การประเมินความสอดคล้องของการการประเมินความสอดคล้องของการกำหนดสถานะ HER2 โดยเทคนิค Fluorescence  in situ hybridization ด้วยหลักเกณฑ์ของ ASCO/CAP ของปี 2013 และ ปี 2018

กานต์ธิดา แจ้งยุบล; จุฑามาศ ยิ้มนุ่น; สมบูรณ์ กิตติคงวัตร; บงกช เพ็ชรรัตน์; ปริยวุฒิ เหราบัตย์; ทิวารัตน์ สินธุวิวัฒน์

doi:10.14456/jmu.2026.17

ผู้แต่ง

กานต์ธิดา แจ้งยุบล สำนักบริหารวิจัยและนวัตกรรม ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์
จุฑามาศ ยิ้มนุ่น สำนักบริหารวิจัยและนวัตกรรม ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์
สมบูรณ์ กิตติคงวัตร สถาบันพยาธิวิทยา กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข
บงกช เพ็ชรรัตน์ สำนักบริหารวิจัยและนวัตกรรม ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์
ปริยวุฒิ เหราบัตย์ สำนักบริหารวิจัยและนวัตกรรม ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์
ทิวารัตน์ สินธุวิวัฒน์ สำนักบริหารวิจัยและนวัตกรรม ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์

DOI:

https://doi.org/10.14456/jmu.2026.17

คำสำคัญ:

เฮอร์-ทู, ฟลูออเรสเซนต์อินซิตู้ไฮบริไดเซชั่น, แอสโก้/แคพ, มะเร็งเต้านม

บทคัดย่อ

ยีน Human epidermal growth factor receptor 2 (HER2) มีบทบาทสำคัญในผู้ป่วยมะเร็งเต้านม ซึ่งมักจะพบการแสดงออกที่มากเกินของโปรตีนหรือพบการเพิ่มจำนวนชุดของยีนนี้ ประมาณร้อยละ 15 – 20 ของผู้ป่วย ซึ่งวิธี Fluorescence in situ hybridization (FISH) เป็นวิธีพื้นฐานที่ใช้ในการตรวจสอบ นำผลไปใช้พยากรณ์ภาวะโรค ช่วยแพทย์วางแผนในการรักษา และเลือกใช้ยาเคมีบำบัดในการรักษามะเร็งเต้านมได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในปี 2018 The American Society of Clinical Oncology (ASCO)/College of American Pathologists (CAP) ได้มีแนวทางการการจัดกลุ่มสถานะ HER2 แบบปรับปรุงใหม่จากปี 2013 โดยพยายามลดจำนวนรายที่ให้ผลแบบก้ำกึ่ง (equivocal) เนื่องจากการรักษาแบบ Anti-HER2 therapy ในรายที่มีผลแบบก้ำกึ่ง ให้ผลที่ไม่แน่นอน และในปี 2023 ทาง ASCO/CAP ได้มีการทบทวนแนวทางการการจัดกลุ่มสถานะ HER2 มีข้อสรุปว่าไม่มีการเปลี่ยนแปลงหลักเกณฑ์และยืนยันการใช้หลักเกณฑ์ของ ASCO/CAP ปี 2018 ในการจัดกลุ่มสถานะ HER2 ในการศึกษานี้ทีมผู้วิจัยจึงศึกษาประเมินความสอดคล้องของการกำหนดสถานะ HER2 โดยเทคนิค FISH ด้วยหลักเกณฑ์ของ ASCO/CAP ของปี 2013 และ ปี 2018 ว่าสอดคล้องกันหรือไม่ เพื่อเป็นแนวทางในการลดจำนวนรายที่มีผลแบบก้ำกึ่ง ที่ส่งตรวจมายังห้องปฏิบัติการ นอกจากนั้นยังเปรียบเทียบการกำหนดสถานะของ HER2 ด้วยจำนวนเซลล์ที่แตกต่างกัน เนื่องจากจำนวนเซลล์ที่เหมาะสมที่สุดในการนับและรายงานผลของเทคนิค FISH ยังเป็นที่ถกเถียง ซึ่งผลการวิจัยพบว่าจาก 75 ตัวอย่าง เมื่อประเมินสถานะของ HER2 ด้วยหลักเกณฑ์ของ ASCO/CAP ของปี 2013 และ ปี 2018 มีความสอดคล้องกันถึง 71 ราย คิดเป็น 94.67% ที่ผลไม่เปลี่ยนแปลง และเมื่อคำนวณค่าความสอดคล้องโดยใช้ค่าสัมประสิทธิ์ (kappa) มีค่าเท่ากับ 0.8886 แสดงว่าการแปลผลโดยใช้ ASCO/CAP Guideline 2013 และ 2018 มีความสอดคล้องกันมาก และมีรายที่ผลเปลี่ยนแปลงจากผลแบบก้ำกึ่ง 2 ตัวอย่างคิดเป็น 2.67% ที่ถูกจัดกลุ่มเป็น negative ทำให้ง่ายต่อการวางแผนในการรักษาได้ และการอ่านผลเปรียบเทียบ 200 เซลล์ และ 60 เซลล์ โดยใช้ ASCO/CAP 2018 พบว่ามีถึง 70 ราย (93.33 %) ที่แม้จะลดจำนวนเซลล์ที่ใช้อ่านน้อยลงแต่ไม่กระทบต่อผลการวิเคราะห์สถานะ HER2 ถึงแม้ว่าจะมี 5 ราย (6.67 %) ที่มีการเปลี่ยนแปลงสถานะ แต่เมื่อพิจารณาจากค่าความสอดคล้องโดยใช้ค่าสัมประสิทธิ์ (kappa) มีค่าเท่ากับ 0.8567 อยู่ในระดับความสอดคล้องมาก แสดงว่าการแปลผลโดยใช้ 200 เซลล์ หรือ 60 เซลล์ การกำหนดสถานะ HER2 ไม่มีความแตกต่างกัน การศึกษานี้จึงสรุปได้ว่า ASCO/CAP 2018 สามารถนำมาใช้เป็นแนวทางการปฏิบัติในห้องปฏิบัติการ ซึ่งทำให้ผู้ป่วยได้รับประโยชน์จากการรักษา และอาจช่วยลดระยะเวลาในการวิเคราะห์ผลทางห้องปฏิบัติการ

