ปัจจัยคัดสรรที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการจัดการตนเองเพื่อควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของสตรีที่เป็นเบาหวานขณะตั้งครรภ์ชนิด เอ วัน
คำสำคัญ:
เบาหวานขณะตั้งครรภ์ , น้ำตาลในเลือด , สตรีตั้งครรภ์ , สมรรถนะแห่งตน , การจัดการตนเองและครอบครัวบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงพรรณนาหาความสัมพันธ์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยคัดสรรที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการจัดการตนเองเพื่อควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของสตรีที่เป็นเบาหวานขณะตั้งครรภ์ชนิดเอ วัน หรือชนิดที่ควบคุมด้วยอาหาร ที่มารับบริการฝากครรภ์ ณ โรงพยาบาลอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี กลุ่มตัวอย่างจำนวน 149 ราย คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง เก็บข้อมูลระหว่างเดือนตุลาคม-ธันวาคม พ.ศ. 2568 เครื่องมือเป็นแบบสอบถามประกอบด้วย 1) การรับรู้ต่อภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ชนิด เอ วัน 2) การรับรู้สมรรถนะแห่งตน 3) แบบวัดความเครียด 4) การได้รับการสนับสนุนและการจัดการจากสมาชิกในครอบครัว 5) การมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างบุคลากรในหน่วยบริการฝากครรภ์กับสตรีตั้งครรภ์ และ 6) พฤติกรรมการจัดการภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ด้วยตนเอง ค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาครอนบาคของเครื่องมือเท่ากับ 0.94 0.92 0.86 0.89 0.96 และ 0.94 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนาและสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สันและสเปียร์แมน
ผลการศึกษาพบว่า ค่าเฉลี่ยพฤติกรรมการจัดการภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ด้วยตนเองอยู่ในระดับปานกลาง การรับรู้ต่อภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ การรับรู้สมรรถนะแห่งตน การได้รับการสนับสนุนและการจัดการจากสมาชิกในครอบครัว และการมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างสตรีตั้งครรภ์กับเจ้าหน้าที่แผนกฝากครรภ์มีความสัมพันธ์ทางบวกในระดับปานกลางกับพฤติกรรมการจัดการตนเองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ผลการวิจัยสามารถใช้เป็นแนวทางพัฒนารูปแบบการพยาบาลที่เน้นการมีส่วนร่วมของครอบครัว โดยบูรณาการกับการส่งเสริมการรับรู้สมรรถนะแห่งตน ร่วมกับการจัดการระบบการดูแลที่ต่อเนื่องจากการมีปฏิสัมพันธ์ เชิงบวกระหว่างสตรีตั้งครรภ์กับบุคลากรทางสุขภาพ เพื่อส่งเสริมพฤติกรรมการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของสตรีตั้งครรภ์ ได้อย่างเหมาะสมตลอดการตั้งครรภ์
Downloads
เอกสารอ้างอิง
1. Tanthanapanyakorn P, Khantikulanon N, Chanmall S, Pudpong T, Dechboon P. Factors related to gestational diabetes mellitus among women of reproductive age visiting a tertiary hospital in Pathum Thani province. Journal of Nursing and Education. 2023;16(3):32-47. (in Thai)
2. Directorate of Women’s Health Ministry of Health Trinidad and Tobago. Diabetes mellitus and pregnancy: Clinical guideline. [internet]. 2018 [cited 2025 June 18]. Available from: https://platform.who.int/docs/default-source/mca-documents/policy-documents/guideline/TTO-CC-31-03-GUIDELINE-2018-eng-Diabetes-Mellitus-Guideline.pdf.
3. Information Technology Department, Udonthani Hospital. Inpatient statistic 2023. Antenatal Care Clinic, Udonthani Hospital. 2024. (in Thai)
4. Chanthanamongkol K. Nursing care for pregnant women with co-existing diseases. 2nd ed. Bangkok: Sun Packaging (2014) 2017. (in Thai)
5. Suwanpakdee W, Buddam M, Noonart T, Lahukarn B. Gestational diabetes: Nursing roles and care. Journal of Boromarajonani College of Nursing, Surin. 2019;9(2):100-13. (in Thai)
6. Netimetee S, Boobpamala S. Nursing care for pregnant women with gestational diabetes mellitus during pregnancy. Journal of Health and Nursing Education. 2022:28(1):e256658. (in Thai)
7. Ye W, Luo C, Huang J, Li C, Liu Z, Liu F. Gestational diabetes mellitus and adverse pregnancy outcomes: Systematic review and meta-analysis. The BMJ. 2022;377:e067946. doi: 10.1136/bmj-2021-067946.
8. Paurika P. Risk factors affecting transient tachypnea of the newborn in Singburi hospital. Singburi Hospital Journal. 2021;30(1):105-18. (in Thai)
9. Churos S, Kasinang P, Kaeokhieo B. Pregnancy with gestational diabetes mellitus: Contributing factors and barriers to self-care. Singburi Hospital Journal. 2023;32(2):11-26. (in Thai)
10. Wongsamut T. Factors affective stress in pregnant women with diabetes mellitus; Integration into nursing. Royal Thai Air Force Medical Gazette. 2020;66(3):24-31. (in Thai)
11. Radarith C, Tachasuksri T, Siriarunrat S. Factors influencing self-management among women with gestational diabetes mellitus. The Journal of Faculty of Nursing Burapha University. 2019;27(1):50-9. (in Thai)
12. Xu N, Han X, Chen S, Zhang J, Gu P. Self-reported barriers in self-management of women with gestational diabetes: A systematic review of qualitative studies. Nursing Open. 2023;10(11):7130-43. doi: 10.1002/nop2.1988.
