การพัฒนาแนวทางการเสริมสร้างพลังอำนาจของครอบครัวและชุมชน ในการให้ความร่วมมือเรื่องการรับประทานยาและความสำเร็จของการรักษาในผู้ป่วยวัณโรคปอด ณ โรงพยาบาลโพนสวรรค์ จังหวัดนครพนม

บทคัดย่อ

วัณโรคยังคงเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญของประเทศไทย ผู้ป่วยจำนวนมากยังประสบปัญหาการขาดยาและหยุดยาก่อนกำหนด ซึ่งการขาดความร่วมมือในการรับประทานยาเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลโดยตรงต่อความสำเร็จของการรักษา การเสริมสร้างพลังอำนาจของครอบครัวและชุมชนเป็นแนวทางหนึ่งที่สามารถเพิ่มการมีส่วนร่วมและสนับสนุนผู้ป่วยในการยึดมั่นต่อการรักษาได้ การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินประสิทธิผลของแนวทางการเสริมสร้างพลังอำนาจของครอบครัวและชุมชนต่อความร่วมมือในการรับประทานยาและความสำเร็จของการรักษาในผู้ป่วยวัณโรคปอด ผลลัพธ์ที่ต้องการวัด ได้แก่ ความร่วมมือในการรับประทานยา อัตราความสำเร็จของการรักษา และความพึงพอใจต่อแนวทาง ดำเนินการวิจัยตามวงจร PDCA ร่วมกับกรอบการเสริมสร้างพลังอำนาจของ Gibson 4 ขั้นตอน กลุ่มตัวอย่างคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง ประกอบด้วยผู้ป่วยวัณโรคปอด 10 ราย ครอบครัว 10 คน บุคลากรสาธารณสุข 14 คน และภาคีเครือข่ายชุมชน 12 คน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แนวทางการเสริมสร้างพลังอำนาจ แบบวัดการยึดมั่นการใช้ยาวัณโรค (Tuberculosis Medication Adherence Scale: TBMAS) แบบประเมินความพึงพอใจ และแบบประเมินปัจจัยความสำเร็จ เครื่องมือทั้งหมดผ่านการตรวจสอบคุณภาพโดยผู้ทรงคุณวุฒิ โดยแบบประเมินความร่วมมือในการรับประทานยา TBMAS ฉบับภาษาไทย ได้ค่า CVI เท่ากับ 0.97 และค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคเท่ากับ 0.89 ส่วนแบบประเมินความพึงพอใจได้ค่า IOC ≥ 0.50 ทุกข้อ และค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค ≥ 0.75 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และเปรียบเทียบความร่วมมือในการรับประทานยาก่อนและหลังการใช้แนวทางปฏิบัติด้วยสถิติ McNemar's Exact Test แบบ Exact

ผลการศึกษาพบว่าภายหลังการใช้แนวทาง ความร่วมมือในการรับประทานยาเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 20 เป็นร้อยละ 100 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .01) อัตราความสำเร็จของการรักษาเท่ากับร้อยละ 100 ความพึงพอใจของผู้ป่วยและครอบครัว และของบุคลากรสาธารณสุขและภาคีเครือข่ายชุมชน อยู่ในระดับมาก ปัจจัยความสำเร็จที่สำคัญ ได้แก่ กลไกการเสริมสร้างพลังอำนาจ การสนับสนุนจากครอบครัว และเครือข่ายชุมชน ขณะที่อุปสรรคหลัก ได้แก่ ผลข้างเคียงของยา ข้อจำกัดทางเศรษฐกิจ และการตีตราทางสังคม