ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการป้องกันอันตรายจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชในเกษตรกรปลูกข้าวโพด: อำเภอหนึ่งของประเทศไทย
คำสำคัญ:
การใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช, เกษตรกร, ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพบทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบภาคตัดขวางเพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคล สิ่งคุกคามสุขภาพความรอบรู้ด้านสุขภาพ แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการป้องกันอันตรายจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช และปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกันอันตรายจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรปลูกข้าวโพดในจังหวัดสระบุรีกลุ่มตัวอย่างเป็นเกษตรกรที่ปลูกข้าวโพดจำนวน 286 คน คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบกลุ่ม เครื่องมือที่ใช้ ประกอบด้วย 1) ปัจจัยส่วนบุคคล 2) สิ่งคุกคามสุขภาพ 3) ความรอบรู้ด้านสุขภาพ 4) แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ และ 5) พฤติกรรมการป้องกันอันตรายจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช ได้ค่าความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหาอยู่ในช่วง 0.75-1.00 ค่าความเชื่อมั่นสัมประสิทธิ์แอลฟาครอนบาคเท่ากับ 0.82, 0.81 และ 0.84 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบพอยท์ไบซีเรียส สัมประสิทธิ์แบบเพียร์สัน และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบมีขั้นตอน Stepwise Multiple Regression Analysis
ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ (ร้อยละ 94.40) มีพฤติกรรมการป้องกันอันตรายจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชอยู่ในระดับสูง ปัจจัยด้านการมีเครื่องป้องกันอันตราย ความรอบรู้ด้านสุขภาพ และแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับพฤติกรรมการป้องกันอันตรายจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรปลูกข้าวโพดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .01และ p < .05) และปัจจัยด้านการมีเครื่องป้องกันอันตรายส่วนบุคคล ความรอบรู้ด้านสุขภาพ และแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ สามารถร่วมกันทำนายพฤติกรรมการป้องกันอันตรายจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรปลูกข้าวโพดได้ร้อยละ 15.40 จากผลการวิจัยครั้งนี้พยาบาลวิชาชีพหรือบุคลากรด้านสุขภาพที่ปฏิบัติงานในหน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิควรพัฒนาโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพ และแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพให้กับเกษตรกรปลูกข้าวโพด เพื่อส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันอันตรายจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชเป็นการป้องกันการเกิดโรคจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชสำหรับเกษตรกรปลูกข้าวโพดในชุมชนได้
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Office of Agricultural Regulation. Report of export and import of dangerous chemical agriculture in 2023. [Internet]. 2022 [cited 2023 Jun 15], Available from: http://www.doa.go.th/ard/?page_id=386 (in Thai)
Bureau of Occupational and environmental disease. Report of control surveillance prevention occupational health and safety for informal worker. [Internet]. 2022 [cited 2022 May 17], Available from: https://www.ddc.moph.go.th/uploads/files/b6134dd3acfb435cab3bf0155b97ccc0.pdf (in Thai)
Ngomsanggud P, Laoraksawong P, Prasertchai A. Factors related to blood cholinesterase enzyme safety levels among farmers in Huai Thap Than District, Si Sa Ket Province. KKU Journal for Public Health Research. 2022;15(1):98-109 (in Thai)
Suwannarach A, Kessomboon P. Pesticite hazards prevention among farmers of The Muang Baeng Tam Bon health promotion hospital catchment areas, Nong yap long sub-district, Wang sap hung district, Loei province. Community Health Development Quarterly, Khon Kaen University. 2015;3(3):335-406 (in Thai)
Khongkaew S. Factors affecting self-promotion behavior from pesticide using of corn growers in Ban khok district, Uttaradit province [Thesis]. Pitsanulok: Naresuan University; 2022. (in Thai)
Sapbamrer R, Hongsibsong S, Nalin S. Health impacts of pesticide uses: Case study in Gaelic farmers, Phayao province. Naresuan University Journal : Science and Technology. 2018:26(1):20-31 (in Thai)
Ratcha M, Chutamart S, Santaow J, Suktakauw S. Promotion behavior of chemical pesticides among farmers of Ban Thung Nang Khruan, Chalaesuddistrict, Thong Phong Phaphum district, Kanchanaburi province. Nursing Public Health and Education Journal. 2017;18(2):84-94 (in Thai)
Dangkrean B, Rattanakomol P, Salaauoyporn A, Surinarborn. Factors relating to pesticide prevention behaviors among agricultural workers, Chainat province. Journal of Nursing and Education. 2017;10(4):107-22. (in Thai)
Rakseen S, Wonglom P. Farmer's behavior in using agricultural chemical for upland rice intercropping of immature rubber plantation in Khao Phra Thong sub-district, Cha-Uat district, Nakhon si thammarat province. Khon Kaen Agriculture Journal. 2021;SUPPL 1:719-24 (in Thai)
Suebsimma C, Silawan T, Khansakorn N. Pesticides use and personal protective behaviour, adverse health effects among chilli farm sprayers: A case study in Suan Kluai Sub-District, Kantharalak District, Sisaket Province. Thai Journal of Toxicology. 2017;32(1):9-25 (in Thai)
Chaisombat D, Kaewjiboon J, Yana A. Factors influencing pesticide use behaviors among farmers: A case study in Tambon San Pamuang, Amphur Muang, Phayao province. The Southern College Network Journal of Nursing and Public Health. 2017;4(Suppl):s305-s16 (in Thai)
Becker MH, Maiman LA. The health belief model: Origin and correlation in psychological theory. Health Education Monographs. 1975;3(2):336-85.
