แนวโน้มและการคาดการณ์โรคหลอดเลือดโป่งพองในประเทศไทย (พ.ศ. 2533-2578): ปัจจัยเสี่ยงและผลกระทบด้านสาธารณสุข
คำสำคัญ:
แนวโน้มและการคาดการณ์, โรคหลอดเลือดโป่งพอง, ปัจจัยเสี่ยง, การวิเคราะห์ GBDบทคัดย่อ
โรคหลอดเลือดโป่งพอง (Aortic Aneurysm; AA) ยังคงเป็นอันตรายถึงชีวิตอย่างมากในผู้สูงอายุ โดยข้อมูลเชิงประจักษ์จากประเทศไทยในปัจจุบันยังมีน้อย บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินภาระโรคหลอดเลือดโป่งพอง ของประเทศไทยโดยใช้ข้อมูลระดับนานาชาติ และเปรียบเทียบแนวโน้มการเสียชีวิตและภาระโรคกับภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และทั่วโลกพร้อมทั้งคาดการณ์แนวโน้มการเสียชีวิตในอนาคต ในการดำเนินการวิจัยนั้น ใช้ข้อมูลจากโครงการ Global Burden of Disease (GBD) ปี 2021 เพื่อคำนวณจำนวนการเสียชีวิต อัตราการเสียชีวิตมาตรฐานอายุ (ASMR) และอัตราปีสุขภาวะสูญเสียมาตรฐานอายุ (ASDR) ของประเทศไทยในช่วงปีพ.ศ. 2533–2564 (1990–2021) รวมทั้งประเมินภาระโรคที่สัมพันธ์กับปัจจัยเสี่ยงหลัก ได้แก่ การสูบบุหรี่ ความดันโลหิตซิสโตลิกสูง ค่าดัชนีมวลกายสูง การบริโภคโซเดียม และสารตะกั่ว นอกจากนี้ได้ใช้แบบจำลองอายุ ช่วงเวลา กลุ่มประชากรตามรุ่น โดยเชิงเบย์เซียน (Bayesian Age–Period–Cohort: BAPC) เพื่อคาดการณ์อัตราการเสียชีวิตจนถึงปีพ.ศ. 2578 (2035) ผลการวิจัยพบว่า จำนวนผู้เสียชีวิตจาก AA ในประเทศไทยเพิ่มขึ้นร้อยละ 290.47 (จาก 546 รายในปี 2533 เป็น 2,134 รายในปี 2564) ค่า ASMR มีเสถียรภาพ (–0.50%) ในขณะที่ ASDR เพิ่มขึ้นร้อยละ 8.92 ผู้ชายมีค่า ASMR และ ASDR สูงกว่าผู้หญิง โดยเฉพาะในกลุ่มอายุ ≥75 ปี ปัจจัยเสี่ยงสำคัญคือการสูบบุหรี่และความดันโลหิตซิสโตลิกสูง การคาดการณ์ด้วยแบบจำลอง BAPC ชี้ว่าจำนวนผู้เสียชีวิตจะเพิ่มจาก 1,465.8 ราย (95% CI: 1,339.6–1,592.0) ในปี 2566 เป็น 1,567.6 ราย (95% CI: 1,268.8–1,866.4) ในปี 2578 แม้อัตราการเสียชีวิตมาตรฐานอายุจาก AA คงที่ แต่จำนวนการเสียชีวิตรวมและค่า ASDR ในประเทศไทยยังคงเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง สะท้อนให้เห็นการเข้าสู่สังคมสูงอายุและการคงอยู่ของปัจจัยเสี่ยงที่ปรับเปลี่ยนได้ การดำเนินมาตรการด้านสาธารณสุขเพื่อควบคุมการสูบบุหรี่และการจัดการความดันโลหิตจึงมีความจำเป็นเร่งด่วนเพื่อลดภาระโรคในอนาคต
เอกสารอ้างอิง
Aune, D., Schlesinger, S., Norat, T., & Riboli, E. (2018). Tobacco smoking and the risk of abdominal aortic aneurysm: A systematic review and meta-analysis of prospective studies. Scientific Reports, 8, 14786. https://doi.org/10.1038/s41598-018-32100-2
Bains, P., Oliffe, J. L., Mackay, M. H., & Kelly, M. T. (2021). Screening older adult men for abdominal aortic aneurysm: A scoping review. American Journal of Men’s Health, 15(2), 15579883211001204. https://doi.org/10.1177/15579883211001204
Chongsuvivatwong, V., Yipintsoi, T., Suriyawongpaisal, P., Cheepudomwit, S., Aekplakorn, W., Faramnuayphol, P., Tatsanavivat, P., Kosulwat, V., Thamthitiwat, S., & Nuntawan, C. (2021). Comparison of cardiovascular risk factors in five regions of Thailand: InterASIA data. Journal of the Medical Association of Thailand, 93(1), 17–26.
Elefteriades, J. A., Sang, A., Kuzmik, G., & Hornick, M. (2015). Guilt by association: Paradigm for detecting a silent killer (thoracic aortic aneurysm). Open Heart, 2(1), e000169. https://doi.org/10.1136/openhrt-2014-000169
GBD 2021 Risk Factors Collaborators. (2024). Global burden and strength of evidence for 88 risk factors in 204 countries and 811 subnational locations, 1990–2021: A systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2021. The Lancet, 403(10440), 2162–2203. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(24)00933-4
Golledge, J., & Norman, P. E. (2023). Current status of medical management for abdominal aortic aneurysm. Atherosclerosis, 382, 117258. https://doi.org/10.1016/j.atherosclerosis.2023.117258
Howard, D. P. J., Banerjee, A., Fairhead, J. F., Handa, A., Silver, L. E., Rothwell, P. M., & the Oxford Vascular Study. (2015). Population-based study of incidence of acute abdominal aortic aneurysms with projected impact of screening strategy. Journal of the American Heart Association, 4(8), e001926. https://doi.org/10.1161/JAHA.115.001926
Jianvitayakij, S., Panpakdee, O., Malathum, P., Duffy, S. A., & Viwatwongkasem, C. (2014). Factors influencing smoking cessation behavior among Thai male smokers with hypertension. Pacific Rim International Journal of Nursing Research, 18(2), 100–110.
