ผลของกระบวนการจัดการความรู้ต่อความรู้และการมีส่วนร่วมของเครือข่ายชุมชนในการดูแลผู้สูงอายุ: การวิจัยกึ่งทดลองในชุมชนแห่งหนึ่ง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียว วัดก่อนและหลังการทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของกระบวนการจัดการความรู้ต่อความรู้และการมีส่วนร่วมของเครือข่ายชุมชนในการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุและแกนนำชุมชนที่เกี่ยวข้องกับการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ ได้แก่ ผู้นำชุมชน นักวิชาการสาธารณสุข พยาบาล อาสาสมัครสาธารณสุข องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน อาสาสมัครดูแลผู้สูงอายุ และผู้ดูแลผู้สูงอายุ จำนวน 46 คน เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงตามคุณสมบัติที่กำหนด เครื่องมือที่ใช้ในการทดลอง ได้แก่ กิจกรรมกระบวนการจัดการความรู้ของเครือข่ายชุมชนในการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ ระยะเวลา 16 สัปดาห์ โดยใช้กรอบแนวคิดสำคัญ คือ Integrated Care for Older People (ICOPE) และ Knowledge management เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบสอบถามความรู้เกี่ยวกับการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ (CVI=0.89, KR-20=0.76) และแบบประเมินการมีส่วนร่วมของเครือข่ายชุมชน (CVI=0.92, Cronbach’s coefficient=0.82) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และสถิติ Paired t-test

ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มตัวอย่างหลังเข้าร่วมกิจกรรมกระบวนการจัดการความรู้ มีความรู้เกี่ยวกับการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ สูงกว่าก่อนเข้าร่วมกิจกรรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และพบว่าเครือข่ายชุมชนมีส่วนร่วมในการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ นอกจากนี้ เครือข่ายชุมชนมีการประสานความร่วมมือระหว่างหน่วยงานสาธารณสุข องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และภาคประชาชนเพิ่มขึ้น ข้อเสนอแนะ สำหรับกระบวนการจัดการความรู้สามารถส่งเสริมเครือข่ายชุมชนและเพิ่มประสิทธิภาพ การดูแลสุขภาพผู้สูงอายุในระดับชุมชนได้อย่างมีนัยสำคัญ จึงควรนำกิจกรรมไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาระบบบริการสุขภาพผู้สูงอายุในพื้นที่อื่นต่อไป และติดตามการดำเนินกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม การไม่มีกลุ่มควบคุมเป็นข้อจำกัดสำคัญที่ต้องตีความผลอย่างระมัดระวัง