ผลของโปรแกรมเสริมสร้างพลังกายและใจต่อคุณภาพชีวิตของผู้ดูแลผู้ที่มีภาวะพึ่งพิง ในเครือข่ายสุขภาพโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชหล่มเก่า

Saowanee  Promrat

Authors

Saowanee Promrat Lomkao Crown Prince Hospital

Keywords:

Caregiver, Dependent patients, Empowerment, Quality of life, Program

Abstract

Purposes: To examine the effects of a physical and mental empowerment program on the quality of life (QoL) of caregivers of dependent patients at the Lomkao Crown Prince Hospital health network.

Study design: Quasi-experimental study.

Materials and Methods: This study involved 64 caregivers, divided into an experimental group (n=32) receiving the 12 - week empowerment program (including workshops, home visits, and Line application support) and a control group (n=32) receiving usual standard care. Data were collected using a demographic questionnaire and the WHOQOL‑BREF‑THAI before and after the intervention. Descriptive statistics and linear mixed-effects models (LMM) for Intention-to-treat (ITT) were used to analyze.

Main findings: There was no statistically significant difference in baseline QoL scores between the two groups. However, after the 12-week intervention, the experimental group showed a significantly higher mean QoL score (95.42 ± 12.34) than the control group (83.73 ± 5.84) (p < .001). Furthermore, a significant main effect of time (β = 13.12, 95%CI: 10.65, 15.60, p < .001) and a significant group and time interaction effect (β = -8.29, 95%CI: -11.82, -4.77, p < .001)

Conclusion and recommendations: The physical and mental empowerment program is an effective model for improving the quality of life of caregivers of dependent patients. It can be scaled up in primary care units and local administrative organizations to strengthen the sustainability of long-term community care.

References

Department of Older Persons. Situation of The Thai Older Persons 2022 [Internet]. Bangkok: Foundation of Thai Gerontology Research and Development Institute and Institute for Population and Social Research, Mahidol University; 2023 [cited 2023 Jul 11]. Available from: https://thaitgri.org/?wpdmpro=situation-of-the-thai-older-persons-2022

World Health Organization. Thailand’s leadership and innovations towards healthy ageing [Internet]. 2023 [cited 2023 Jul 11]. Available from: https://www.who.int/southeastasia/news/feature-stories/detail/thailands-leadership-and-innovation-towards-healthy-ageing

สุพล ศิริ. การเตรียมพร้อมเพื่อเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุของประชาชน ในจังหวัดเพชรบูรณ์. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์. 2566;6(1):A169-A178.

สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดเพชรบูรณ์. รายงานสถานการณ์ทางสังคมจังหวัดเพชรบูรณ์ ประจำปี 2567. เพชรบูรณ์: สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดเพชรบูรณ์; 2567

OECD/WHO. Health at a Glance: Asia/Pacific 2020: Measuring Progress Towards Universal Health Coverage. Paris: OECD; 2020. doi:10.1787/1ad1c42a-en

ปรีย์กมล รัชนกุล, วิภาดา แสงนิมิตรชัยกุล. บทบาทของพยาบาลเวชปฏิบัติในการสาธารณสุขมูลฐาน: พลังแห่งอนาคต. ธรรมศาสตร์เวชสาร. 2563;20(4):317-25.

Phetsitong R, Vapattanawong P, Sunpuwan M, Völker M. State of household need for caregivers and determinants of psychological burden among caregivers of older people in Thailand: An analysis from national surveys on older persons. PLoS ONE. 2019;14(12):e0226330. doi:10.1371/journal.pone.0226330.

Liu Z, Heffernan C, Tan J. Caregiver burden: A concept analysis. International Journal of Nursing Sciences. 2020;7(4):438-45. doi:10.1016/j.ijnss.2020.07.012

Janson P, Willeke K, Zaibert L, Budnick A, Berghöfer A, Kittel-Schneider S, et al. Mortality, Morbidity and Health-Related Outcomes in Informal Caregivers Compared to Non-Caregivers: A Systematic Review. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2022;19(10):5864. doi:10.3390/ijerph19105864

Broxson J, Feliciano L. Understanding the impacts of Caregiver Stress. Professional Case Management. 2020;25(4):213. doi:10.1097/NCM.0000000000000414

Gustafson D H, Kornfield R, Mares M L, Johnston D C, Cody O J, Yang E F, et al. Effect of an eHealth intervention on older adults’ quality of life and health-related outcomes: a randomized clinical trial. Journal of General Internal Medicine. 2021;2021:1-10. doi:10.1007/s11606-021-06888-1.

Wade D T, Collin C. The Barthel ADL Index: a standard measure of physical disability? Int Disabil Stud. 1988;10(2):64-7.