เอกสารอ้างอิง

Ahn, S., Woo, J. W., Lee, K., & Park, S. Y. (2020). HER2 status in breast cancer: changes in guidelines and complicating factors for interpretation. Journal of Pathology and Translational Medicine, 54(1), 34–44.https://doi.org/10.4132/jptm.2019.11.03

Arnold, M., Morgan, E., Rumgay, H., Mafra, A., Singh, D., Laversanne, M., Vignat, J., Gralow, J. R., Cardoso, F., Siesling, S., & Soerjomataram, I. (2022). Current and future burden of breast cancer: Global statistics for 2020 and 2040. Breast (Edinburgh, Scotland), 66, 15–23. https://doi.org/10.1016/j.breast.2022.08.010

Bray, F., Ferlay, J., Soerjomataram, I., Siegel, R. L., Torre, L. A., & Jemal, A. (2018). Global cancer statistics 2018: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 68(6), 394–424. https://doi.org/10.3322/caac.21492

Bray, F., Laversanne, M., Sung, H., Ferlay, J., Siegel, R. L., Soerjomataram, I., & Jemal, A. (2024). Global cancer statistics 2022: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA: a cancer journal for clinicians, 74(3), 229–263. https://doi.org/10.3322/caac.21834

Crespo, J., Sun, H., Wu, J., Ding, Q. Q., Tang, G., Robinson, M. K., Chen, H., Sahin, A. A., & Lim, B. (2020). Rate of reclassification of HER2-equivocal breast cancer cases to HER2-negative per the 2018 ASCO/CAPguidelines and response of HER2-equivocal cases to anti-HER2 therapy. PloS one, 15(11), e0241775. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0241775

Exman, P., & Tolaney, S. M. (2021). HER2-positive metastatic breast cancer: a comprehensive review. Clinical Advances in Hematology & Oncology: H&O, 19(1), 40–50.

Fan, Y. S., Casas, C. E., Peng, J., Watkins, M., Fan, L., Chapman, J., Ikpatt, O. F., Gomez, C., Zhao, W., & Reis, I. M. (2016). HER2 FISH classification of equivocal HER2 IHC breast cancers with use of the 2013 ASCO/CAP practice guideline. Breast Cancer Research and Treatment, 155(3), 457–462. https://doi.org/10.1007/s10549-016-3717-z

Farshid, G., Dhatrak, D., Gilhotra, A., Koszyca, B., & Nolan, J. (2020). The impact of 2018 ASCO-CAP HER2 testing guidelines on breast cancer HER2 results. An audit of 2132 consecutive cases evaluated by immunohistochemistry and in situ hybridization. Modern Pathology: An Official Journal of the United States and Canadian Academy of Pathology, Inc, 33(9), 1783–1790. https://doi.org/10.1038/s41379-020-0555-7

