The Effect of Pharmaceutical Care On Chronic Kidney Disease in Stage 3-4 With Type 2 Diabetic Patients at Chiang Kwan Hospital, Roi Et Province
Keywords:
Pharmaceutical care, Stage 3–4 chronic kidney disease, Type 2 diabetes mellitusAbstract
Purposes: To compare the mean scores of knowledge about chronic kidney disease (CKD), medication knowledge, medication adherence, ACEIs/ARBs prescribing patterns, and to evaluate laboratory outcomes and drug-related problems.
Study Design: A quasi-experimental study.
Materials and Methods: The sample consisted of 53 patients with type 2 diabetes and stage 3–4 CKD who met the inclusion/exclusion criteria, divided into an intervention group (n=27) and a control group (n=26). Data were collected using questionnaires and knowledge tests. Analyses included frequency, percentage, mean, standard deviation, percentage differences, and independent t-tests, with statistical significance set at 95% confidence interval.
Main findings : Post-intervention, the intervention group demonstrated significantly better outcomes than the control group in two key areas. The intervention group had significantly higher medication knowledge scores (p<.001). The most critical outcome was medication adherence, where the intervention group achieved a mean score of 10.81, compared to 7.88 in the control group (p=.009), indicating a direct positive impact of the intervention. However, no significant difference was found in CKD knowledge between groups (p=.370). A notable trend was the significant increase in ACEIs/ARBs dose adjustments or discontinuations, providing empirical evidence for pharmacists to review and optimize prescribing. Initially, 18 patients were prescribed ACEIs/ARBs, but during follow-up, 2 patients discontinued due to elevated SCr and 1 due to hyperkalemia, leaving 15 continuing therapy. After protocol review, 4 additional patients were prescribed ACEIs/ARBs, resulting in 19 active users. Key drug-related problems included under prescription of essential medications (Particularly ACEIs/ARBs) and medication safety concerns, with Metformin requiring close monitoring for appropriateness.
Conclusion and Recommendations: The intervention improved most health outcomes in CKD patients. Relevant organizations should apply these findings to enhance clinical practices.
References
สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย. คำแนะนำสำหรับการดูแลผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังก่อนการบำบัดทดแทนไต พ.ศ.2565 (ฉบับปรับปรุงเพิ่มเติม). กรุงเทพฯ: สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย; 2565.
สุพรรณ ศรีธรรมมา. Thailand Medication Service Profile 2011-2014. นนทบุรี: กรมการแพทย์; 2567.
กมลทิพย์ วิจิตรสุนทรกุล. ระบาดวิทยาและการทบทวนมาตรการป้องกันโรคไตเรื้อรัง. นนทบุรี: กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค; 2565.
กฤษฎา หาญบรรเจิด. Kidney Health for All –Advancing Equitable Access to Care and Optimal Medication Practice: ครอบคลุม ทุกสิทธิ์ พิชิตโรคไต ใส่ใจการใช้ยา. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข; 2567.
โรงพยาบาลเชียงขวัญ. ผลการดำเนินงานตามยุทธศาสตร์ปี พ.ศ.2567. กลุ่มงานยุทธศาสตร์. ร้อยเอ็ด: โรงพยาบาลเชียงขวัญ; 2567.
ลัดดาวัลย์ พิมพ์การ. ผลการพัฒนาการบริบาลทางเภสัชกรรมในผู้ป่วยไตเรื้อรังระยะ 1-4. โรงพยาบาลพรหมคีรี. วารสารสุขภาพและการศึกษา. 2566;3(1):84-97.
กัลยาณี วิทยา. ผลของการให้บริบาลทางเภสัชกรรมในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังร่วมกับโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ในอำเภอบ้านโคก จังหวัดอุตรดิตถ์ [อินเทอร์เน็ต] [เข้าถึงเมื่อ 4 พฤศจิกายน 2567] เข้าถึงได้จาก: https://hpc2appcenter.anamai.moph.go.th/academic/web/files/2567/research/MA2567-005-01-0000001594-0000001737.pdf
สุธาบดี ม่วงมี. ผลของการบริบาลเภสัชกรรมต่อการชะลอการเสื่อมของไตในผู้ป่วยไตเรื้อรังร่วมกับโรคเบาหวานชนิดที่ 2 [อินเทอร์เน็ต] [เข้าถึงเมื่อ 4 พฤศจิกายน 2567] เข้าถึงได้จาก: http://ithesis-r.su.ac.th/dspace/bitstream/123456789/1170/1/56351203.pdf
พัชนี นวลช่วย. ผลของการให้บริบาลทางเภสัชกรรมต่อการควบคุมปัจจัยเสี่ยงต่อการเสื่อมของไตในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง ณ โรงพยาบาลท่าศาลา [วิทยานิพนธ์]. สงขลา: มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์; 2555.
