การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองเพื่อป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ และป้องกันภาวะแทรกซ้อน

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนาและประเมินรูปแบบต่อความสามารถในการดำเนินกิจวัตรประจำวัน ระดับความพิการ ความรู้เกี่ยวกับโรคหลอดเลือดสมองของผู้ป่วย และความรู้และทักษะด้านการฟื้นฟูสมรรถภาพของญาติหรือผู้ดูแล

รูปแบบการวิจัย: การวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research)

วัสดุและวิธีการวิจัย : ดำเนินการระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม 2567–30 กันยายน 2568 แบ่งเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ระยะเตรียมการ ระยะดำเนินการตามวงจรวิจัยเชิงปฏิบัติการ 2 วงรอบ และระยะประเมินผล ผู้ร่วมวิจัยประกอบด้วยนักกายภาพบำบัด 5 คน และทีมสหวิชาชีพ 7 คน กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะกลางและญาติหรือผู้ดูแล 30 ราย เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์ แบบประเมิน แบบทดสอบความรู้ และทักษะ และแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน Wilcoxon Signed Rank Test และการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัย: รูปแบบ “PT Selaphum Stroke Model” ประกอบด้วย 7 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) การรับปรึกษาจากแพทย์ 2) การประเมินแรกรับ 3) การกำหนดเป้าหมายร่วมกับผู้ป่วยและญาติ 4) การฟื้นฟูสมรรถภาพในหอผู้ป่วย Stroke Unit 5) การประเมินผลการฟื้นฟู 6) การวางแผนจำหน่ายร่วมกับทีมสหวิชาชีพ และ 7) การส่งต่อข้อมูลการดูแลสู่ทีมสุขภาพในชุมชนและติดตามเยี่ยมบ้านอย่างต่อเนื่อง และหลังใช้รูปแบบฯ พบว่าคะแนนความสามารถในการดำเนินกิจวัตรประจำวันเพิ่มขึ้น และระดับความพิการลดลง (p < .001) คะแนนความรู้เกี่ยวกับโรคหลอดเลือดสมองของผู้ป่วยและญาติโดยรวมเพิ่มขึ้น (p < .001) พบภาวะแทรกซ้อนข้อไหล่ติดร้อยละ 6.6 ผู้ป่วย ญาติ และทีมสหวิชาชีพมีความพึงพอใจระดับมากที่สุด โดยมีค่าเฉลี่ยร้อยละ 95.25 และ 96.75 ตามลำดับ นอกจากนี้ได้พัฒนาชุดคู่มือ และสื่อความรู้ “การดูแลใกล้บ้าน ใกล้ใจ” เพื่อสนับสนุนการดูแลต่อเนื่องในชุมชน

สรุปและข้อเสนอแนะ: เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดในวงกว้าง ควรมีการขยายผลโมเดลนี้ร่วมกับคู่มือ “การดูแลใกล้บ้าน ใกล้ใจ” ไปสู่โรงพยาบาลและเครือข่ายสุขภาพในพื้นที่อื่นๆ โดยเน้นการทำงานร่วมกันอย่างบูรณาการของ ทีมสหวิชาชีพ ญาติ และตัวผู้ป่วยเอง ซึ่งถือเป็นหัวใจสำคัญแห่งความสำเร็จ นอกจากนี้ ในแง่ของการศึกษาวิจัยและการพัฒนาในอนาคต ควรมีการ เพิ่มขนาดกลุ่มตัวอย่าง ขยายพื้นที่ศึกษา และ ติดตามผลในระยะยาว เพื่อเก็บข้อมูลเชิงประจักษ์มายืนยันความยั่งยืนของรูปแบบการดูแลดังกล่าว ซึ่งจะนำไปสู่การสร้างมาตรฐานการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่มีประสิทธิภาพและยั่งยืนต่อไปในอนาคต