มุมมองแพทย์ประคับประคองต่อการวางแผนดูแลล่วงหน้า: ปัจจัยที่มีผลและองค์ประกอบเครื่องมือที่จำเป็น

ผู้แต่ง

  • รุ่งทิวา พิสุทธิ์ปัญญา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
  • กุลเชษฐ์ เกษะโกมล โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า
  • ทนงสรรค์ เทียนถาวร วิทยาลัยแพทยศาสตร์พระมงกุฎเกล้า
  • สัณหวัช โสประทุม โรงพยาบาลค่ายวชิราวุธ
  • องอาจ นัยพัฒน์ สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน)
  • เอกภพ สิทธิวรรณธนะ โครงการชุมชนกรุณาเพื่อการอยู่และตายดีกลุ่ม Peaceful Death

คำสำคัญ:

การวางแผนการดูแลล่วงหน้า, การดูแลแบบประคับประคอง, แพทย์ผู้ชำนาญการดูแลแบบประคับประคอง

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงคุณภาพนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสบการณ์และทำความเข้าใจปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจวางแผนการวางแผนการดูแลล่วงหน้า และระบุองค์ประกอบที่สำคัญของแบบฟอร์มการวางแผนการดูแลล่วงหน้า จากมุมมองแพทย์ผู้ชำนาญการด้านการดูแลผู้ป่วยประคับประคอง 12 ท่าน ซึ่งได้รับประกาศนียบัตรในวิชาชีพเวชกรรมด้านเวชศาสตร์ครอบครัว การบริบาลแบบประคับประคอง และมีประสบการณ์การดูแลผู้ป่วยประคับประคองอย่างน้อย 2 ปี ได้รับการเลือกแบบเฉพาะเจาะจง โดยการสัมภาษณ์เชิงลึก 45-60 นาที ระหว่างเดือนกันยายน พ.ศ. 2567 ถึง เดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2568 โดยใช้แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างซึ่งพัฒนาจากการทบทวนวรรณกรรม และผ่านการตรวจสอบและแก้ไขโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน มีค่าดัชนี ความสอดคล้องระหว่างคำถามกับวัตถุประสงค์ เท่ากับ 1 นำมาวิเคราะห์ข้อมูลผ่านการวิเคราะห์แก่นสาระ

ผลการศึกษาพบว่าปัจจัยที่ส่งผลทั้งในด้านปัจจัยที่สนับสนุนและปัจจัยที่เป็นอุปสรรคต่อการตัดสินวางแผนดูแลล่วงหน้าผ่านมุมมองผู้ชำนาญการมีประเด็นหลัก 4 ประเด็นได้แก่ 1) ความรู้และการเข้าถึงข้อมูล 2) อิสระในการตัดสินใจของบุคคล 3) อุปสรรคด้านความเชื่อและวัฒนธรรม 4) ความพร้อมของระบบสุขภาพ นอกจากนี้ในด้านของการพัฒนาเครื่องมือการดูแลล่วงหน้าจากมุมมองของผู้ชำนาญการสามารถแบ่งองค์ประกอบของแบบฟอร์มการบันทึกการวางแผนดูแลล่วงหน้าเป็น 2 กลุ่มใหญ่ 1) องค์ประกอบสำคัญที่ต้องมีเพื่อความสมบูรณ์ ได้แก่ เป้าหมายและการตัดสินใจเกี่ยวกับหัตถการกู้ชีพ รวมถึงผู้ตัดสินใจแทน 2) องค์ประกอบที่ควรมีเพื่อการวางแผนที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น ได้แก่ ความต้องการด้านจิตวิญญาณ การรับรู้ด้านตัวโรคและ ความต้องการการดูแลทางกาย การสื่อสารกับครอบครัว รวมถึงปัจจัยทางด้านสังคมที่เกี่ยวข้อง ผลการศึกษานี้สามารถใช้เป็นแนวทางให้บุคลากรทางการแพทย์เข้าใจปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจวางแผนดูแลสุขภาพล่วงหน้า และเริ่มต้นสนทนาเพื่อวางแผนดูแลล่วงหน้าแก่ผู้ป่วยประคับประคองได้อย่างเหมาะสม ทั้งยังสามารถนำไปพัฒนาแบบฟอร์มการวางแผนดูแลล่วงหน้าตามองค์ประกอบที่ผู้ชำนาญการแนะนำเพื่อการวางแผนดูแลล่วงหน้าร่วมกับผู้ป่วยและครอบครัวโดยคำนึงถึงปัจจัยที่ส่งผลต่อการตัดสินใจของผู้ป่วยและประเด็นสำคัญที่ควรได้รับการพูดคุยเพื่อวางแผนดูแลสุขภาพล่วงหน้า

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

Pairojkul S, Thongkhamcharoen R, Raksasataya A, Sorasit C, Nakawiro P, Sudsa S, et al. Integration of specialist palliative care into tertiary hospitals: A multicenter point prevalence survey from Thailand. Palliative Medicine Report. 2021;2(1):272-79. doi:10.1089/pmr.2021.0029.