13. Chairat S, Khungtumneam K, Nateetanasomba K. Factors related to self-care behaviors on glycemic control of pregnant women with gestational diabetes mellitus class A1. Journal of Health and Nursing Research. 2020;36(3):204-19. (in Thai)
14. Karavasileiadou S, Almegwely W, Alanazi A, Alyami H, Chatzimichailidou S. Self-management and self-efficacy of women with gestational diabetes mellitus: A systematic review. Global Health action. 2022;15:2087298. doi: 10.1080/16549716.2022.2087298.
15. Pingwong K, Sittipa K. Factors related to self-management behaviors among pregnant women at risk of gestational diabetes mellitus. Nursing Journal CMU. 2022;49(1):317-28. (in Thai)
16. Tachasuksri T, Radarith C, Siriarunrat S. A causal model of two-hour postprandial blood glucose levels among women with gestational diabetes mellitus. Nursing Science Journal of Thailand. 2020;38(4):15-30. (in Thai)
17. Tewapitak P. Nursing care for promoting self-management in pregnant women with gestational diabetes. Journal of Nursing Science & Health. 2019;42(1):130-9. (in Thai)
18. Guo Y, Zhou M, Yan X, Liu Y, Wang LH. A latent profile analysis of heterogeneity in self-management behavior of gestational diabetes mellitus patients. BMC Pregnancy and Childbirth. 2025;25:159. doi: 10.1186/s12884-025-07292-x
19. Grey M, Schulman-Green D, Knafl K, Reynolds NR. A revised self- and family management framework. Nursing Outlook. 2015;63(2):162-70. doi: 10.1016/j.outlook.2014.10.003
20. Polit FD, Beck CT. Nursing research: Generating and assessing evidence for nursing practice. 11th ed. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins; 2021.
21. Daniel WW. Biostatistics: Basic concepts and methodology for the health sciences. 9th ed. New York: John Wiley & Sons; 2010.
22. Bijl JV, Poelgeest-Eeltink AV, Shortrigge-Baggett L. The psychometric properties of the diabetes management self-efficacy scale for patients with type 2 diabetes mellitus. Journal Advance Nursing. 1999;30(2):352-9. doi: 10.1046/j.1365-2648.1999.01077.x
23. Iamsumang W. The development of the Thai version of the diabetes management self-efficacy scale (T-DMSES) for older adults with type 2 diabetes. Dissertations. Buffalo (NY): University at Buffalo, State University of New York; 2009.
24. Cohen S, Kamarck T, Mermelstein R. A global measure of perceived stress. Journal of Health and Social Behavior. 1983;24(4):385-96. doi: 10.2307/2136404
25. Wongpakaran N, Wongpakaran T. The Thai version of the PSS-10: An Investigation of its psychometric properties. BioPsychoSocial Medicine. 2010;4:6. doi: 10.1186/1751-0759-4-6
26. Kansukcharearn A, Somjai C. Factors predicting self-care behaviors among pregnant women with gestational diabetes mellitus. Journal of Nursing and Health Care. 2023;41(2):e261827. (in Thai)
27. Panyatanakun N, Jandee P, Anuphan P. Factors influencing blood glucose control behavior among pregnant women with gestational diabetes mellitus in Warinchamrap Hospital, Ubon Rachathani province. Journal of The Royal Thai Army Nurses. 2024;25(1):131-9. (in Thai)
28. Lertsakornsiri M, Watcharasindhu P, Narumitlert J. Factors predicting on health care behaviors in gestational diabetes mellitus women. Journal of Health and Health Management. 2024;10(1):1-12. (in Thai)
29. Kontha J, Sangpraseart A, Pancharean S, Viboonwatthanakitt R. The influence of health literacy on self-care behaviors among pregnant women with diabetes mellitus. Journal of Nursing and Education. 2024;17(1):16-30. (in Thai)
30. Srisongkram P, Sirichote M, Tanapak S. Factors related to glycemic control behavior of patients with diabetes Khon Hat subdistrict, Cha-uat district, Nahkon Si Thammarat province. Journal of Primary Health Research. 2025;1(3):373-82. (in Thai)
31. Srimekharat N, Phanmuang S. Factors to predict glycemic behavior of pregnant women with gestational diabetes. Journal of Environmental and Community Health. 2023;8(1):1-11. (in Thai)
32. Boonyakiat S, Kwanboonjan U, Nareumanphokin N, Panyapinitnukul C, Panamrit S, Ritthibut K. Factor related to self-care behaviors in pregnant women with diabetes mellitus at the antenatal care unit of Bangkok Metropolitan Hospital. Thai Journal of Cardio-Thoracic Nursing. 2025;36(1):158-69. (in Thai)
33. Piwnuan J, Netrin P. Self-care behaviors of patients with uncontrolled DM at Bangkaewnai sub-district Health Promoting Hospital, La-Un district, Ranong province. Journal of Prachomklao College of Nursing, Phetchaburi Province. 2018;1(2):46-61. (in Thai)
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
