ผลของโปรแกรมสนับสนุนและให้ความรู้ร่วมกับแอปพลิเคชันไลน์ต่อการดูแลตนเอง ภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบ และภาวะเม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิลต่ำ ในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับยาเคมีบำบัด
คำสำคัญ:
โปรแกรมสนับสนุนและให้ความรู้, การดูแลตนเอง, เยื่อบุช่องปากอักเสบ, เม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิลต่ำ , ผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับยาเคมีบำบัดบทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นการวิจัยก่อนการทดลองแบบ 1 กลุ่มวัดซ้ำ เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมสนับสนุนและให้ความรู้ร่วมกับแอปพลิเคชันไลน์ต่อการดูแลตนเอง ภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบ และภาวะเม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิลต่ำ ในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับยาเคมีบำบัด กลุ่มตัวอย่างเลือกแบบเจาะจง จำนวน 29 ราย ได้รับโปรแกรมสนับสนุนและให้ความรู้ร่วมกับแอปพลิเคชันไลน์ เป็นระยะเวลา 12 สัปดาห์ ประเมินการดูแลตนเองเพื่อป้องกันภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบและภาวะเม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิลต่ำ หลังเข้าโปรแกรมฯ 3 ครั้ง ติดตามการเกิดเยื่อบุช่องปากอักเสบ และภาวะเม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิลต่ำหลังรับยาเคมีบำบัด 4 รอบ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบสอบถามการดูแลตนเอง และแบบบันทึกอาการในช่องปากและอุณหภูมิร่างกาย ผ่านการตรวจสอบคุณภาพด้านความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ ได้ค่าดัชนีความตรงเชิงเนื้อหา เท่ากับ 1.00 และความเชื่อมั่นชนิดความสอดคล้องภายในของแบบสอบถามการดูแลตนเองได้ค่าสัมประสิทธิอัลฟ่าของครอนบาค เท่ากับ 0.89 บรรยายลักษณะของกลุ่มตัวอย่าง อัตราการเกิด ระดับความรุนแรงของภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบและภาวะเม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิลต่ำโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา วิเคราะห์ข้อมูลคะแนนการดูแลตนเองโดยใช้สถิติทดสอบ Friedman matched samples และ Wilcoxon signed – rank test และเปรียบเทียบอัตราการเกิดเยื่อบุช่องปากอักเสบ และภาวะเม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิลต่ำโดยใช้สถิติ Cochran's Q test และ McNemar test
ผลการวิจัยพบว่า 1) คะแนนเฉลี่ยอันดับการดูแลตนเองเพื่อป้องกันภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบและภาวะเม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิลต่ำของกลุ่มตัวอย่างหลังเข้าโปรแกรมฯทั้ง 3 ครั้งอยู่ในระดับดี และกลุ่มตัวอย่างมีคะแนนเฉลี่ยอันดับการดูแลตนเองเพื่อป้องกันภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบหลังเข้าโปรแกรมครั้งที่ 3 มากกว่าหลังเข้าโปรแกรมครั้งที่ 1 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p <.01) 2) การเกิดภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบหลังรับยาเคมีบำบัดรอบที่ 1-4 พบลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p <.05) ระดับความรุนแรงที่พบมากที่สุดคือระดับ 1 และ 3) การเกิดภาวะเม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิลต่ำหลังรับยาเคมีบำบัดรอบที่ 1-4 ไม่แตกต่างกัน (p >.05) ระดับความรุนแรงที่พบมากที่สุด คือ ระดับ 1 สรุปได้ว่า โปรแกรมสนับสนุนและให้ความรู้ร่วมกับแอปพลิเคชันไลน์ช่วยเพิ่มความสามารถในการดูแลตนเอง และลดการเกิดภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่รับยาเคมีบำบัด
Downloads
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization International Agency for Research on Cancer. Cancer today. [internet]. 2022 [cited 2025 Apr 03]. Available from: https://gco.iarc.fr/today/en/dataviz/bars?mode=cancer &group_populations=1&key=total&populations=903_904_905_908_909_935&sexes=2&types=0_1&sort_by=value1&values_position=out
World Health Organization International Agency for Research on Cancer. Global Cancer Observatory: Thailand. [internet]. 2022 [cited 2025 Apr 03]. Available from: https://gco.iarc.who.int/ media/globocan/factsheets/populations/764-thailand-fact-sheet.pdf
