การพยาบาลผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับการผ่าตัดเต้านมและได้รับยาเคมีบำบัด : กรณีศึกษา

ปวริศา  ธนโชติกรณ์

ผู้แต่ง

ปวริศา ธนโชติกรณ์ โรงพยาบาลปทุมธานี

คำสำคัญ:

การพยาบาลผู้ป่วยมะเร็งเต้านม, การผ่าตัดเต้านม, การได้รับยาเคมีบำบัด

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ : เพื่อวิเคราะห์และศึกษาแนวทางการประเมินผู้ป่วย ค้นหาปัญหาความเสี่ยง ตลอดจนการวางแผนการพยาบาลเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับการผ่าตัดเต้านมและได้รับยาเคมีบำบัด

รูปแบบการวิจัย : การศึกษาผู้ป่วยรายกรณี

วัสดุและวิธีการวิจัย : ทำการศึกษาในรูปแบบกรณีศึกษา เลือกผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับการผ่าตัดเต้านมและได้รับยาเคมีบำบัดที่มารับบริการที่งานผู้ป่วยนอกศัลยกรรม โรงพยาบาลปทุมธานี ระหว่างเดือนมกราคม - เดือนตุลาคม 2568 ศึกษาจากการปฏิบัติงานและจากเวชระเบียนผู้ป่วยนอก

ผลการศึกษา : กรณีศึกษาผู้ป่วยหญิง อายุ 60 ปี ได้รับการส่งต่อมาจากโรงพยาบาลชุมชน จากคลำพบก้อนที่เต้านมข้างซ้ายมา 1 เดือน ได้รับการตรวจแมมโมแกรม ตัดชิ้นเนื้อส่งตรวจ แพทย์วินิจฉัยเป็นมะเร็งเต้านม BIRADS-5 จากการประเมินภาวะสุขภาพผู้ป่วย ผู้ศึกษาทำการวิเคราะห์ข้อมูลโดยนำเอาแนวคิดกระบวนการพยาบาลมากำหนดข้อวินิจฉัยทางการพยาบาลทั้งในระยะก่อน ขณะ หลังผ่าตัด รวมถึงการพยาบาลก่อน ขณะ หลังได้รับยาเคมีบำบัด ครอบคลุมทั้งด้านร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สังคม จิตวิญญาณ การให้ข้อมูลผู้ป่วยและญาติ ให้ความสำคัญในการสื่อสารกับทีมสหวิชาชีพที่ร่วมดูแลผู้ป่วย ภายใต้ความรู้และประสบการณ์จากการปฏิบัติงานที่ผ่านมา พบว่าผู้ป่วยและญาติมีส่วนร่วมในการตัดสินใจในแผนการรักษาของตนเอง ได้รับยาเคมีบำบัดครบตามแผนการรักษา จำนวน 8 ครั้ง ไม่เกิดภาวะแทรกซ้อน ไม่มีการกระจายของมะเร็งไปยังอวัยวะอื่น สามารถควบคุมโรคได้

สรุปและข้อเสนอแนะ : กรณีศึกษานี้สามารถใช้เป็นแนวทางในการให้การพยาบาลผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับการผ่าตัดเต้านมและได้รับยาเคมีบำบัด

เอกสารอ้างอิง

สมาคมโรคเต้านมแห่งประเทศไทย. ความรู้เกี่ยวกับมะเร็งเต้านม [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 9 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.thaibreast.org/TH/knowledge/breast_cancer_risk_factors.html.

Sung H, Ferlay J, Siegel R L, Laversanne M, Soerjomataram I, Jemal A, et al. Global cancer statistics 2020. CA Cancer J Clin. 2021;71(3):209-49.

Waks A G, Winer E P. Breast cancer treatment: a review. JAMA. 2019;321(3):288-300.

Bland K I, Copeland E M, Klimberg V S, Gradishar W J. The breast: comprehensive management of benign and malignant diseases. 5th ed. Philadelphia: Elsevier; 2018.

National Cancer Institute. Chemotherapy and you: support for people with cancer [Internet]. 2023 [cited 2025 Mar 19]. Available from: https://www.cancer.gov.

American Cancer Society. Breast cancer facts & figures 2023–2024 [Internet]. 2023 [cited 2026 Mar 19]. Available from: https://www.cancer.org.

Potter P A, Perry A G, Stockert P A, Hall A M. Fundamentals of nursing. 10th ed. St. Louis: Elsevier; 2021.

รัชนก คชไกร, เวหา เกษมสุข. การประเมินภาวะสุขภาพสำหรับพยาบาล. กรุงเทพฯ: เอ็นพีเพรช; 2562.

โศภิษฐ์ สุวรรณเกษาวงศ์, ขวัญนภา ขวัญสถาพรกุล, ธีรพร สถิรอังกูล, วชิรา โพธิใส, สุพัสตรา เสนสาย. มาตรฐานและการประเมินคุณภาพการบริการพยาบาลผู้ป่วยผ่าตัด. นนทบุรี: กองการพยาบาล สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2568.

กองการพยาบาล โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า. การบริหารยาเคมีบำบัด [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 9 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://nurse.pmk.ac.th/images/WI/PMK-WND-030.pdf.

อรนันท์ หาญยุทธ. กระบวนการพยาบาล: ทฤษฎีสู่การปฏิบัติ Nursing Process : Theory to Practice. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: บริษัท ธนอรุณการพิมพ์ จำกัด; 2565.

พรศิริ พันธศรี. กระบวนการพยาบาลและแบบแผนสุขภาพ: การประยุกต์ใช้ทางคลินิก Nursing process & functional health pattern: application in clinical practice. พิมพ์ครั้งที่ 24. กรุงเทพฯ: คณะพยาบาลศาสตร์ วิทยาลัยเซนต์หลุยส์; 2563.

Hinkle J L, Cheever K H. Brunner & Suddarth’s textbook of medical-surgical nursing. 14th ed. Philadelphia: Wolters Kluwer; 2018.

National Comprehensive Cancer Network. NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Breast Cancer; 2023.

Montazeri A. Health-related quality of life in breast cancer patients: a bibliographic review. Support Care Cancer. 2008;16(3):223–34.

Fobair P, Stewart S L, Chang S, D’Onofrio C, Banks P J, Bloom J R. Body image and sexual problems in young women with breast cancer. Psychooncology. 2006;15(7):579–94.

Orem D E. Nursing: Concepts of practice. 6th ed. St. Louis: Mosby; 2001.