที่ 5.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุโขทัย. (2566). สรุปรายงานประจำปี 2566. สุโขทัย: กลุ่มงานควบคุมโรค.

Becker, M. H., & Maiman, L. A. (1975). Sociobehavioral determinants of compliance with health and medical care recommendations. Medical Care, 13(1), 10–24.

https://doi.org/10.1097/00005650-197501000-00002

Bloom, B. S. (1986). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. Handbook I: Cognitive domain. New York: Longman.

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.

Likert, R. (1932). A technique for the measurement of attitudes. Archives of Psychology, 22(140), 5–55.

World Health Organization. (2022). Implementing the end TB strategy: The essentials, 2022 update (p. 13). Geneva: Author.

World Health Organization. (2025). Tuberculosis. https://www.who.int/health-topics/tuberculosis#tab=ta

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-08-30