American Cancer Society. Treating breast cancer. [internet]. 2021 [cited 2025 Apr 03]. Available from: https://www.cancer.org/content/dam/CRC/PDF/Public/8581.00.pdf
Qatar Biomedical Research Institute. Breast cancer – awareness and screening at a younger age is key. [internet]. 2021 [cited 2025 Apr 03]. Available from: https://www.hbku.edu.qa/en/news/QBRI-PM-BCASYAK
Corti C, Batra-Sharma H, Kelsten M, Shatsky RA, Garrido-Castro AC, Gradishar WJ. Systemic therapy in breast cancer. American Society of Clinical Oncology Educational Book. 2024;44(3):1-20. doi: 10.1200/EDBK_432442
American Cancer Society. Chemotherapy for breast cancer. [internet]. 2021 [cited 2025 Apr 03]. Available from: https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/treatment/chemotherapy-for-breast-cancer.html
BC Cancer. BCCA protocol summary for adjuvant therapy for breast cancer using doxorubicin and cyclophosphamide. [internet]. 2025 [cited 2025 May 10]. Available from: https://www.bccancer. bc.ca/chemotherapy-protocols-site/Documents/Breast/BRAJAC_Protocol.pdf
Sonis ST, Elting LS, Keefe D, Peterson DE, Schubert M, Hauer-Jensen M, et al. Perspectives on cancer therapy-induced mucosal injury: Pathogenesis, measurement, epidemiology, and consequences for patients. Cancer. 2004;100(9):1995–2025. doi: 10.1002/cncr.20162
Akarawatcharangura O, Wisawatapnimit P, Kana N, Seedadard R, Thipprasopchock S. Development of a nursing model for cancer patients with chemotherapy induced neutropenia. Journal of Nursing Division. 2023;49(1):30-48. (in Thai)
Orem DE, Taylor SG, Renpenning KM, Nursing concept of practice. 6thed. St.Luois: Mosby; 2001.
BC Cancer. Symptom management guideline: oral mucositis. [internet]. 2019 [cited 2025 Apr 07]. Available from: https://www.bccancer.bc.ca/nursing-site/documents/12.%20oral%20mucositis.pdf
Nakamanuruk W, Ritklar L. Development of nursing practice guidelines for the prevention of febrile neutropenia in patients receiving chemotherapy. Thammasat University Hospital Journal Online. 2021;6(2):20-7. (in Thai)
Schauer T, Hojman P, Gehl J, Christensen JF. Exercise training as prophylactic strategy in the management of neutropenia during chemotherapy. British Journal of Pharmacology. 2022; 179(12):2925–37. doi: 10.1111/bph.15141
Jindakul P, Namvongprom A, Pakdevong N-O. Effectiveness of the educative-supportive program on self care ability, Perceived intensity of side effects of chemotherapy and anxiety among patients with early breast cancer undergoing adjuvant chemotherapy. Thai Cancer Journal. 2018;38(3):105-16. (in Thai)
Narksanong S. Effects of a self-oral health care program and oral mucositis symptoms in cancer patients receiving chemotherapy. Health Science Clinical Research. 2022;37(1):44-57. (in Thai)
Phueahimai N, Namvongprom A, Pakdevong N. Oral care and oral mucositis after the supportive-educative nursing program in patients with head and neck cancer. APHEIT Journal. 2016;5(1):88-102. (in Thai)
Puangkamyad A, Namjuntra R, Binhosen V. Effects of an oral care program on oral care ability and oral mucositis among cancer patients receiving chemotherapy. Thai Red Cross Nursing Journal. 2017;10(2):57-73. (in Thai)
Wang Z, Yin G, Jia R. Impacts of self-care education on adverse events and mental health related quality of life in breast cancer patients under chemotherapy. Complement Therapies in Medicine. 2019;43:165-9. doi:10.1016/j.ctim.2019.01.027
Jearranaipreprame R, Bannaasan B, Matchim Y. The effects of the supportive educative nursing system on self-care behaviors and risk for infection among hematological cancer patients receiving chemotherapy. Journal of Health Sciences and Wellness. 2023;27(2):321-35. (in Thai)
Prasertsri T, Namvongprom A, Pakdevong N-O. Effects of health promotion program on health promoting behaviors, absolute neutrophils count, infection rate, and quality of life of persons with breast cancer receiving chemotherapy. Journal of Nursing and Therapeutie Care. 2012;30(1):39-45. (in Thai)