Juntarawijit Y, Rakmeesri P, Boonchieng W. Factors influencing pesticide use behaviors among farmers in Northern region. Journal of Safety and Health. 2022;15(1):112-24. (in Thai)
Nutbeam D. Deffining and measuring health literacy: what can we learn from literacy studies? Journal Public Health 2009;54(5):303-5. doi:10.1007/s00038-009-0050-x
Choeisuwan V. Health literacy: Concept and application for nursing practice. Royal Thai Navy Medical Journal. 2017;44(3):183-97. (in Thai)
Tobklang P, Banchonhattakit P. Effects of health literacy promoting program for pesticide usage of cassava farmer, Soeng Sang district, Nakhonratchasima province. Journal of Health Education. 2019;42(1):80-92 (in Thai)
Panyasaisophon T, Saichanma S, Suwannarat J, Muanphak N, Ruengsri E. Relationship between health literacy and pesticide protection behaviors on farmers. Health Science Journal of Nakhon Ratchasima College. 2022;1(1):1-10 (in Thai)
Phra putthabut District Agricultural Extension Office. Report of corn feeding farmer. [Internet]. 2022 [cite 2022 May10], Available from: https://www.opsmoac.go.th/saraburi-dwl-files-431491791077 (in Thai)
Cohen J. A power primer. Psychological Bulletin. 1992;112(1):155–9.
Israel GD. Determining sample size [Internet]. Gainesville (FL): University of Florida IFAS Extension; 2009 [cited 2025 May 20]. Available from: https://www.psycholosphere.com/Determining%20sample%20size%20by%20Glen%20Israel.pdf
Chow SC, Shao J, Wang H. Considerations prior to sample calculation. In: Chow SC, Shao J, Wang H, editors. Sample size calculations in clinical research. 2nd ed. Boca Raton (FL): Chapman & Hall/CRC; 2008.
Tonpoo P. Factors related to the use of pesticide behavior affecting corn farmers’ health at Sathan Sub-district, Na Noi District, Nan Province [Thesis]. Pathum Thani: Thammasat University; 2017. (in Thai)
Pinitsoontorn S, Pobhirun T. The association between health literacy and pesticide use behavior among sweet corn farmers in the Pak Chong district of Thailand: A cross-sectional study. F100 Research. 8:448;1-14. doi:10.12688/f1000research.18398.2.
Aeksanti T, Maharachpong N, Rodjarpai Y, Thetkathuek A. Relationalship between health literacy and pesticide protective behaviors of rice farmers at Nakon Ratchaima province. Journal of Health and Nursing Education. 2022;28(2):1-15 (in Thai)
Abdollahzadeh G, Sharifzadeh S. Predicting farmers’ intention to use PPE for prevent pesticide adverse effects: An examination of the Health Belief Model (HMBM). Journal of the Saudi Society of Agriculture Science. 2021;20(1):40-7. doi:10.1016/j.jssas.2020.11.001.
Kaokajon K, Chaiklieng S. Factors corelated with high health risk on pesticides exposure among horticulture farmers in upper northeast Thailand. Safety & Environment Review. 2024;33(2):37-45 (in Thai)
Suwannarat J, Panyasaisophon T. Research and development of health literacy model on pesticide preventive behaviors and cholinesterase levels in blood among farmers. Journal of Nursing and Health Care. 2024;40(1):84-93 (in Thai)
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
