การพัฒนาโปรแกรมการสร้างเสริมสุขภาพเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรม การควบคุมโรคความดันโลหิตสูงในผู้สูงอายุจังหวัดเพชรบุรี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยและพัฒนานี้ ดำเนินการ 3 ระยะ คือ 1) ศึกษาสถานะสุขภาพและความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยเชิงนิเวศวิทยากับสถานะสุขภาพของผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูง เก็บรวบรวมข้อมูลเชิงปริมาณจากผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูง จำนวน 397 คน ด้วยการสุ่มหลายขั้นตอน และข้อมูลเชิงคุณภาพจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในชุมชนจำนวน 16 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สหสัมพันธ์เพียร์สัน และการวิเคราะห์เนื้อหา 2) พัฒนาโปรแกรมการสร้างเสริมสุขภาพเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการควบคุมโรคแนวคิดโมเดลเชิงนิเวศวิทยาและแนวคิดการสร้างเสริมสุขภาพ และ 3) ประเมินประสิทธิผล ความเป็นไปได้ และกระบวนการดำเนินงานของโปรแกรม เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง แบบสองกลุ่มวัดก่อนและหลัง กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูงและผู้ดูแล แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมกลุ่มละ 33 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามสำหรับผู้สูงอายุ แบบสอบถามผู้ดูแล และแบบสอบถามความเป็นไปได้ของโปรแกรม และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา การทดสอบทีและการวิเคราะห์ความแปรปรวนร่วมผลการวิจัยพบว่า
1.สถานะสุขภาพโดยรวมอยู่ในระดับมาก (M = 3.89, SD =.48) ปัจจัยเชิงนิเวศวิทยามีความสัมพันธ์ทางบวกกับสถานะสุขภาพ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r = .617, p < .001) ผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูงมีข้อจำกัดด้านความรู้และทักษะการดูแลตนเอง ขาดระบบติดตามเชิงรุก และการจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการควบคุมโรค
2. โปรแกรมการสร้างเสริมสุขภาพเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการควบคุมโรคความดันโลหิตสูงในผู้สูงอายุจังหวัดเพชรบุรี มีการบูรณาการปัจจัยเชิงนิเวศวิทยาทั้งระดับบุคคล ระหว่างบุคคล องค์กร ชุมชน และนโยบาย
3. ประสิทธิผลของโปรแกรมพบว่า ผู้สูงอายุกลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยความรู้สูงกว่าก่อนการทดลอง และกลุ่มควบคุม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ระดับ .05 (t = 2.04,5.03; p = .046, < .001) มีค่าเฉลี่ยความดันโลหิตตัวบนและตัวล่างลดลง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001 (t = 4.76, 3.71; p < .001) ผู้สูงอายุและผู้ดูแลมีความพึงพอใจอยู่ในระดับมาก (M = 3.89, SD = 0.48) และผู้ดูแลมีคะแนนความรู้เพิ่มขึ้น (t = 6.23, p < .001) แต่ทัศนคติ และพฤติกรรมการสนับสนุนไม่เปลี่ยนแปลง
โปรแกรมนี้ สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการสนับสนุนการจัดการตนเองสำหรับผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูงในชุมชนร่วมกับการสนับสนุนจากครอบครัว หน่วยบริการสุขภาพ และชุมชนได้อย่างครอบคลุมตามแนวคิดเชิงนิเวศวิทยา
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลที่เผยแพร่ในวารสารวิทยาลัยพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์บทความโดยตรง บทความ เนื้อหา ข้อมูล รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการเผยแพร่ในวารสารนี้ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารฯ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่หรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องอ้างอิงวิทยาลัยพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี ทุกครั้ง
เอกสารอ้างอิง
Best, J. W. (1977). Research in education (3rd ed.). Prentice-Hall.