Cohen J. Statistical power-analysis for the behavioral sciences. New York: Department of Psychology New York University; 1998.
กมลชนก จงวิไลเกษม, สงวน ลือเกียรติบัณฑิต. การพัฒนาแบบวัดความร่วมมือในการใช้ยา สำหรับคนไทย. Thai Journal of Pharmacy Practice; 2562.
Mishore K M, Mekuria A N, Tola A, Ayele Y. Assessment of knowledge and attitude among pharmacists toward pharmaceutical care in Eastern Ethiopia. Biomed Res Int. 2020;2020:7657625.
Silva B B, Fegadolli C. Implementation of pharmaceutical care for older adults in the Brazilian public health system. BMC Health Serv Res. 2020;20(1):37.
Kopciuch D, Paczkowska A, Zaprutko T, Ratajczak P, Nowakowska E, Kus K. A survey of pharmacists' knowledge, attitudes and barriers in pharmaceutical care concept in Poland. BMC Med Educ. 2021;21(1):458.
KDIGO. Clinical practice guideline for diabetes management in chronic kidney disease. Kidney Int Suppl. 2022;12(1):S1-S128.
Monane M, Bohn R L, Gurwitz J H, Glynn R J, Levin R, Avorn J. The effects of initial drug choice and comorbidity on antihypertensive therapy compliance. Am J Hypertens. 1997;10(10):697-704.
Cazarim M D S, Freitas O, Penaforte T R. Impact assessment of pharmaceutical care in the management of hypertension and coronary risk factors after discharge. PLoS ONE. 2016;10(10):e0141371.
Agarwal R, Rossignol P, Romero A, Garza D, Mayo M R, Warren S, et al. Patiromer versus placebo to enable spironolactone use in patients with resistant hypertension and chronic kidney disease (AMBER): results in the pre-specified subgroup with diabetes. Diabetes Care. 2023;46(2):356-63.
Bhandari B, Rayamajhi G, Mishra P, et al. Barriers to prescribing ACE inhibitors/ARBs in chronic kidney disease: a qualitative study of South Asian physicians. BMJ Open. 2023;13(4):e069874.
Lytvyn Y, Bjornstad P, van Raalte D H, et al. The effect of ACE inhibitors and ARBs on kidney function in diabetes: a meta-analysis of randomized controlled trials. Lancet Diabetes Endocrinol. 2022;10(1):51-60.
Chen T K, Estrella M M, Fine D M. Risk factors for hyperkalemia in a cohort of patients with advanced chronic kidney disease. Am J Nephrol. 2021;52(2):115-23
Mc Cormick J R, Lee J L, Lal L S. Metformin use in chronic kidney disease: a clinical conundrum. J Pharm Pract. 2020;33(6):842-8.
Eppenga W L, Lalmohamed A, Geerts A F, et al. Risk of lactic acidosis or elevated lactate concentrations in metformin users with renal impairment: a population-based cohort study. Diabetes Care. 2021;44(4):993-1000.
Crowley M J, Diamantidis C J, McDuffie J R, et al. Clinical outcomes of metformin use in populations with chronic kidney disease, congestive heart failure, or chronic liver disease: a systematic review. Ann Intern Med. 2022;175(1):11-21.
Al Raiisi F, Stewart D, Fernandez-Llimos F, et al. Clinical pharmacy practice in the care of chronic kidney disease patients: a systematic review. Int J Clin Pharm. 2020;42(1):35-45.
Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO). KDIGO 2022 clinical practice guideline for diabetes management in chronic kidney disease. Kidney Int. 2022;102(5S):S1-S12.7
Kang S H, Do J Y, Lee S Y, et al. Effect of a computerized alert system on the prescribing of renin-angiotensin system blockers in patients with chronic kidney disease. Kidney Res Clin Pract. 2023;42(1):96-105.
Downloads
Published
Versions
- 2025-07-27 (2)
- 2025-07-27 (1)
How to Cite
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ด
บทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารวิจัย และพัฒนานวัตกรรมทางสุขภาพ สํานักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ด ถือเป็น ผลงานวิชาการ งานวิจัย วิเคราะห์ ตลอดจนเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้ประพันธ์ กองบรรณาธิการไม่จําเป็นต้องเห็น ด้วยเสมอไป และผู้ประพันธ์จะต้องรับผิดชอบต่อบทความของตนเอง
