การศึกษาผลของสารสกัดที่ได้จากน้ำทับทิมและเปลือกทับทิมต่อฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ และการยับยั้งเชื้อแบคทีเรียในช่องปาก

กรวัชร ไทยรัตน์; พรเพ็ญ ดารารัตน์

doi:10.14456/jmu.2026.18

ผู้แต่ง

กรวัชร ไทยรัตน์ คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
พรเพ็ญ ดารารัตน์ คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล https://orcid.org/0000-0002-8401-9459

DOI:

https://doi.org/10.14456/jmu.2026.18

คำสำคัญ:

น้ำทับทิม, เปลือกทับทิม, แอนโทไซยานิน, สารประกอบฟีนอลิก, ฤทธิ์การยับยั้งแบคทีเรีย

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินคุณสมบัติที่น่าสนใจของสารสกัดจากน้ำทับทิมและเปลือกทับทิมในเบื้องต้น โดยมุ่งเน้นการศึกษาสารต้านอนุมูลอิสระและฤทธิ์การยับยั้งแบคทีเรียในช่องปาก โดยเฉพาะแอนโทไซยานิน (Anthocyanin) ที่พบในน้ำทับทิมและเปลือกทับทิม เช่น ไซยานิดิน-3-กลูโคไซด์ (Cyanidin-3-Glucoside) และ มัลวิดิน (Malvidin) กระบวนการสกัดและวิเคราะห์ด้วยเทคนิคโครมาโทกราฟีของเหลวสมรรถนะสูง (HPLC)

ผลการทดลองพบว่าความเข้มข้นสูงสุดของไซยานิดิน-3-กลูโคไซด์ (Cyanidin-3-Glucoside) ในตัวอย่างคือ 0.310±0.01 มิลลิกรัมต่อมิลลิลิตร และของมัลวิดิน (Malvidin) คือ 0.768±0.008 ไมโครกรัมต่อมิลลิกรัม นอกจากนี้ ความเข้มข้นสูงสุดของสารประกอบฟีนอลิกในตัวอย่างสารสกัดมีความเข้มข้น 343.63±32.14 มิลลิกรัม GAE ต่อ 100 กรัม การศึกษาผลการยับยั้งแบคทีเรียจากสารสกัดตัวอย่างพบว่า มีฤทธิ์ต้านแบคทีเรีย 2 ชนิด ได้แก่ Staphylococcus aureus และ Aggregatibacter actinomycetemcomitans ทั้งนี้ การวิจัยเบื้องต้นพบว่าสารต้านอนุมูลอิสระในสารสกัดยังคงมีปริมาณน้อย

ดังนั้น จึงจำเป็นต้องพัฒนากระบวนการสกัดให้บริสุทธิ์เพื่อเพิ่มความเข้มข้นให้สูงขึ้น มีแนวโน้มในการนำสารสกัดจากผลทับทิมไปใช้เพิ่มประสิทธิภาพการยับยั้งแบคทีเรีย

เอกสารอ้างอิง

Ahmad, I., & Beg, A. Z. (2001). Antimicrobial and phytochemical studies on 45 Indian medicinal plants against multi-drug resistant human pathogens. Journal of Ethnopharmacology, 74(2), 113-123. https://doi.org/10.1016/s0378-8741(00)00335-4

Alexandre, E. M. C., Silva, S., Santos, S. A. O., Silvestre, A. J. D., Duarte, M. F., Saraiva, J. A., & Pintado, M. (2019). Antimicrobial activity of pomegranate peel extracts performed by high pressure and enzymatic assisted extraction. Food research international, 115, 167-176. https://doi.org/10.1016/j.foodres.2018.08.044

Aruoma, O. I. (1994). Nutrition and health aspects of free radicals and antioxidants. Food and Chemical Toxicology, 32(7), 671-683. https://doi.org/10.1016/0278-6915(94)90011-6

Blainski, A., Lopes, G. C., & de Mello, J. C. (2013). Application and analysis of the folin ciocalteu method for the determination of the total phenolic content from Limonium brasiliense L. Molecules, 18(6), 6852-6865. https://doi.org/10.3390/molecules18066852

Braud, L., Battault, S., Meyer, G., Nascimento, A., Gaillard, S., de Sousa, G., Rahmani, R., Riva, C., Armand, M., Maixent, J. M., & Reboul, C. (2017). Antioxidant properties of tea blunt ROS-dependent lipogenesis: beneficial effect on hepatic steatosis in a high fat-high sucrose diet NAFLD obese rat model. Journal of Nutritional Biochemistry, 40, 95-104. https://doi.org/10.1016/j.jnutbio.2016.10.012

Chaovanalikit, A., Mingmuang, A., Kitbunluewit, T., Choldumrongkool, N., Sondee, J., & Chupratum, S. (2012). Anthocyanin and total phenolics content of mangosteen and effect of processing on the quality of Mangosteen products. International Food Research Journal, 19, 1047-1053.

