ผลของโปรแกรมการใช้ไม้บรรทัดนับหน่วยคาร์โบไฮเดรต ร่วมกับออกกำลังกายด้วยตนเอง ต่อค่าดัชนีมวลกายและเปอร์เซ็นต์ไขมัน ของบุคลากรศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น ที่มีภาวะน้ำหนักเกิน

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาผลของโปรแกรมการใช้ไม้บรรทัดนับหน่วยคาร์โบไฮเดรตร่วมกับการออกกำลังกายด้วยตนเอง ต่อดัชนีมวลกาย เปอร์เซ็นต์ไขมัน ความรู้การนับคาร์บฯ พฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ ของบุคลากร ที่มีภาวะน้ำหนักเกิน (BMI > 23 กก./ม.²) กลุ่มตัวอย่างจำนวน 30 คน คำนวณขนาดตัวอย่างด้วยโปรแกรม G*Power ได้รับโปรแกรมฯ อย่างน้อย 5 วันต่อสัปดาห์ ครั้งละ 45 นาที เป็นเวลา 8 สัปดาห์ เก็บรวบรวมข้อมูลด้วย แบบประเมินพฤติกรรมสุขภาพฯ แบบประเมินความรู้การนับหน่วยคาร์บฯ แบบประเมินความพึงพอใจ และแบบบันทึกการบริโภคอาหารและกิจกรรมทางกาย ติดตามผ่าน Line Group วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Paired t-test และ Wilcoxon Signed Ranks Test.

ผลการวิจัยพบว่า ภายหลังเข้าร่วมโปรแกรมฯ กลุ่มตัวอย่างมีดัชนีมวลกายลดลงจาก 28.51 กก./ม.²  เป็น 27.98 กก./ม.² เปอร์เซ็นต์ไขมันลดลงร้อยละ 1 น้ำหนักตัวลดลงเฉลี่ย 1.26 กิโลกรัม และเส้นรอบเอวลดลงเฉลี่ย 1.50 เซนติเมตร โดยมีขนาดอิทธิพลระดับสูง คะแนนความรู้เรื่องการนับคาร์บฯ เพิ่มขึ้นจาก 7.23 เป็น 9.60 คะแนน และคะแนนพฤติกรรมสุขภาพฯ โดยรวมเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Z=-4.782, p<0.001) ความพึงพอใจต่อโปรแกรมโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.58, SD=0.47) ด้านผลลัพธ์และประโยชน์ที่ได้รับมีค่าเฉลี่ยสูงสุด ( = 4.77, SD=0.56)

สรุปได้ว่า โปรแกรมการใช้ไม้บรรทัดนับคาร์บฯ มีประสิทธิผลในการปรับปรุงองค์ประกอบร่างกาย เพิ่มความรู้ด้านโภชนาการ และส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ ในบุคลากรวัยทำงาน ที่มีภาวะน้ำหนักเกิน การศึกษานี้มีข้อจำกัดด้านขนาดกลุ่มตัวอย่างที่เล็ก ไม่มีกลุ่มควบคุม การนำผลไปประยุกต์ใช้  ควรคำนึงถึงกลุ่มเป้าหมายที่มีลักษณะใกล้เคียงกัน