ความรอบรู้ด้านสุขภาพและการสนับสนุนทางสังคมกับการรับบริการยาฝังคุมกำเนิดในมารดาวัยรุ่นหลังคลอดในเขตสุขภาพที่ 9 นครชัยบุรินทร์

วาสนา ไขพันดุง; ทิวากรณ์ ราชูธร

ผู้แต่ง

วาสนา ไขพันดุง คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา
ทิวากรณ์ ราชูธร คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา

คำสำคัญ:

ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, แรงสนับสนุนทางสังคม, ยาฝังคุมกำเนิด, มารดาวัยรุ่นหลังคลอด

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาความรอบรู้ด้านสุขภาพเกี่ยวกับยาฝังคุมกำเนิดในมารดาวัยรุ่นหลังคลอด (2) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับการรับบริการยาฝังคุมกำเนิด และ (3) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างแรงสนับสนุนทางสังคมกับการรับบริการยาฝังคุมกำเนิด ในเขตสุขภาพที่ 9 นครชัยบุรินทร์ กลุ่มตัวอย่างคือมารดาวัยรุ่นหลังคลอด จำนวน 275 คน คัดเลือกด้วยการสุ่มแบบหลายขั้นตอน โดยใช้แบบสอบถามที่ผ่านการตรวจสอบความเที่ยงตรงและค่าความเชื่อมั่นแบบวัดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับยาฝังคุมกำเนิด ความรอบรู้ด้านสุขภาพเกี่ยวกับยาฝังคุมกำเนิด และแรงสนับสนุนทางสังคม เท่ากับ 0.86, 0.84 และ 0.78 ตามลําดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการถดถอยพหุคูณ ผลการวิจัยพบว่า ความรอบรู้ด้านสุขภาพเกี่ยวกับยาฝังคุมกำเนิดอยู่ในระดับเพียงพอ (ร้อยละ 69.09) ครอบคลุมด้านการเข้าถึงข้อมูล ความเข้าใจ ทักษะการสื่อสารการรู้เท่าทันสื่อ การตัดสินใจ และการจัดการตนเอง ซึ่งมีความสัมพันธ์กับการรับบริการยาฝังคุมกำเนิดอย่างมีนัยสำคัญ (AOR = 6.61; 95%CI: 3.54–12.33; p < 0.001) แรงสนับสนุนทางสังคมอยู่ในระดับเพียงพอ (ร้อยละ 66.18) ครอบคลุมด้านอารมณ์ ข้อมูลข่าวสาร สิ่งของ และการประเมินสะท้อนกลับ โดยมีความสัมพันธ์กับการรับบริการอย่างมีนัยสำคัญ (AOR = 2.68; 95%CI: 1.45–4.97; p = 0.002) สรุปได้ว่า ความรอบรู้ด้านสุขภาพและแรงสนับสนุนทางสังคมเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการรับบริการยาฝังคุมกำเนิดในมารดาวัยรุ่นหลังคลอด ควรส่งเสริมต่อเนื่องเพื่อเพิ่มการเข้าถึงบริการอย่างมีประสิทธิภาพ

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Adolescent pregnancy [internet]. 2019 [cited 2025 Jul 19]. Available from: http://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescent-pregnancy

Ministry of Public Health, Department of Health, Bureau of Reproductive Health. Annual report 2021 [internet]. 2021 [cited 2025 Jul 19]. Available from: https://rh.anamai.moph.go.th/-th/department-yearly-report/download/?did=207441&id=82926&reload (in Thai)

National Statistical Office, Information and Communication Technology Center. Health Data Center (HDC) [internet]. 2022 [cited 2023 Nov 25]. Available from: https://hdc.moph.go.th/-center/public/main (in Thai)

World Health Organization. Adolescent pregnancy [internet]. 2014 [cited 2025 Jul 19]. Available from: http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs364/en/

Pungbangkadee R, Ratinthorn A. Factors and consequences of repeat pregnancy among Thai adolescent females: a case study in Bangkok. Thai J Nurs. 2014;32(2):23–31. (in Thai)

The American College of Obstetricians and Gynecologists. Committee opinion No. 539: Adolescents and long-acting reversible contraception: Implants and intrauterine devices. Obstet Gynecol. 2012;120(4):983–8. doi:10.1097/AOG.0b013e3182723b7d.

Choonil R, Sae-Jeng K, Sukrat B. Provision of contraceptive services in hospitals in Thailand, 2015. Bangkok: Bureau of Reproductive Health, Department of Health; 2015. (in Thai)

Ministry of Public Health, Department of Health Service Support, Bureau of Health Education. Promoting and assessing health literacy and health behaviors. Nonthaburi: Bureau of Health Education, Department of Health Service Support; 2018. (in Thai)

House JS. Work stress and social support. Reading (MA): Addison-Wesley; 1981.

Hsieh FY, Bloch DA, Larson MG. A simple method of sample size calculation for linear and logistic regression. Stat Med. 1998;17(14):1623–34.

Nilprasert H. Predictive factors of contraceptive use to prevent repeat pregnancy among adolescent mothers in Prachuap Khiri Khan Province. J Health Educ. 2021;44(2):47–63. (in Thai)

Kiess HO. Statistic concept for behavior sciences. Boston: Allyn and Bacon Inc.; 1989.

Intharakhamhaeng A, Khumthong T. Health literacy and contraceptive decision-making among Thai adolescents. J Adolescent Health. 2021;68(3):451–7. (in Thai)

Sørensen K, Van den Broucke S, Fullam J, Doyle G, Pelikan J, Slonska Z, et al. Health literacy and public health: a systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health. 2012;12:80. doi:10.1186/1471-2458-12-80

Somrup A, Auevimark C, Prommas C, Yodying W. Communication skills and postpartum contraceptive choices in adolescent mothers. Thai J Obstet Gynaecol. 2019;27(2):95–103. (in Thai)

Wisoram N, Chantharasophon T, Sangsuwan N. Knowledge and attitude on contraceptive implants among Thai adolescents. Thai J Health Promotion. 2024;32(1):22–30. (in Thai)

Parker R, Ratzan SC. Health literacy: a second decade of distinction for Americans. J Health Commun. 2010;15(S2):20–33.

Mala A, Sirirat S, Chantarasena A. Effectiveness of decision-making skills training program on preventing repeat pregnancy in adolescent mothers. J Nurs Sci. 2022;40(2):54–66. (in Thai)

Coyne JC, Delongis A. Social support and stress. In: Cohen S, Syme SL, editors. Social support and health. New York: Academic Press; 1986. p. 129–49.

Pender NJ, Murdaugh CL, Parsons MA. Health promotion in nursing practice. 6th ed. Boston: Pearson; 2010.

Jumklang S, Phadungyothin S, Chanthasenanont A. Family support and postpartum contraceptive decision among teenage mothers. Thai J Health Promot Environ Health. 2017;40(3):207–15. (in Thai)