ผลของโปรแกรมการดูแลรักษาผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองและภาระในการดูแลของญาติผู้ดูแล ในคลินิกดูแลผู้ป่วยระยะฟื้นฟู

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการดูแลรักษาผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในคลินิกดูแลผู้ป่วยระยะฟื้นฟู ต่อความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน คุณภาพชีวิต และการเกิดภาวะแทรกซ้อนของผู้ป่วย และต่อภาระและความเครียดของญาติผู้ดูแล

รูปแบบการวิจัย : การวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดผลก่อนและหลัง (One-group pretest–posttest design)

วัสดุและวิธีการวิจัย : กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองและญาติผู้ดูแลหลัก จำนวน 30 คู่ ที่มารับบริการในคลินิกดูแลผู้ป่วยระยะฟื้นฟู โรงพยาบาลโพนทราย จังหวัดร้อยเอ็ด คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง ได้รับโปรแกรมการดูแลเป็นเวลา 3 เดือน ประกอบด้วยการให้ความรู้ การฝึกทักษะแก่ญาติผู้ดูแล การให้คำปรึกษา การติดตามเยี่ยมบ้าน และการติดตามทางโทรศัพท์/แอปพลิเคชัน LINE เก็บข้อมูลด้วยแบบประเมิน Barthel ADL Index, Stroke Specific Quality of Life Scale (SS-QOL), แบบบันทึกภาวะแทรกซ้อน, Zarit Burden Interview (ZBI) และแบบประเมินความเครียด SPST-20 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนา paired t-test, Wilcoxon Signed-Rank test และ McNemar test

ผลการวิจัย :  ภายหลังเข้าร่วมโปรแกรม ผู้ป่วยมีคะแนนความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันเพิ่มขึ้นจาก 10.50±5.95 เป็น 15.57±6.02 คะแนน และคุณภาพชีวิตเพิ่มขึ้นจาก 127.73±35.89 เป็น 181.73±37.57 คะแนน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.001) สัดส่วนผู้ป่วยที่มีภาวะแทรกซ้อนตั้งแต่ 1 รายการขึ้นไปลดลงจากร้อยละ 26.7 เหลือร้อยละ 3.3 ด้านญาติผู้ดูแล ภาระในการดูแลลดลงจาก 41.50±17.69 เป็น 16.67±12.91 คะแนน และความเครียดลดลงจาก 19.93±11.12 เป็น 7.03±5.59 คะแนน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.001)

สรุปและข้อเสนอแนะ : โปรแกรมการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในระยะฟื้นฟูช่วยเพิ่มความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย ลดภาวะแทรกซ้อน และลดภาระและความเครียดของญาติผู้ดูแลได้อย่างมีนัยสำคัญ จึงควรนำไปประยุกต์ใช้ในคลินิกดูแลผู้ป่วยระยะฟื้นฟูของโรงพยาบาลชุมชน และควรมีการศึกษาแบบมีกลุ่มควบคุมที่มีระยะติดตามยาวขึ้นเพื่อยืนยันประสิทธิผล