Gallas, J. A., Pelozo, L. L., Oliveira, W. P., Salvador, S. L., Corona, S. M., & Souza-Gabriel, A. E. (2023). Characterization, Antimicrobial Activity, and Antioxidant Efficacy of a Pomegranate Peel Solution Against Persistent Root Canal Pathogens. Cureus, 15(8), e43142. https://doi.org/10.7759/cureus.43142

Gholizadeh, P., Pormohammad, A., Eslami, H., Shokouhi, B., Fakhrzadeh, V., & Kafil, H. S. (2017). Oral pathogenesis of Aggregatibacter actinomycetemcomitans. Microbial Pathogenesis, 113, 303-311. https://doi.org/10.1016/j.micpath.2017.11.001

Huang, W., Zhu, Y., Li, C., Sui, Z., & Min, W. (2016). Effect of Blueberry Anthocyanins Malvidin and Glycosides on the Antioxidant Properties in Endothelial Cells. Oxidative Medicine and Cellular Longevity, 2016, 1591803. https://doi.org/10.1155/2016/1591803

Kinane, D. F. (2001). Causation and pathogenesis of periodontal disease. Periodontol 2000, 25, 8-20. https://doi.org/10.1034/j.1600-0757.2001.22250102.x

Kouidhi, B., Zmantar, T., Mahdouani, K., Hentati, H., & Bakhrouf, A. (2011). Antibiotic resistance and adhesion properties of oral Enterococci associated to dental caries. BMC Microbiology, 11, 155. https://doi.org/10.1186/1471-2180-11-155

Lemos, J. A., & Burne, R. A. (2008). A model of efficiency: stress tolerance by Streptococcus mutans. Microbiology (Reading), 154(Pt 11), 3247-3255. https://doi.org/10.1099/mic.0.2008/023770-0

Lewis Ii, J. S., Clinical, & Laboratory Standards, I. (2023). Performance standards for antimicrobial susceptibility testing. Clinical and Laboratory Standards Institute. https://opac2.lib.oita-u.ac.jp/webopac/BB00624221

Malviya, S., Arvind, Jha, A., & Hettiarachchy, N. (2014). Antioxidant and antibacterial potential of pomegranate peel extracts. Journal of Food Science and Technology, 51(12), 4132-4137. https://doi.org/10.1007/s13197-013-0956-4

Mandruk, T. (1953). Anthocyanin pigments of higher plants and their antibacterial effect. Mikrobiolohichnyi Zhurnal, 15(1), 66-69.

Moet, G. J., Jones, R. N., Biedenbach, D. J., Stilwell, M. G., & Fritsche, T. R. (2007). Contemporary causes of skin and soft tissue infections in North America, Latin America, and Europe: report from the SENTRY Antimicrobial Surveillance Program (1998-2004). Diagnostic Microbiology and Infectious Disease, 57(1), 7-13. https://doi.org/10.1016/j.diagmicrobio.2006.05.009

Muhacir-Güzel, N., Türkyılmaz, M., Yemiş, O., Tağı, Ş., & Özkan, M. (2014). Changes in hydrolysable and condensed tannins of pomegranate (Punica granatum L., cv. Hicaznar) juices from sacs and whole fruits during production and their relation with antioxidant activity. LWT - Food Science and Technology, 59(2, Part 1), 933-940. https://doi.org/10.1016/j.lwt.2014.07.025

Silla, A., Punzo, A., Bonvicini, F., Perillo, M., Malaguti, M., Lorenzini, A., Foltran, I., Mercatante, D., Mandrioli, M., Rodriguez-Estrada, M. T., Hrelia, S., & Caliceti, C. (2025). Anti-Inflammatory, Antioxidant and Antibacterial Properties of Tomato Skin and Pomegranate Peel Extracts: A Sustainable Approach for Oral Health Care. Antioxidants (Basel), 14(1), 54 https://doi.org/10.3390/antiox14010054

Singleton, V. L., & Rossi, J. A. (1965). Colorimetry of Total Phenolics with Phosphomolybdic-Phosphotungstic Acid Reagents. American Journal of Enology and Viticulture, 16(3), 144-158. https://doi.org/10.5344/ajev.1965.16.3.144

Vasconcelos, L. C., Sampaio, F. C., Sampaio, M. C., Pereira Mdo, S., Higino, J. S., & Peixoto, M. H. (2006). Minimum inhibitory concentration of adherence of Punica granatum Linn (pomegranate) gel against S. mutans, S. mitis and C. albicans. Brazilian Dental Journal, 17(3), 223-227. https://doi.org/10.1590/s0103-64402006000300009