Boonyathee, S., Seangpraw, K., Ong-Artborirak, P., Auttama, N., Tonchoy, P., Kantow, S., Bootsikeaw, S., Choowanthanapakorn, M., Panta, P., & Dokpuang, D. (2021). Effects of a social support family caregiver training program on changing blood pressure and lipid levels among elderly at risk of hypertension in a northern Thai community. PLoS One, 16(11), e0259697. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0259697
Cano-Montoya, J., Hurtado, N., Núñez Vergara, C., Báez Vargas, S., Rojas-Vargas, M., Martínez-Huenchullán, S., Alvarez, C., & Izquierdo, M. (2025). Interindividual variability response to resistance and high-intensity interval training on blood pressure reduction in hypertensive older adults. Journal of Cardiovascular Development and Disease, 12, 30. https://doi.org/10.3390/jcdd12010030
Chen, Y., Li, X., Jing, G., Pan, B., Ge, L., Bing, Z., Yang, K., & Han, X. (2020). Health education interventions for older adults with hypertension: A systematic review and meta-analysis. Public Health Nursing, 37(3), 461–469. https://doi.org/10.1111/phn.12698
Hormniam, N., Somkid, M., Piwpong, R., Marangsee, S., Yangnok, S., Kongreungrat, Y., & Saipech, W. (2023). The development of a well-being program for the elderly with hypertension in the Prasat Sub-District, Bandan District, Buriram Province. The Journal of Faculty of Nursing Burapha University, 31(1), 122–135. (in Thai)
Isnaini, N., Dewi, F. T., Madyaningrum, E., & Noviana, U. (2025). Family-centered education for older adults with hypertension: A scoping review. Iranian Journal of Public Health, 54(1), 36-47. https://doi.org/10.18502/ijph.v54i1.17573
McLeroy, K. R., Bibeau, D., Steckler, A., & Glanz, K. (1988). An ecological perspective on health promotion programs. Health Education Quarterly, 15(4), 351–377. https://doi.org/10.1177/109019818801500401
National Health Security Office. (2024). NHSO annual report 2024. Ministry of Public Health.
Patanavanich, R., & Aekplakorn, W. (2025). The 7th National Health Examination Survey (2024-2025). Health Systems Research Institute (HSRI).
Patatayo, T., Iemsawasdikul, W., & Nuysri, M. (2020). Effects of a health behaviors developing program for the elderly with hypertension at Phlapphla Chai District, Buri Ram Province. Thai Journal of Nursing, 69(3), 1–10. (in Thai)
Phetchaburi Provincial Public Health Office. (2024). Non-communicable disease database, Phetchaburi Province. Health Data Center (HDC).
Pirkle, C. M., Guerra, R. O., Gómez, F., Belanger, E., & Sentell, T. (2023). Socioecological factors associated with hypertension awareness and control among older adults in Brazil and Colombia: Correlational analysis from the international mobility in aging study. Global Heart, 18(1), 66. https://doi.org/10.5334/gh.1282
Prompan, C., Khlewkhern, S., & Chanaboon, S. (2019). The effect of the health promotion program to improve behavior control of hypertension patient with hypertension in Noen Yang Sub-District, Kham Muang District, Kalasin Province. Journal of Nursing and Health Sciences, 12(4), 100–114. (in Thai)
Satoh, M., Nakayama, S., Nobayashi, H., Iwabe, Y., Izumi, S., Murakami, T., Hirose, T., & Metoki, H. (2026). Current hypertension epidemiology and contemporary approaches using the “Real-World Evidence Cycle” framework. Hypertension Research, 49, 756–767. https://doi.org/10.1038/s41440-025-02532-1
Thai Hypertension Society. (2024). 2024 Thai guidelines on the treatment of hypertension. Trick Think.
United Nations Population Fund Thailand. (2024). Thailand and population ageing. https://thailand.unfpa.org
Woodham, N. S., Taneepanichskul, S., Somrongthong, R., Kitsanapun, A., & Sompakdee, B. (2020). Effectiveness of a multidisciplinary approach intervention to improve blood pressure control among elderly hypertensive patients in rural Thailand: A quasi-experimental study. Journal of Multidisciplinary Healthcare, 13, 571–580. https://doi.org/10.2147/JMDH.S254286
Yang, J., & Park, B. (2025). Evaluation of a health promotion program based on community-based participatory research for older adults at risk for metabolic syndrome: A mixed methods study. BMC Public Health, 25, 2231. https://doi.org/10.1186/s12889-025-23431-7