Mahatnirunkul S, Tantipiwattanasakul W, Pumpaisan V, Wongsuwan K, Pornmanarangsakul R. WHOQOL-BREF (Thai version) [Internet]. 2002 [cited 2026 Jul 29]. Available from: https://dmh.go.th/test/whoqol/

สิรินทรา ฟูตระกูล, ปัณณทัต บนขุนทด, วิราพร สืบสุนทร. แนวทางการสร้างเสริมพลังอำนาจผู้ดูแลในการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ: บทบาทเชิงวิชาชีพ และความท้าทายในบริบทสังคมสูงวัย. วารสารการศึกษาและวิจัยการสาธารณสุข. 2569;4(2):161-70.

อาภรณ์ สิงห์ชาดา. ผลของโปรแกรมเสริมสร้างพลังอำนาจผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงระยะยาว เขตอำเภอเมือง จังหวัดฉะเชิงเทรา. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2568;10(2):141-48.

รัชฎา เพชรสี่หมื่น, ธเนศ สังข์ศรี. ผลของการให้ความรู้และทักษะการดูแลของผู้ดูแลในครอบครัวต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุกลุ่มติดบ้านในหน่วยบริการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านไม้หลา. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ. 2568;10(2):85-95.

ไพฑูรย์ วุฒิโส, อมรรัตน์ ผาละศรี, สุณี เชยชัยภูมิ, อิสระพงศ์ ถนัดค้า, ขวัญหทัย ยิ้มละมัย. ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจของผู้ดูแล ต่อความรู้ ทัศนคติ และทักษะในการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในจังหวัดชัยภูมิ. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 : วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม. 2569;20(3):e0280012.

อารญา ชัยมหา. การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างพลังอำนาจผู้ดูแลผู้ป่วยระยะท้ายแบบประคับประคอง อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิชาการสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมหาสารคาม. 2567;8(16):41-54.

มานีจันทร์ สารสี. การพยาบาลผู้สูงอายุโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่มีภาวะพึ่งพิงกลุ่มติดเตียง โดยการใช้แนวคิดการเสริมสร้างพลังอำนาจของผู้ดูแลในครอบครัว :กรณีศึกษา 2 ราย. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ. 2567;9(3):250-57.

พัชราภรณ์ ทะเกียง, อรอุมา อินทนงลักษณ์, ภาคิน บุญพิชาชาญ, อรัญญา นามวงศ์, จรรยา แก้วใจบุญ. ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจผู้ดูแลผู้ป่วยระยะท้าย ต่อคุณภาพชีวิตผู้ดูแลในชุมชน. วารสารสุขภาพและการศึกษาพยาบาล. 2567;30(3):1-20.

อรอุมา จีระกมล, วัลลภัช สุขสวัสดิ์. ทุนทางสังคมและคุณภาพชีวิตของผู้ดูแลในครอบครัวของผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง [วิทยานิพนธ์]. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร; 2566.

เนมิราช จิตรปรีดา, ธีรศักดิ์ พาจันทร์, สุทิน ชนะบุญ, กฤษณ์ ขุนลึก. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตของผู้ดูแลผู้พิการทางการเคลื่อนไหว จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2567;17(3):143-56.

มนทิรา อุตมานันท์. รูปแบบการมีส่วนร่วมและการเสริมสร้างพลังอำนาจเครือข่ายสุขภาพระดับชุมชนเพื่อพัฒนาศักยภาพการดำเนินงานการดูแลระยะยาวสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง [วิทยานิพนธ์]. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2561.

สุดประนอม สมันตเวคิน, อรนุช เชาว์ปรีชา, หนึ่งฤทัย โพธิ์ศรี. การพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างศักยภาพผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงโดยการมีส่วนร่วม ของชุมชน ตำบลบางนกแขวก จังหวัดสมุทรสงคราม. วารสารวิจัยเพื่อการส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิต. 2568;5(3):14-29.

ธนาวรรณ แสนปัญญา, หัสยาพร อินทยศ, สิริยาพร จักรทอง. ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจผู้ดูแลในการดูแลผู้สูงอายุที่ได้รับการผ่าตัดกระดูกสะโพกหัก โรงพยาบาลแพร่. วารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข. 2566;3(1):33-48.

อาทิตยา ฉลองชัยสิทธิ์, รังสิยา นารินทร์, ศิวพร อึ้งวัฒนา. ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจของญาติผู้ดูแลต่อการปฏิบัติฟื้นฟูสมรรถภาพ ในผู้ป่วยระยะกลางที่พร่องการเคลื่อนไหวในชุมชน. พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. 2568;52(4):79-94.