Gordian-Arroyo, A. M., Zynger, D. L., & Tozbikian, G. H. (2019). Impact of the 2018 ASCO/CAP HER2 guideline focused update. American Journal of Clinical Pathology, 152(1), 17–26. https://doi.org/10.1093/ajcp/aqz012

Harbeck, N., Penault-Llorca, F., Cortes, J., Gnant, M., Houssami, N., Poortmans, P., Ruddy, K., Tsang, J., & Cardoso, F. (2019). Breast cancer. Nature Reviews. Disease Primers, 5(1), 66. https://doi.org/10.1038/s41572-019-0111-2

Liu, Y., Wu, S., Shi, X., Luo, Y., Pang, J., Wang, C., Mao, F., Liang, Z., & Zeng, X. (2019). HER2 double-equivocal breast cancer in Chinese patients: a high concordance of HER2 status between different blocks from the same tumor. Breast Cancer Research and Treatment, 178(2), 275–281. https://doi.org/10.1007/s10549-019-05387-6

Long, T. H., Lawce, H., Durum, C., Moore, S. R., Olson, S. B., Gatter, K., & Troxell, M. L. (2015). The new equivocal: Changes to HER2 FISH results when applying the 2013 ASCO/CAP guidelines. American Journal of Clinical Pathology, 144(2), 253–262. https://doi.org/10.1309/AJCP3Q9WFOQTKUVV

McHugh, M. L. (2012). Interrater reliability: the kappa statistic. Biochemia Medica, 22(3), 276–282.

Muller, K. E., Marotti, J. D., Memoli, V. A., Wells, W. A., & Tafe, L. J. (2015). Impact of the 2013 ASCO/CAP HER2 guideline updates at an Academic Medical Center that performs primary HER2 FISH testing: Increase in equivocal results and utility of reflex immunohistochemistry. American Journal of Clinical Pathology, 144(2), 247–252. https://doi.org/10.1309/AJCPE5NCHWPSMR5D

Polónia, A., Eloy, C., Pinto, J., Braga, A. C., Oliveira, G., & Schmitt, F. (2017). Counting invasive breast cancer cells in the HER2 silver in-situ hybridization test: how many cells are enough?. Histopathology, 71(2), 247–257. https://doi.org/10.1111/his.13208

Polónia, A., & Caramelo, A. (2021). HER2 in situ hybridization test in breast cancer: Quantifying margins of error and genetic heterogeneity. Modern Pathology: An Official Journal of the United States and Canadian Academy of Pathology, Inc, 34(8), 1478–1486. https://doi.org/10.1038/s41379-021-00813-x

Prendeville, S., Corrigan, M. A., Livingstone, V., Feeley, L., Bennett, M. W., Browne, T. J., & O'Connell, F. (2016). Optimal scoring of brightfield dual-color In situ hybridization for evaluation of HER2 amplification in breast carcinoma: How many cells are enough?. American Journal of Clinical Pathology, 145(3), 316–322. https://doi.org/10.1093/ajcp/aqw017

Rakha, E. A., Pinder, S. E., Bartlett, J. M., Ibrahim, M., Starczynski, J., Carder, P. J., Provenzano, E., Hanby, A., Hales, S., Lee, A. H., Ellis, I. O., & National Coordinating Committee for Breast Pathology (2015). Updated UK recommendations for HER2 assessment in breast cancer. Journal of Clinical Pathology, 68(2), 93–99. https://doi.org/10.1136/jclinpath-2014-202571

Schlam, I., & Swain, S. M. (2021). HER2-positive breast cancer and tyrosine kinase inhibitors: the time is now. NPJ Breast Cancer, 7(1), 56. https://doi.org/10.1038/s41523-021-00265-1

Slamon, D. J., Leyland-Jones, B., Shak, S., Fuchs, H., Paton, V., Bajamonde, A., Fleming, T., Eiermann, W., Wolter, J., Pegram, M., Baselga, J., & Norton, L. (2001). Use of chemotherapy plus a monoclonal antibody against HER2 for metastatic breast cancer that overexpresses HER2. The New England journal of Medicine, 344(11), 783–792. https://doi.org/10.1056/NEJM200103153441101

Varga, Z., & Noske, A. (2015). Impact of modified 2013 ASCO/CAP guidelines on HER2 testing in breast cancer. One year experience. PloS One, 10(10), e0140652. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0140652

Wang, J., & Xu, B. (2019). Targeted therapeutic options and future perspectives for HER2-positive breast cancer. Signal transduction and targeted therapy, 4, 34. https://doi.org/10.1038/s41392-019-0069-2

