การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยวัณโรคในชุมชนจังหวัดนครราชสีมาโดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายสุขภาพและผู้รับบริการ

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยวัณโรคในชุมชน จังหวัดนครราชสีมา โดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายสุขภาพ และประเมินผลลัพธ์ของรูปแบบการดูแล การวิจัยดำเนินการ 3 ระยะ ได้แก่  1) การวิเคราะห์สถานการณ์ 2) การพัฒนารูปแบบ และ 3) การประเมินผลโดยใช้การวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียว วัดก่อนและหลัง  กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ดูแลผู้ป่วยวัณโรค 30 คน บุคลากรสาธารณสุข 10 คน และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน 10 คน คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยรูปแบบการดูแลผู้ป่วยวัณโรคในชุมชนที่พัฒนาขึ้น และเครื่องมือเก็บข้อมูล ได้แก่ แบบทดสอบความรู้เกี่ยวกับวัณโรค แบบสอบถามพฤติกรรมการดูแลผู้ป่วย และแบบสอบถามความพึงพอใจ    มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.89, 0.94 และ 0.87 ตามลำดับ ระยะเวลาทดลอง 2 สัปดาห์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน เปรียบเทียบคะแนนก่อนและหลังการทดลองด้วยสถิติ Paired t-test

ผลการวิจัยพบว่า สถานการณ์การดูแลผู้ป่วยวัณโรคในชุมชนยังมีปัญหาความต่อเนื่องของการดูแล การติดตามการรับประทานยาไม่สม่ำเสมอ การเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยบริการกับชุมชนยังไม่เป็นระบบ รูปแบบการดูแลที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วยการให้ความรู้โดยใช้สื่อวิดีทัศน์ร่วมกับคู่มือความรู้ และระบบติดตามสื่อสารสองทางผ่าน TB Care Korat บน LINE OA ภายหลังการทดลองพบว่าผู้ดูแลมีคะแนนความรู้ และคะแนนพฤติกรรมการดูแลเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05) และมีความพึงพอใจต่อรูปแบบการดูแลในระดับสูง สรุปได้ว่ารูปแบบการดูแลผู้ป่วยวัณโรคในชุมชนโดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายสุขภาพสามารถเพิ่มความรู้และพฤติกรรมการดูแลของผู้ดูแล ส่งเสริมความต่อเนื่องของการดูแลผู้ป่วยในชุมชน สามารถประยุกต์ใช้เป็นต้นแบบในการพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยวัณโรคในบริบทชุมชนอื่นได้