Sommaichaia T, Pongpan O, Klai-Thong C, Asanalegha N, Rueangkitwattanakorn N, Sungruam S, et al. Palliative and end-of-life care manual (for healthcare professionals). 1st ed. Bangkok: Printing Office, War Veterans Organization of Thailand under the Royal Patronage; 2020. (in Thai)

National Health Commission Office of Thailand. Living will. Nonthaburi: National Health Commission Office of Thailand; 2016. (in Thai)

Regulation on criteria and procedures for making a living will refusing health services that only prolong life at the terminal stage or end suffering from illness. Royal Thai Government Gazette. 2010;127(65A):18-22. (in Thai)

Poveda-Moral S, de la Casa PJ, Sánchez-Valero P, Pomares-Quintana N, Vicente-García M, Falcó-Pegueroles A. Association between knowledge and attitudes towards advance directives among health professionals. BMC Medical Ethics. 2021;18(12):6344. doi:10.3390/ijerph18126344.

Purithamchot P. Attitudes toward living wills and factors influencing the decision to make a living will among patients at Borabue Hospital. Journal of Academic Office of Mahasarakham Provincial Public Health. 2017;1:39-50. (in Thai)

Briedé S, Brandwijk ON, van Charldorp TC, Kaasjager HAH. A patient’s perspective on care decisions: A qualitative interview study. BMC Health Services Research. 2023;23(1):1335. doi:10.1186/s12913-023-10342-9.

Phenwan T, Srisuwan P, Tienthavorn T. Living will awareness and collective trust between physicians, cancer patients and caregivers: A qualitative study. Journal of Palliative Care and Medicine. 2015;5:205. doi:10.4172/2165-7386.1000205.

Wongsprasertsuk C, Pramuanwongtheera T. Attitudes toward making a living will at the end of life. Journal of Medicine Health Science. 2018;25:81-94. (in Thai)

Pipattanawong W. Factors related to decision-making on advance directives regarding end-of-life care. Bangkok: Chulalongkorn University; 2017. (in Thai)

Kangwansura R, Thianthaworn T, Srisuwan P, Kasakomon K. Factors influencing awareness of living wills among elderly patients. Journal of Primary Care and Family Medicine. 2022;1:33-44. (in Thai)

National Health Commission Office of Thailand. Thai living will [Internet]. Bangkok: National Health Commission Office of Thailand; 2007 [cited 2024 Apr 13]. Available from: https://www.nationalhealth.or.th/sites/default/files/upload_files/form024_livingwill.pdf (in Thai)

Baojai [Internet]. Bangkok: Peaceful Death; 2022 [cited 2024 Apr 13]. Available from: https://baojai.co/

Ajzen I. The theory of planned behavior.Organizational Behavior and Human Decision Processes. 1991; 50:179–211.

Sudore R, Lum H, You J, Hanson L, Meier D, Pantilat S, et al. Defining advance care planning for adults: A consensus definition from a multidisciplinary delphi panel. Journal of Pain and Symptom Management. 2017;53:821–32. (in Thai)

Hennink M, Kaiser BN. Sample sizes for saturation in qualitative research: A systematic review of empirical tests. Social Science and Medicine. 2022;292:114523. doi:10.1016/j.socscimed.2021.114523

Glaser BG, Strauss AL. The discovery of grounded theory: Strategies for qualitative research. Chicago: Aldine; 1967.

Yoddanern-Attick B, Tangchonthip K. Qualitative data analysis: Data management, interpretation, and meaning-making. Nakhon Pathom: Population and Social Research Institute, Mahidol University; 2009. (in Thai)

Lincoln YS, Guba EG. Naturalistic inquiry. Beverly Hills, CA: Sage Publications; 1985.

Hfocus.org: In-depth health system [Internet]. Bangkok: Thai Public Health Innovation Foundation; 2015 [cited 2025 Jun 19]. Available from: https://www.hfocus.org/content/2023/12/29383 (in Thai)

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-02-12

รูปแบบการอ้างอิง

1.
พิสุทธิ์ปัญญา ร, เกษะโกมล ก, เทียนถาวร ท, โสประทุม ส, นัยพัฒน์ อ, สิทธิวรรณธนะ เ. มุมมองแพทย์ประคับประคองต่อการวางแผนดูแลล่วงหน้า: ปัจจัยที่มีผลและองค์ประกอบเครื่องมือที่จำเป็น. J Nurs Ther Care [อินเทอร์เน็ต]. 12 กุมภาพันธ์ 2026 [อ้างถึง 24 กุมภาพันธ์ 2026];44(1):e281591. available at: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jnat-ned/article/view/281591