Mak WC, Ching SSY. Effect of an education program on knowledge, self-care behavior and handwashing competence on prevention of febrile neutropenia among breast cancer patients receiving doxorubicin and cyclophosphamide in chemotherapy day centre. Asia-Pacific Journal of Oncology Nursing. 2015;2(4):276–88. doi: 10.4103/2347-5625.167232
Gendy FJ, Mahrous MF. Effect of immune enhancement intervention on clinical outcomes of patients with breast cancer undergoing chemotherapy. Egyptian Journal of Health Care. 2021;12(3):1840-57. doi: 10.21608/ejhc.2021.235593
Prakobchit S, Wannasen W, Wamalun C, Tubtimhin S, Somharnwong S, Thotong R. Factors associated with using online social media among patients with breast cancer receiving chemotherapy. Srinagarind Medical Journal. 2021;36(3):301-9. (in Thai)
Sinuanchaeng B, Namvongprom A, Pakdevong N-O. Educative-supportive care needs, received and satisfaction among patients with early stage cancer. Journal of Nursing Science and Health. 2018;41(1):25-33. (in Thai)
Srimongkol S, Phooseenam S. Effectiveness of a follow program for using mobile applications on pain in terminally ill cancer patients receiving palliative care in radiotherapy and chemotherapy center Khon Kaen Hospital. Academic Journal of Nursing Health Sciences. 2023;3(2):30-43. (in Thai)
Tupcharoen P, Pakdevong N-O. Development and feasibility study of self-management application for head and neck cancer patients undergoing radiotherapy or concurrent chemoradiotherapy. APHEIT Journal of Nursing and Health. 2022;4(1):1-20. (in Thai)
Bell A, Kasi A. Oral mucositis. StatPearls. [Internet]. 2023 [cited 2025 Apr 10]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK565848/
The United States Department of Health and Human Services; National Cancer Institute(NCI). Common Terminology Criteria for Adverse Events(CTCAE) version 5.0. [internet]. 2017 [cited 2025 Apr 10]. Available from: https://dctd.cancer.gov/research/ctep-trials/for-sites/adverse-events/ctcae-v5-5x7.pdf
Rakhshani T, Najafi S, Javady F, Dashtbozorg TA, Mohammadkhah F, Jeihooni KA. The effect of Orem-based self-care education on improving self-care ability of patients undergoing chemotherapy: A randomized clinical trial. BMC Cancer. 2022;22:1-9. doi: 10.1186/s12885-022-09881-x
Tiemsan T, Wacton P, Nunchai W. The effects of a supportive and educative nursing program on self-care ability and quality of life among breast cancer patients undergoing chemotherapy. The Southern College Network Journal of Nursing and Public Health. 2024;11(1)e266875 (in Thai)
Elsehrawy MG, Ibrahim NM, Eltahry SI, Elgazzar SE. Impact of educational guidelines on oral mucositis severity and quality of life in oncology patients receiving chemotherapy: A quasi-experimental study. Asian Pacific Journal of Cancer Prevention. 2024;25(7):2427–38. doi: 10.31557/APJCP.2024.25.7.2427
Gao H, Nepovimova E, Adam V, Heger Z, Valko M, Wu Q, et al. Age-associated changes in innate and adaptive immunity: Role of the gut microbiota. Frontiers in immunology. 2024;15:1421062. doi: 10.3389/fimmu.2024.1421062.
Saint-André V, Charbit B, Biton A, Rouilly V, Possémé C, Bertrand A, et al. Smoking changes adaptive immunity with persistent effects. Nature. 2024;626:827–35. doi: 10.1038/s41586-023-06968-8.
Ragab AAY, Doyle MF, Chen J, Lunetta KL, Murabito JM. Alcohol consumption and immune cell profiles: Insights from the Framingham Heart Study. Alcohol Clinical and Experimental Research. 2025;49(9):1953-61. doi: 10.1111/acer.70122.
Luepuech A, Danwilai K. Incidence and factors of neutropenia in breast cancer patients receiving intravenous chemotherapy at King Chulalongkorn Memorial Hospital. Thai Journal of Phamacy Practice. 2017;9(1):180-91. (in Thai)
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
