การดูแลสตรีตั้งครรภ์ที่เป็นโรคหัวใจชนิด Tetralogy of Fallot และ โรคลิ้นหัวใจรั่ว: กรณีศึกษาผู้ป่วย 2 ราย

บทคัดย่อ

โรคหัวใจในสตรีตั้งครรภ์เป็นการตั้งครรภ์ความเสี่ยงสูง และเป็นสาเหตุการตายของมารดา 1 ใน 5 อันดับแรกของสตรีตั้งครรภ์ในประเทศไทย การตั้งครรภ์และการคลอดส่งผลให้ภาวะโรคหัวใจเลวลง มารดามักเกิดภาวะหัวใจล้มเหลวแบบคั่งน้ำ และหัวใจวายเฉียบพลันซึ่งเป็นสาเหตุของการตายมารดา นอกจากนั้นโรคหัวใจยังส่งผลทางลบต่อผลลัพธ์ของการตั้งครรภ์ เช่น ทำให้เกิดภาวะทารกเจริญเติบโตช้าในครรภ์ การคลอดก่อนกำหนด ทารกมีภาวะขาดออกซิเจนแรกเกิด และการตายปริกำเนิด

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอรายงานผู้ป่วย 2 ราย เพื่อให้เห็นถึงกระบวนการประเมินความเสี่ยง และการวางแผนการดูแลโดยใช้หลักฐานเชิงประจักษ์ของทีมสหสาขาวิชาชีพ และการสังเคราะห์บทเรียนจากการปฏิบัติที่สามารถนำไปใช้พัฒนาแนวทางการดูแลสตรีตั้งครรภ์ที่เป็นโรคหัวใจ เพื่อลดภาวะแทรกซ้อนและการตายของมารดาและทารก สตรีตั้งครรภ์รายที่ 1 เป็นโรคหัวใจพิการแต่กำเนิดชนิดเขียว (Tetralogy of fallot) และรายที่ 2 เป็นโรคลิ้นหัวใจไมตรัล และลิ้นหัวใจเอออร์ติกรั่ว ซึ่งมีความซับซ้อนของพยาธิสภาพของโรค มีความเสี่ยงสูงต่อการตายของมารดาและทารก โดยสตรีตั้งครรภ์ทั้ง 2 ราย ได้รับการดูแลโดยทีมสหสาขาวิชาชีพ การประเมินความเสี่ยงตาม Modified WHO risk classification of cardiovascular disease in pregnancy การติดตามเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิดในระยะตั้งครรภ์ การจัดการภาวะแทรกซ้อน การกำหนดเวลาคลอดและวิธีคลอดที่เหมาะสม และการเฝ้าระวังหลังคลอด กุญแจสำคัญของการดูแลสตรีตั้งครรภ์ที่เป็นโรคหัวใจ คือการประเมินความเสี่ยงอย่างเป็นระบบ การวางแผนการดูแลรายบุคคลโดยสหสาขาวิชาชีพบนหลักฐานเชิงประจักษ์ และการดูแลอย่างต่อเนื่อง โดยเริ่มตั้งแต่การวางแผนก่อนตั้งครรภ์ การดูแลในระยะตั้งครรภ์ ระยะคลอด และระยะหลังคลอด เพื่อให้เกิดความปลอดภัยต่อทั้งมารดาและทารก