การประเมินผลยุทธศาสตร์การส่งเสริมสุขภาพตามกลุ่มวัยของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ด

ประภาศรี ทุมะลา

ผู้แต่ง

ประภาศรี ทุมะลา สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ด

คำสำคัญ:

การประเมินผล, ยุทธศาสตร์, การส่งเสริมสุขภาพตามกลุ่มวัย, CIPP Model

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ : เพื่อประเมินยุทธศาสตร์การส่งเสริมสุขภาพตามกลุ่มวัยของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ด ใน 4 มิติ ตาม CIPP Model ได้แก่ บริบท ปัจจัยนำเข้า กระบวนการ และผลผลิต/ผลลัพธ์ รวมทั้งศึกษาปัจจัยแห่งความสำเร็จ ปัญหา อุปสรรค และข้อเสนอแนะในการดำเนินงาน

รูปแบบการวิจัย : การวิจัยเชิงประเมิน (Evaluation Research) ตามรูปแบบ CIPP Model ของ Stufflebeam ผสมผสานระเบียบวิธีวิจัยเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ

วัสดุและวิธีการ : ประชากรที่ศึกษา คือ บุคลากรสาธารณสุขที่มีบทบาทในการวางแผน การดำเนินงาน และกำกับติดตามยุทธศาสตร์ส่งเสริมสุขภาพตามกลุ่มวัย สังกัดสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ด จำนวน 60 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยแบบสอบถามความคิดเห็น แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และแบบประเมินผลผลิตและผลลัพธ์ตามตัวชี้วัดยุทธศาสตร์สาธารณสุข ปีงบประมาณ พ.ศ.2566 – 2568 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัย : ยุทธศาสตร์การส่งเสริมสุขภาพตามกลุ่มวัยของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ด โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก (Mean = 3.88, SD. = 0.86) เมื่อพิจารณารายมิติ พบว่า (1) ด้านบริบท อยู่ในระดับมาก (Mean = 4.21, SD. = 0.73) นโยบายมีความชัดเจนและสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ระดับชาติและปัญหาสุขภาพของพื้นที่ (2) ด้านปัจจัยนำเข้าอยู่ในระดับมาก (Mean = 3.56, SD. = 0.86) บุคลากรมีความรู้และศักยภาพในการปฏิบัติงาน แต่อัตรากำลังยังไม่เพียงพอต่อความต้องการ (Mean = 2.90, SD. = 1.13) และงบประมาณที่ได้รับการจัดสรรยังมีข้อจำกัด (Mean = 3.15, SD. = 0.90) (3) ด้านกระบวนการอยู่ในระดับมาก (Mean = 3.90, SD. = 0.81) กิจกรรมครอบคลุมทุกกลุ่มวัย อสม.และชุมชนมีส่วนร่วมในการวางแผนและดำเนินงาน แต่การประสานงานและการบูรณาการงานกับหน่วยงานภายนอกยังต้องพัฒนา (Mean = 3.68, SD. = 0.91 ) และ (4) ด้านผลผลิตและผลลัพธ์ อยู่ในระดับมาก (Mean = 3.87, SD. = 0.82) สามารถดำเนินงานได้ตามแผน และบรรลุตัวชี้วัดสำคัญ จำนวน 10 ตัวชี้วัด (ร้อยละ 40.0) จาก 25 ตัวชี้วัด

สรุปและข้อเสนอแนะ : 1) เพิ่มอัตรากำลังบุคลากรสาธารณสุขและจัดสรรงบประมาณด้านส่งเสริมสุขภาพให้เพียงพอ 2) พัฒนาระบบการประสานงานเครือข่ายระหว่างหน่วยงาน และ 3) การเร่งรัดตัวชี้วัดที่ยังไม่บรรลุเป้าหมาย เพื่อยกระดับคุณภาพการส่งเสริมสุขภาพทุกกลุ่มวัยในจังหวัดร้อยเอ็ดให้มีประสิทธิผลอย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Global status report on noncommunicable diseases. Geneva: WHO Press; 2023.

United Nations. Transforming our world: The 2030 agenda for sustainable development (A/RES/70/1) [Internet]. New York: United Nations; 2015 [cited 2024 Oct 15]. Available from: https://sdgs.un.org/2030agenda

World Health Organization. Ottawa Charter for health promotion (WHO/HPR/HEP/95.1) [Internet]. Geneva: WHO; 1986 [cited 2024 Oct 15]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/ottawa-charter-for-health-promotion

World Health Organization. The Bangkok Charter for health promotion in a globalized world [Internet]. Geneva: WHO; 2005 [cited 2024 Oct 15]. Available from: https://www.who.int/teams/health-promotion/enhanced-wellbeing/sixth-global-conference/the-bangkok-charter

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570) [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สำนักงานฯ; 2565 [เข้าถึงเมื่อ 15 ธันวาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nesdc.go.th

ราชกิจจานุเบกษา. ประกาศ เรื่อง ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561–2580) [อินเทอร์เน็ต]. เล่ม 135, ตอนที่ 82 ก. 2561 [เข้าถึงเมื่อ 15 ธันวาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก:

https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2561/A/082/T_0001.PDF

กรมอนามัย. แผนยุทธศาสตร์การพัฒนาระบบส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม ตามแผนพัฒนาสุขภาพแห่งชาติ ในช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13. กรุงเทพฯ: กรมอนามัย; 2566.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ด. แผนปฏิบัติราชการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 – 2570. ร้อยเอ็ด: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ด; 2566.

Stufflebeam D L. The CIPP model for evaluation. In: Kellaghan T, Stufflebeam D L, editors. International handbook of educational evaluation. Dordrecht: Kluwer Academic Publishers; 2003. p. 31–62.

วรินทร์ทิพย์ ศรีกงพลี. การประเมินแผนยุทธศาสตร์สุขภาพ จังหวัดขอนแก่น ระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2561–2565). วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2567;17(1):59–71.

เฉลิม เกตุพงษ์พันธุ์. การประเมินผลแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาสุขภาพสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดตรัง ปีงบประมาณ 2567. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2567;9(4).615-22.

สงัด เชื้อลิ้นฟ้า, อุดม บุบผาทาเต. การประเมินแผนยุทธศาสตร์ระบบสุขภาพจังหวัดมหาสารคาม ปีงบประมาณ 2565. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2566;16(2):159–73.

Best J W. Research in Education. New Jersey: Prentice – Hall; 1891.

นันทพัทธ์ ธีระวัฒนานนท์. การประเมินผลการดำเนินงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิจัยและพัฒนาด้านสุขภาพ. 2563;6(1):90–107.

สมจิตร เดชาเสถียร, เจษฎา สุราวรรณ์, พชรพร ครองยุทธ, ปัทมา ล้อพงค์พานิชย์. การประเมินแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาสุขภาพสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น ปีงบประมาณ 2562. วารสาร สสจ.ขอนแก่น. 2562;1(2):159–69.