การพัฒนาระบบบริการและศึกษาคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง อัมพฤกษ์ อัมพาตระยะกลาง (Intermediate Care) ที่ได้รับการฟื้นฟูด้วยการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก

Wanwisa  Phrommetta

Authors

Wanwisa Phrommetta Roi Et Provincial Public Health Office

Keywords:

Stroke, Intermediate Care, Thai Traditional Medicine

Abstract

Purposes : To develop a service system and evaluate the quality of life among intermediate care stroke patients receiving rehabilitation through Thai Traditional and Alternative Medicine.

Study design : Research and Development (R&D).

Materials and Methods : The study was conducted from December 2023 to September 2024 in three phases: (1) situation analysis of the existing service system and patient quality of life, (2) development of a TTCM-integrated service model, and (3) evaluation of service performance and patient outcomes. Participants included 20 health personnel responsible for TTCM services and 280 intermediate care stroke patients who received rehabilitation with Thai traditional and complementary medicine. Data were collected through interviews, service reports, and health databases (HDC, Nemo Care). Barthel Activities of Daily Living (ADL) Index was used to assess functional outcomes. Data were analyzed using descriptive statistics, paired t-test, and chi-square test.

Main findings : All 20 public hospitals in Roi Et Province (100%) provided integrated TTCM services for stroke rehabilitation. The proportion of intermediate care stroke patients receiving TTCM increased from 11.85% in 2023 to 30.13% in 2024 (2.54-fold rise). Among 280 patients, ADL scores improved in 65.56%, remained stable in 30%, and decreased in only 4.44%. Patients showed greater independence and reduced dependency on caregivers.

Conclusion and recommendations : Integrating Thai Traditional and Complementary Medicine into intermediate care rehabilitation enhances service accessibility, functional recovery, and quality of life among stroke patients. Establishing standardized Thai traditional medicine and alternative medicine service models with multidisciplinary collaboration can strengthen provincial health systems and provide a sustainable model for community-based stroke rehabilitation.

References

กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสรุปผลตัวชี้วัดสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 31 กรกฎาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/3b9588304ddab6facbeb16089f1b9e85

บุษบา ประภาสพงศ์, อุทัย ไชยกลาง, ศิริมาลา สุวรรณโภคิน. แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์: ภูมิปัญญาทางการแพทย์และมรดกทางวรรณกรรมของชาติ. กรุงเทพฯ: กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ; 2542.

กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. คู่มือแนวทางเวชปฏิบัติการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกในคลินิกบริการการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกแบบครบวงจร. กรุงเทพฯ: บริษัท สามเจริญพาณิชย์ (กรุงเทพ) จำกัด; 2559.

กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. คู่มือแนวทางเวชปฏิบัติ (Clinical Practice Guideline) การดูแลผู้ป่วยระยะกลาง (Intermediate Care) ด้านการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. กรุงเทพฯ: บริษัท สามเจริญพาณิชย์ (กรุงเทพ) จำกัด; 2564.

ปราณี มีหาญพงษ์, กรรณิการ์ ฉัตรดอกไม้ไพร. การตรวจสอบคุณภาพของเครื่องมือวิจัยทางการพยาบาล. วารสารพยาบาลทหารบก. 2561;19(1):9-15.

Junwibun W, Fakkham S. The treatment of paralysis in the recipe of Thai traditional medicines. Innov Manag Creat Technol J. 2020;17(1):44-9.

Chatsuwan Y, Pianphadungrat P, Athitrat A, Panichkan N. Comparative study on efficacy of physiotherapy and physiotherapy combined with Thai massage on rehabilitation outcome and quality of life of ischemic stroke patients with hemiplegia. Thammasat Med J. 2017;17(3):356–64.

ประถมพร มาตย์วิเศษ, นาตยา วรรณการ. ผลการดูแลผู้ป่วยระยะกลางโรคหลอดเลือดสมอง (อัมพฤกษ์ อัมพาต) ด้วยศาสตร์การแพทย์แผนไทยร่วมกับทีมสหวิชาชีพต่อการเพิ่มความสามารถในการประกอบกิจวัตรประจำวัน และระดับกำลังของกล้ามเนื้อในหอผู้ป่วยเวชกรรมฟื้นฟู โรงพยาบาลมหาสารคาม. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม. 2567;21(3):109-23.

Kesormas S, Nakthaworn K, Musikapong K, Viriyabubpa C. A study on the treatment with herbal remedies in seven groups of diseases: a case study of Mr. Prawit Kaewthong, Songkhla Province. J Thai Tradit Altern Med. 2019;17(2):263-79.