Kent, K. C. (2014). Clinical practice. Abdominal aortic aneurysms. The New England Journal of Medicine, 371(22), 2101–2108. https://doi.org/10.1056/NEJMcp1401430
Khatab, K., Inthawong, R., Whitfield, M., Collins, K., Raheem, M., & Ismail, M. (2019). Risk factors associated with cardiovascular disease (CVD) in Thailand from the 4th National Health Examination Survey 2008–2009. Biostatistics and Epidemiology International Journal, 2(1), 10-19. https://doi.org/10.30881/beij.00014
Kunanon, S., Roubsanthisuk, W., Chattranukulchai, P., Sangwatanaroj, S., Ophascharoensuk, V., Sitthisook, S., & Sukonthasarn, A. (2022). 2022 Thai Hypertension Society guidelines on home blood pressure monitoring. Journal of Clinical Hypertension, 24(9), 1139–1146. https://doi.org/10.1111/jch.14569
Lim, S. S., Vos, T., Flaxman, A. D., Danaei, G., Shibuya, K., Adair-Rohani, H., ... & Ezzati, M. (2012). A comparative risk assessment of burden of disease and injury attributable to 67 risk factors and risk factor clusters in 21 regions, 1990–2010: A systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010. The Lancet, 380(9859), 2224–2260. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(12)61766-8
Lu, H., & Daugherty, A. (2017). Aortic aneurysms. Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology, 37(6), e59–e65. https://doi.org/10.1161/ATVBAHA.117.309578
Mensah, G. A., Fuster, V., Murray, C. J. L., Roth, G. A., & Global Burden of Cardiovascular Diseases and Risks Collaborators. (2023). Global burden of cardiovascular diseases and risks, 1990–2022. Journal of the American College of Cardiology, 82(25), 2350–2473. https://doi.org/10.1016/j.jacc.2023.11.007
Mureebe, L., Egorova, N., Giacovelli, J. K., Gelijns, A., Kent, K. C., & McKinsey, J. F. (2008). National trends in the repair of ruptured abdominal aortic aneurysms. Journal of Vascular Surgery, 48(5), 1101–1107. https://doi.org/10.1016/j.jvs.2008.06.031
National Statistical Office. (2023). Report on the population and housing census 2023. National Statistical Office of Thailand.
Olin, J. W. (2007). Long-term outcomes and cost-effectiveness of screening for abdominal aortic aneurysm. Nature Clinical Practice Cardiovascular Medicine, 4(12), 650–651. https://doi.org/10.1038/ncpcardio1004
Powell, J. T., & Greenhalgh, R. M. (2003). Small abdominal aortic aneurysms. New England Journal of Medicine, 348(19), 1895–1901. https://doi.org/10.1056/NEJMcp012641
Sakboonyarat, B., & Rangsin, R. (2024). Hospital admission and mortality rates for ischemic heart disease in Thailand: 2012–2021. BMC Research Notes, 17(1), 142. https://doi.org/10.1186/s13104-024-06803-x
Sampson, U. K. A., Norman, P. E., Fowkes, F. G. R., Aboyans, V., Yanna, S., Harrell, F. E., ... & Murray, C. J. L. (2022). Global and regional burden of aortic dissection and aneurysms: Mortality trends in 21 world regions, 1990 to 2019. Journal of the American Heart Association, 11(8), e023014. https://doi.org/10.1161/JAHA.121.023014
Srikan, P., Callen, B., Phillips, K., Tavakoli, A., Brockett, R., Hanucharurnkul, S., & Beebe, L. (2017). Testing a model of sodium reduction in hypertensive older Thai adults. Journal of Nutrition in Gerontology and Geriatrics, 36(1), 48–62. https://doi.org/10.1080/21551197.2016.1274278
Thai Health Promotion Foundation. (2023). Thai Health Report 2023: Situation and trends of health risk behaviors. Thai Health Promotion Foundation.
Vaziri, N. D. (2008). Mechanisms of lead-induced hypertension and cardiovascular disease. American Journal of Physiology-Heart and Circulatory Physiology, 295(2), H454–H465. https://doi.org/10.1152/ajpheart.00158.2008
Wang, Y.-J., Yeh, T.-L., Shih, M.-C., Tu, Y.-K., & Chien, K.-L. (2020). Dietary sodium intake and risk of cardiovascular disease: A systematic review and dose-response meta-analysis. Nutrients, 12(10), 2934. https://doi.org/10.3390/nu12102934
Wang, Z., You, Y., Yin, Z., Bao, Q., Lei, S., Yu, J., Xie, C., Ye, F., & Xie, X. (2022). Burden of aortic aneurysm and its attributable risk factors from 1990 to 2019: An analysis of the Global Burden of Disease Study 2019. Frontiers in Cardiovascular Medicine, 9, 901225. https://doi.org/10.3389/fcvm.2022.901225
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 มหาวิทยาลัยคริสเตียน
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