Wheeler, F. C., Kim, A. S., Mosse, C. A., Shaver, A. C., Yenamandra, A., & Seegmiller, A. C. (2018). Limited Utility of Fluorescence In Situ Hybridization for Recurrent Abnormalities in Acute Myeloid Leukemia at Diagnosis and Follow-up. American journal of clinical pathology, 149(5), 418–424. https://doi.org/10.1093/ajcp/aqy002

Wolff, A. C., Hammond, M. E., Schwartz, J. N., Hagerty, K. L., Allred, D. C., Cote, R. J., Dowsett, M., Fitzgibbons, P. L., Hanna, W. M., Langer, A., McShane, L. M., Paik, S., Pegram, M. D., Perez, E. A., Press, M. F., Rhodes, A., Sturgeon, C., Taube, S. E., Tubbs, R., Vance, G. H., … Hayes, . F. (2007). American Society of Clinical Oncology/College of American Pathologists guideline recommendations for human epidermal growth factor receptor 2 testing in breast cancer. Journal of Clinical Oncology: Official Journal of the American Society of Clinical Oncology, 25(1), 118–145. https://doi.org/10.1200/JCO.2006.09.2775

Wolff, A. C., Hammond, M. E. H., Hicks, D. G., Dowsett, M., McShane, L. M., Allison, K. H., Allred, D. C., Bartlett, J. M. S., Bilous, M., Fitzgibbons, P., Hanna, W., Jenkins, R. B., Mangu, P. B., Paik, S., Perez, E. A., Press, M. F., Spears, P. A., Vance, G. H., Viale, G., & Hayes, D. F. (2013). Recommendations for human epidermal growth factor receptor 2 testing in breast cancer: American Society of Clinical Oncology/College of American Pathologists Clinical Practice Guideline Update. Journal of Clinical Oncology, 31(31), 3997-4013. https://doi.org/10.1200/jco.2013.50.9984

Wolff, A. C., Hammond, M. E. H., Allison, K. H., Harvey, B. E., Mangu, P. B., Bartlett, J. M. S., Bilous, M., Ellis, I. O., Fitzgibbons, P., Hanna, W., Jenkins, R. B., Press, M. F., Spears, P. A., Vance, G. H., Viale, G., McShane, L. M., & Dowsett, M. (2018). Human epidermal growth factor receptor 2 testing in breast cancer: American Society of Clinical Oncology/College of American Pathologists Clinical Practice guideline focused update. Journal of Clinical Oncology: Official Journal of the American Society of Clinical Oncology, 36(20), 2105–2122. https://doi.org/10.1200/JCO.2018.77.8738

Wolff, A. C., Somerfield, M. R., Dowsett, M., Hammond, M. E. H., Hayes, D. F., McShane, L. M., Saphner, T. J., Spears, P. A., & Allison, K. H. (2023). Human epidermal growth factor receptor 2 testing in breast cancer: ASCO-College of American Pathologists guideline update. Journal of Clinical Oncology: Official Journal of the American Society of Clinical Oncology, 41(22), 3867–387 https://doi.org/10.1200/JCO.22.02864

Wynn, C. S., & Tang, S. C. (2022). Anti-HER2 therapy in metastatic breast cancer: many choices and future directions. Cancer Metastasis Reviews, 41(1), 193–209. https://doi.org/10.1007/s10555-022-10021-x

Xu, Z., Guo, D., Jiang, Z., Tong, R., Jiang, P., Bai, L., Chen, L., Zhu, Y., Guo, C., Shi, J., & Yu, D. (2019). Novel HER2-targeting antibody-drug conjugates of trastuzumab beyond T-DM1 in breast cancer: Trastuzumab Deruxtecan (DS-8201a) and (Vic-)Trastuzumab Duocarmazine (SYD985). European Journal of Medicinal Chemistry, 183, 111682. https://doi.org/10.1016/j.ejmech.2019.111682

Zare, S., Rong, J., Daehne, S., Roma, A., Hasteh, F., Dell'Aquila, M., & Fadare, O. (2019). Implementation of the 2018 American Society of Clinical Oncology/College of American Pathologists guidelines on HER2/neu assessment by FISH in breast cancers: Predicted impact in a single institutional cohort. Modern Pathology: An Official Journal of the United States and Canadian Academy of Pathology, Inc, 32(11), 1566–1573. https://doi.org/10.1038/s41379-019-0295-8

Zhang, H., Moisini, I., Ajabnoor, R. M., Turner, B. M., & Hicks, D. G. (2020). Applying the new guidelines of HER2 testing in breast cancer. Current Oncology Reports, 22(5), 51. https://doi.org/10.1007/s11912-020-0901-4