การศึกษาสมรรถนะและพฤติกรรมการดูแลผู้สูงอายุของญาติผู้ดูแล พื้นที่อำเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่

Sangat  Tharanat

Authors

Sangat Tharanat Chom Thong District Public Health Office, Chiang Mai.

Keywords:

Competency in Elderly Care, Caregiving Behavior, Elderly Caregiver

Abstract

Purposes: To examine the level of caregiving competencies, caregiving behaviors, and the relationship between caregiving competencies and behaviors toward older adults among family caregivers in Chom Thong District, Chiang Mai Province.

Study design: Cross-sectional descriptive research.

Materials and Methods: The sample consisted of 372 primary family caregivers residing in the same household as older adults within the catchment areas of sub-district health promoting hospitals in Chom Thong District, Chiang Mai Province, selected through stratified and simple random sampling. Data were collected using a 65-item questionnaire. The quality of the knowledge test regarding older adult care principles demonstrated a Kuder-Richardson (KR-20) coefficient of 0.77. Cronbach’s alpha coefficients for the attitude, behavior, and caregiving competency scales were 0.76, 0.79, and 0.87, respectively, with an overall reliability coefficient of 0.92 across all three sections. Data were analyzed using descriptive statistics and Pearson’s correlation coefficient.

Main finding: The results revealed that the sample had a good level of average knowledge score (Mean = 10.26, SD = 1.63) and a positive attitude toward older adult care (Mean = 41.12, SD = 4.41). Their overall caregiving competency was at a moderate level (Mean = 76.51, SD = 14.69), whereas the dimension of health promotion and disease prevention competency was at a good level (Mean = 21.36, SD = 3.27). Additionally, their caregiving behavior was at a good level (Mean = 30.23, SD = 3.27). Correlation analysis indicated that overall older adult caregiving competency had a strong, positive relationship with caregiving behavior (r = 0.718, p < .01). When considering each dimension, it was found that all dimensions of caregiving competency had positive relationships with caregiving behavior (p < .01). Health screening competency demonstrated the highest correlation (r = 0.721, p < .01), followed by health promotion and disease prevention (r = 0.654, p < .01), and coordination and information management (r = 0.612, p < .01), respectively.

Conclusion and Recommendations: The findings of this study demonstrate that all dimensions of caregiving competencies among family caregivers directly influence their caregiving behaviors. Therefore, relevant local public health agencies should prioritize enhancing these skills by integrating both knowledge-based education and practical training across all dimensions.

References

World Health Organization. Health promotion Glossary. Geneva: WHO Publications; 1998.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. การสำรวจประชากรผู้สูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567 (The 2024 Survey of The Older Persons in Thailand) [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 10 กรกฎาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2025/20250103144326_51634.pdf.

เพชรีย์ กุณาละสิริ. การพัฒนาแกนนำสุขภาพครอบครัวและชุมชนเพื่อการดูแลผู้สูงอายุ. พยาบาลสาร. 2565;49(3):258-71.

ระบบคลังข้อมูลสุขภาพ Health Data Center (HDC) จังหวัดเชียงใหม่ [อินเทอร์เน็ต]. เชียงใหม่: HDC; [เข้าถึงเมื่อ 25 มีนาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: [cited 2025 Mar 13]. เข้าถึงได้จาก: msn.hdc.moph.go.th.

กองยุทธศาสตร์และแผนงาน. แผนปฏิบัติราชการกระทรวงสาธารณสุข ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2564.

Yamane T. Statistics: An introductory analysis. 2nd ed. New York: Harper and Row; 1973.

สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. คู่มือสนับสนุนการบริหารจัดการระบบบริการดูแลระยะยาวด้านสาธารณสุข สำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. กรุงเทพฯ: สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ; 2559.

สำนักอนามัยผู้สูงอายุ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือแนวทางการอบรมผู้ดูแลผู้สูงอายุ หลักสูตร 70 ชั่วโมง ฉบับปรับปรุง ปี พ.ศ. 2567. นนทบุรี: กรมอนามัย; 2567.

กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือการคัดกรองและประเมินสุขภาพผู้สูงอายุ พ.ศ. 2564 กระทรวงสาธารณสุข. นนทบุรี: บริษัท ณจันตา ครีเอชั่น จำกัด; 2564.

Bloom B S. A taxonomy of educational objectives: Handbook I, the cognitive domain. New York: Longman, Green; 1956.

Likert R. A technique for the measurement of attitudes. Archives of Psychology. 1932;22(140):1-55.

Best J W. Research in education. 3rd ed. Englewood Cliffs (NJ): Prentice-Hall; 1977.

ศศินิภา สร้อยเพชร, จิราภรณ์ เตชะอุดม, สมใจ ศิริลักษณ์. การประเมินสมรรถนะ ภาระการดูแล และความเครียดของญาติผู้ดูแลผู้สูงอายุในจังหวัดเชียงใหม่. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข. 2564;15(2):185-98.

เนตรดาว แสนสมบัติ, สุระประภา ทะวะดี, ยุทธนา ตันธนกูล. ผลของโปรแกรมพัฒนาทักษะผู้ช่วยเหลือดูแลต่อความสามารถในการปฏิบัติงานและสมรรถนะอาสาสมัครดูแลผู้สูงอายุในชุมชน. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอ่างทอง. 2567;16(2):45-58.

ภัทราวดี ทรัพย์ปั้น, สุภาภรณ์ วรรณประสาท, วรวรรณ ทิพย์วารีรมย์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลผู้สูงอายุของผู้ดูแลในครอบครัว. วารสารพยาบาลสาธารณสุข. 2564;35(3):1-15.

วิลาสินี ศิริพูน, นงนุช อุสระ, พเยาว์ พงษ์ศักดิ์ชาติ, ชไมพร ทวีบุรุษ, อุษณีย์ จินตะเวช. พฤติกรรมการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงของผู้ดูแลในครอบครัว. วารสารสมาคมพยาบาลแห่งประเทศไทยฯ สาขาภาคเหนือ. 2566;29(1):45-58.

รติมา คชนิล, รัชนี สรรเสริญ, วีรยุทธ โล่ห์ทองคำ. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับสมรรถนะในการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงของผู้ดูแลอาสาสมัคร. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี. 2565;5(2):52-66.