การพัฒนารูปแบบการจัดบริการเพื่อลดระยะเวลารอคอยของแผนกผู้ป่วยนอกโดยการใช้ LEAN CONCEPTS โรงพยาบาลพลับพลาชัย จังหวัดบุรีรัมย์

จินตนา  ราชประโคน

ผู้แต่ง

จินตนา ราชประโคน โรงพยาบาลพลับพลาชัย

คำสำคัญ:

รูปแบบการจัดบริการ, ระยะเวลารอคอย, LEAN CONCEPTS

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาสภาพปัญหาและบริบท พัฒนาขั้นตอนและปรับปรุงกระบวนการ และประเมินผลการจัดบริการเพื่อลดเวลารอคอยของแผนกผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลพลับพลาชัย จังหวัดบุรีรัมย์

รูปแบบการวิจัย: การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research : PAR)

วัสดุและวิธีการวิจัย: ทำการศึกษาในผู้ป่วยที่มารับบริการที่แผนกผู้ป่วยนอกโรงพยาบาลพลับพลาชัย จังหวัดบุรีรัมย์ จำนวน 106 คน และกลุ่มสหวิชาชีพที่มีส่วนร่วม จำนวน 10 คน ดำเนินการเก็บข้อมูลระหว่างวันที่ 1 พฤษภาคม 2568 ถึงวันที่ 31 ตุลาคม 2568 เครื่องมือที่ใช้การการศึกษา ประกอบด้วยแบบสอบถามความพึงพอใจ และแนวทางการสัมภาษณ์เชิงลึก โดยมีค่าความเชื่อมั่นของแบบสอบถามได้ค่าสัมประสิทธิ์ แอลฟ่าของครอนบาช 0.98 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือ Paired Sample t-test

ผลการวิจัย: สภาพปัญหาการจัดบริการในแผนกผู้ป่วยนอกพบว่าระยะเวลารอคอยนาน 142.3 นาที ซึ่งเกินมาตรฐานโรงพยาบาลและบริการสุขภาพ Hospital Accreditation (HA) กำหนดไม่เกิน 120 นาที และผลจากการพัฒนารูปแบบการจัดบริการ มีการตัดขั้นตอนที่ไม่จำเป็นออก และควบรวมขั้นตอนที่ซ้ำซ้อนเข้าด้วยกันจาก 11 ขั้นตอนเหลือ 9 ขั้นตอนการให้บริการ และระยะเวลารอคอยเฉลี่ยในการเข้ารับบริการแผนกผู้ป่วยนอกลดลงจากเดิม 142.3 นาทีลดลงเหลือ 119.01 นาที และพบว่าเมื่อเปรียบเทียบระดับความพึงพอใจก่อนและหลังการพัฒนารูปแบบการจัดบริการพบว่าทั้งผู้ป่วยนอกและกลุ่มสหวิชาชีพมีระดับความพึงพอใจเพิ่มมากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ .05

สรุปผลและข้อเสนอแนะ : การพัฒนารูปแบบโดยประยุกต์ใช้แนวคิดลีน สามารถลดขั้นตอน และลดเวลารอคอยเหลืออยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน ผู้ป่วยนอกและทีมสหวิชาชีพมีความพึงพอใจเพิ่มขึ้น จึงควรนำแนวทางการประยุกต์ใช้ทฤษฎีลีนไปใช้ในหน่วยบริการผู้ป่วยนอกของโรงพยาบาลอื่น ๆ เพื่อลดความสูญเปล่า ลดความล่าช้า และเพิ่มคุณค่าแก่ผู้รับบริการ โดยต้องสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องแก่บุคลากรทุกระดับ

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization (WHO). Department of Health Statistics and Information Systems. 2014. Health Statistics and Information Systems; 2014.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 พ.ศ. 2566-2570. กรุงเทพฯ: สำนักนายกรัฐมนตรี; 2565.

สำนักนโยบายและแผนยุทธศาสตร์ กระทรวงสาธารณสุข. นโยบายกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2560. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก; 2560.

พันธิภา พิญญะคุณ, อารี ชีวเกษมสุข, เพ็ญจันทร์ แสนประสาน. การพัฒนารูปแบบการบริการคลินิกเบาหวานโดยประยุกต์ใช้แนวคิดแบบลีนโรงพยาบาลศูนย์เจ้าพระยายมราชจังหวัดสุพรรณบุรี. วารพยาบาลทหารบท. 2560;18(พิเศษ):280-90.

กีรติ กิจธีระวุฒิวงษ์, นิทรา กิจธีระวุฒิวงษ. ทิศทางของการพัฒนาผู้ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวในชุมชน. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ. 2561;36(4):15-24.

คัทลิยา วสุธาดา. การพัฒนารูปแบบการดำเนินงานเพื่อลดระยะเวลารอคอยการรับบริการในผู้ป่วยโรคเรื้อรังศูนย์สุขภาพ ชุมชนเมืองท่าช้าง จังหวัดจันทบุรี. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้าจันทบุรี. 2560;28(1):80-9.

สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล องค์การมหาชน. การพัฒนามาตรฐานโรงพยาบาลและบริการสุขภาพ (HA) [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 1 มีนาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.ha.or.th.

กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือบริการสุขภาพครบวงจร. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย; 2566.

Kemmis S, McTaggart R. The Action Research Planner. 3rd ed. Geelong, Victoria: Deakin University Press; 1988.

Krejcie, R V, Morgan D W. Determining Sample Size for Research Activities. Educational and Psychological Measurement. 1970;30(3):607–10.

บุญชม ศรีสะอาด. การวิจัยเบื้องต้น. พิมพ์ครั้งที่ 8. กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น; 2553.

บุญธรรม กิจปรีดาบริสุทธิ์. ระเบียบวิธีการวิจัยทางสังคมศาสตร์. พิมพ์ครั้งที่ 10. กรุงเทพฯ: จามจุรี โปรดักท์; 2551.

Parasuraman A, Zeithaml V A, Leonard B L. SERVQUAL A Multiple-item Scale for Measuring Consumer Perceptions of Service Quality. Journal of retailing. 1988;64(1):12-40.

Joosten T, Bongers I, Janssen R. Application of lean thinking to health care: issues and observations. Int J Qual Health Care. 2009;21(5):341–7.

Toussaint J S, Berry L L. The promise of Lean in health care. Mayo Clin Proc. 2013;88(1):74–82.

Womack J P, Jones D T. Lean Thinking. New York: Simon & Schuster; 2003.

Kim C S, Spahlinger D A, Billi J E. Lean health care: what can hospitals learn from a world-class automaker?. J Hosp Med. 2006;1(3):191–9.

Dickson E W, Singh S, Cheung D S, Wyatt C C, Nugent A S. Application of lean manufacturing techniques in the emergency department. J Emerg Med. 2009;37(2):177–82.

Rother M, Shook J. Learning to See: Value Stream Mapping. Brookline: Lean Enterprise Institute; 2003.

กฤษฎา วรรณจักร, สงครามชัยย์ ลีทองดีศกุล, พัดชา หิรัญวัฒนกุล. การพัฒนารูปแบบการจัดบริการเพื่อลดระยะเวลารอคอยของแผนกผู้ป่วยนอกโรงพยาบาลนามน จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี. 2566;12(3):82-91

อานีซะ ติงกูแว. การพัฒนาการลดระยะเวลารอรับบริการคิวรอแทรก แผนกศัลยกรรมโรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ อินเตอร์เนชั่นแนล [วิทยานิพนธ์]. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช; 2563.