บทบาทของพยาบาลชุมชนในการพยาบาลโดยใช้ดนตรีเป็นฐาน เพื่อส่งเสริมสุขภาวะผู้สูงอายุ: การพัฒนาสมรรถนะและแนวทางการปฏิบัติในบริบทไทย

บทคัดย่อ

ประเทศไทยเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์แล้ว ความต้องการบริการที่ส่งเสริมสุขภาวะของผู้สูงอายุทั้งด้านร่างกาย จิตใจ และสังคมจึงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง แต่ระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิยังขาดแนวทางการพยาบาลเชิงบำบัดแบบไม่ใช้ยาที่เป็นมาตรฐานและนำไปใช้ได้อย่างเป็นระบบ หลักฐานเชิงประจักษ์ชี้ว่า การพยาบาลโดยใช้ดนตรีเป็นฐานช่วยลดภาวะซึมเศร้า ความวิตกกังวล และความรู้สึกโดดเดี่ยว รวมทั้ง ส่งเสริมการรู้คิด การมีส่วนร่วมทางสังคม และคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ ในประเทศไทยการใช้ดนตรีเพื่อการบำบัด ยังจำกัดอยู่ในบทบาทของนักดนตรีบำบัดเป็นส่วนใหญ่ และไม่ได้รับการพัฒนาให้เป็นสมรรถนะหลักของพยาบาลชุมชน

บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายบทบาทของพยาบาลชุมชนในการใช้ดนตรีเป็นกิจกรรมการพยาบาลเชิงบำบัดแบบไม่ใช้ยาตามกระบวนการพยาบาล ตั้งแต่การประเมิน การวางแผน การปฏิบัติกิจกรรม และการประเมินผล นำเสนอกรอบสมรรถนะครอบคลุม 4 ประเด็น ได้แก่ ช่องว่างของระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิในการส่งเสริมสุขภาวะผู้สูงอายุ หลักฐานเชิงประจักษ์ของการพยาบาลโดยใช้ดนตรีเป็นฐาน บทบาทและสมรรถนะของพยาบาลชุมชน และแนวทางการปฏิบัติ รวมทั้ง แนวทางการพัฒนาสมรรถนะและการปฏิบัติในบริบทประเทศไทยโดยประยุกต์แนวคิดการพัฒนาสมรรถนะของ Benner (1984) ร่วมกับทิศทางเชิงกลยุทธ์ด้านการพยาบาลและการผดุงครรภ์ขององค์การอนามัยโลก ค.ศ. 2021–2025 ซึ่งมุ่งพัฒนา 4 ด้าน ได้แก่ การศึกษา การจ้างงาน ภาวะผู้นำ และการจัดบริการ เพื่อให้พยาบาลปฏิบัติงานได้เต็มศักยภาพในระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิ

การพัฒนาสมรรถนะของพยาบาลชุมชนด้านการพยาบาลโดยใช้ดนตรีเป็นฐานที่อิงหลักฐานเชิงประจักษ์ จะช่วยให้ผู้สูงอายุเข้าถึงบริการส่งเสริมสุขภาวะได้มากขึ้น ลดการพึ่งพายา ส่งเสริมการดูแลที่สอดคล้องกับบริบทชุมชนและวัฒนธรรมไทย ยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ และสนับสนุนความยั่งยืนของระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิ