ประสบการณ์ของครอบครัวในการตัดสินใจถอดท่อช่วยหายใจผู้ป่วยระยะท้ายในหอผู้ป่วยประคับประคอง ศูนย์การุณรักษ์ โรงพยาบาลศรีนครินทร์: การวิจัยเชิงคุณภาพ

สมัญญา  ขันรักษา; ปาริชาติ  เพียสุพรรณ์; วริศยา  แก่นนาคำ; ยุภาภรณ์  สายแสน; บำเพ็ญจิต  แสงชาติ; ศรีเวียง  ไพโรจน์กุล

ผู้แต่ง

สมัญญา ขันรักษา โรงพยาบาลศรีนครินทร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
ปาริชาติ เพียสุพรรณ์ โรงพยาบาลศรีนครินทร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
วริศยา แก่นนาคำ โรงพยาบาลศรีนครินทร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
ยุภาภรณ์ สายแสน โรงพยาบาลศรีนครินทร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
บำเพ็ญจิต แสงชาติ นักวิชาการอิสระ
ศรีเวียง ไพโรจน์กุล ศูนย์บริการทางการแพทย์ชั้นเลิศ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

คำสำคัญ:

การดูแลแบบประคับประคอง , การตัดสินใจ , ครอบครัวผู้ป่วยระยะท้าย , ท่อช่วยหายใจ , ประสบการณ์, ปรากฏการณ์วิทยา

บทคัดย่อ

การยุติการใช้เครื่องช่วยหายใจในกลุ่มผู้ป่วยระยะสุดท้ายเป็นประเด็นที่ละเอียดอ่อนและส่งผลกระทบต่อจิตใจของญาติอย่างรุนแรง งานวิจัยเชิงคุณภาพนี้มุ่งทำความเข้าใจประสบการณ์ของสมาชิกครอบครัวในกระบวนการตัดสินใจและสภาพการณ์ที่เกิดขึ้นภายในหอผู้ป่วยประคับประคอง โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปรากฏการณ์วิทยา คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจงจากสมาชิกครอบครัวที่มีส่วนร่วมในการตัดสินใจถอดท่อช่วยหายใจและได้รับการดูแลแบบประคับประคองในโรงพยาบาลจำนวน 10 ราย เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกจนกว่าข้อมูลจะอิ่มตัว สัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ดูแลหลัก 10 ราย และวิเคราะห์แก่นแท้ของประสบการณ์ด้วยแนวคิดของโคไลซ์ซี่ ทั้งนี้ได้ตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลตามเกณฑ์ของ Lincoln และ Guba ครอบคลุมความน่าเชื่อถือ ความสามารถในการถ่ายโอน ความเชื่อมั่นได้ และความยืนยันได้ โดยใช้วิธีการตรวจสอบข้อมูลสามเส้า การยืนยันผลกับผู้ให้ข้อมูล และการทบทวนโดยผู้เชี่ยวชาญ

ผลการวิจัย พบว่า ประสบการณ์ของครอบครัวแบ่งออกเป็น 5 ช่วงสำคัญ ได้แก่ 1) ระยะเผชิญวิกฤต: แม้จะตระหนกและรู้สึกไร้อำนาจต่อรองแต่ยังฝากความหวังไว้กับการรักษา 2) ระยะเผชิญความจริง: เมื่อเห็นความลำบากของผู้ป่วยผ่านอุปกรณ์สายระโยงระยางทำให้เกิดความทุกข์ใจ 3) ระยะหาทางออก: ความเชื่อมั่นในการตัดสินใจเกิดขึ้นเมื่อได้รับข้อมูลที่โปร่งใสและแรงสนับสนุนจากทีมสุขภาพ 4) ระยะสิ้นสุดการยื้อ: ความสงบในช่วงลมหายใจสุดท้ายของผู้ป่วยช่วยเยียวยาจิตใจคนข้างหลังและ 5) ระยะปรับตัว: การดูแลที่มีคุณภาพช่วยให้ข้ามผ่านความเศร้าโศกได้อย่างมั่นคง การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพและการให้ครอบครัวมีส่วนร่วมอย่างแท้จริงโดยทีมประคับประคอง คือกุญแจสำคัญที่ช่วยสร้างประสบการณ์เชิงบวกและลดบาดแผล ทางใจหลังการสูญเสีย

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Palliative care [Internet]. 2020 [cited 2024 May 20]. Available from: https://kku.world/hi5mhj

Truog RD, Campbell ML, Curtis JR, Haas CE, Luce JM, Rubenfeld GD, et al. Recommendations for end-of-life care in the intensive care unit: A consensus statement by the American College of Critical Care Medicine. Critical Care Medicine. 2008;36(3):953–63. doi: 10.1097/CCM.0B013E3181659096

Yensabai P. Clinical situations and factors associated with the decision to withdraw mechanical ventilation in palliative care patients. Suratthani Hospital Journal. 2025;2(1):1–13. (in Thai)

Boonchalermvipas S. End of patients’ life: A medical fact with legal limits. Public Health Policy and Laws Journal. 2015;1(3):241–53. (in Thai)

Thipprasert W. Factors influencing a family’s decision regarding the withdrawal of life support in palliative care patients. Journal of Palliative Care & Medicine. 2022;12(8):471. doi: 10.4172/2165-7386.1000471

Wendler D, Rid A. Systematic review: The effect on surrogates of making treatment decisions for others. Annals of Internal Medicine. 2011;154(5):336–46. doi: 10.7326/0003-4819-154-5-201103010-00008

Wiegand D. In their own time: the family experience during the process of withdrawal of life-sustaining therapy. Journal of Palliative Medicine. 2008;11(8):1115–21. doi: 10.1089/jpm.2008.0015

Izumi SS, Van Son C. “I didn’t know he was dying”: Missed opportunities for making end-of-life care decisions for older family members. Journal of Hospice & Palliative Nursing. 2016;18(1):74–81. doi: 10.1097/NJH.0000000000000215

Moon F, Mooney C, McDermott F, Miller A, Poon P. Bereaved families’ experiences of end-of-life decision making for general medicine patients. BMJ Supportive & Palliative Care. 2021;14(1): e912-8. doi: 10.1136/bmjspcare-2020-002743

Gerber K, Lemmon C, Williams S, Watt J, Panayiotou A, Batchelor F, et al. ‘There for me’: A qualitative study of family communication and decision-making in end-of-life care for older people. Progress in Palliative Care. 2020;28(6):354–61. doi: 10.1080/09699260.2020.1767437

Chen YC, Fan HY, Curtis JR, Lee OKS, Liu CK, Huang SJ. Determinants of receiving palliative care and ventilator withdrawal among patients with prolonged mechanical ventilation. Critical Care Medicine. 2017;45(10):1625–34. doi: 10.1097/CCM.0000000000002569

Hanna JR, Rapa E, Dalton LJ, Hughes R, McGlinchey T, Bennett KM, et al. A qualitative study of bereaved relatives’ end of life experiences during the COVID-19 pandemic. Palliative Medicine. 2021;35(5):843–51. doi: 10.1177/02692163211004210

Pairojkul S, Piasupun P. Operational guidelines for hospital palliative care program. Khon Kaen: Karunruk Palliative Care Center, Srinagarind Hospital, Khon Kaen University; 2017. (in Thai)

Lincoln YS, Guba EG. Naturalistic inquiry. Beverly Hills, CA: SAGE Publications; 1985.

Guba EG, Lincoln YS. Fourth generation evaluation. Newbury Park, CA: SAGE Publications; 1989.

Tsai CY, Lai FC. Exploring the perceptions of families and nurses after signing a do-not-resuscitate order for patients in respiratory care wards. The American Journal of Hospice & Palliative Care. 2025;42(8):746–55. doi: 10.1177/10499091241285010

Vattanaprasan P, Kongsuwan W, Nilmanat K. The lived experiences of Thai Buddhist family members in decision making for withholding or withdrawing life sustaining treatments for critically ill patients in terminal stage. Journal of Research in Nursing-Midwifery and Health Sciences. 2019;39(4):52–62. (in Thai)

Sui W, Gong X, Qiao X, Zhang L, Cheng J, Dong J, et al. Family members’ perceptions of surrogate decision-making in the intensive care unit: A systematic review. International Journal of Nursing Studies. 2023;137:104391. doi: 10.1016/j.ijnurstu.2022.104391

National Health Commission Office. Thai standards for advance care planning, 2022 [Internet]. 2022 [cited 2025 Dec 20]. Available from: https://kku.world/72ok9u (in Thai)

Kwon Y, Nam S, Shin S, Cho Y, Yoon J, Yoo SH. Shared decision-making in Korean healthcare: A scoping review. Journal of Korean Medical Science. 2025;40(37):e273. doi: 10.3346/jkms.2025.40.e273

Davidson JE, Aslakson RA, Long AC, Puntillo KA, Kross EK, Hart J, et al. Guidelines for family-centered care in the neonatal, pediatric, and adult ICU. Critical Care Medicine. 2017;45(1):103–28. doi: 10.1097/CCM.0000000000002169

Jo M, Song MK, Knafl GJ, Beeber L, Yoo YS, Van Riper M. Family-clinician communication in the ICU and its relationship to psychological distress of family members: A cross-sectional study. International Journal of Nursing Studies. 2019;95:34–9. doi: 10.1016/j.ijnurstu.2019.03.020

White DB, Braddock CH, Bereknyei S, Curtis JR. Toward shared decision making at the end of life in intensive care units: Opportunities for improvement. Archives of Internal Medicine. 2007;167(5):461–7. doi: 10.1001/archinte.167.5.461

Kamonwatcharapa A. The development of nursing practice guidelines for communicating with families of End-stage critically ill patients for palliative care in ICU Ward Seka Hospital Bueng Kan province [Internet]. 2567 [cited 2026 Jan 10]. Available from: https://kku.world/z4o56k (in Thai)

Maneetapo N, Choosr P, Jedsadayanmetha S, Tuandeang P, Sittisart V. Development of a palliative nursing care system. Journal of Nursing and Health Care. 2022;40(4):e260167. (in Thai)

Wattanatornnan S. Grief and bereavement: The nursing role. Thai Red Cross Nursing Journal. 2017;10(1):13–21. (in Thai)

Symmons MS, Ryan K, Aoun SM, Selman LE, Davies AN, Cornally N, et al. Decision-making in palliative care: patient and family caregiver concordance and discordance-systematic review and narrative synthesis. BMJ Supportive & Palliative Care. 2023;13(4):374–85. doi: 10.1136/bmjspcare-2022-003525

Nichachotesalid P, Panya C, Naknoi S, Tomon S, Cheumnok W, Puttiwatanatharadol T. Quality of life among palliative care patients and caregiver burden of cancer and non-cancer patients in Laksi district, Bangkok. Kuakarun Journal of Nursing. 2024;31(1):174–87. (in Thai)

Kilbertus F, King K, Robinson S, Cristancho S, Burm S. Understanding palliative care learning: A narrative inquiry exploring health care professionals’ memorable experiences. SSM - Qualitative Research in Health. 2022;2:100098. doi: 10.1016/j.ssmqr.2022.100098

Meier EA, Gallegos JV, Montross-Thomas LP, Depp CA, Irwin SA, Jeste DV. Defining a good death (successful dying): Literature review and a call for research and public dialogue. The American Journal of Geriatric Psychiatry. 2016;24(4):261–71. doi: 10.1016/j.jagp.2016.01.135