ปัจจัยที่มีผลต่อการนำสุนัขไปรับวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า ของเจ้าของสุนัขในจังหวัดชลบุรี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความรู้ ทัศนคติ และปัจจัยที่มีผลต่อการนำสุนัขไปรับวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าของเจ้าของสุนัขในจังหวัดชลบุรี การศึกษานี้เป็นวิจัยเชิงปริมาณแบบภาคตัดขวาง ใช้กรอบแนวคิดด้านความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรม (Knowledge, Attitude, and Practice: KAP) เป็นแนวทางในการศึกษา กลุ่มตัวอย่างคือเจ้าของสุนัขอายุ 18 ปีขึ้นไป จำนวน 402 คน ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 76.4) มีอายุเฉลี่ย 51.86 ปี กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่จบการศึกษาระดับมัธยมศึกษา/อนุปริญญา (ร้อยละ 42.8) มีรายได้เฉลี่ยต่อเดือน 15,001–50,000 บาท (ร้อยละ 47.5) และประกอบอาชีพรับจ้างทั่วไป (ร้อยละ 28.6) ส่วนใหญ่เลี้ยงสุนัขแบบปล่อยอิสระ (ร้อยละ 52.5) และไม่ได้ขึ้นทะเบียนสุนัข (ร้อยละ 77.4) ผลการศึกษา พบว่า ความชุกของการนำสุนัขไปฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าประจำปีอยู่ที่ร้อยละ 78.4 ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการนำสุนัขไปรับวัคซีน ได้แก่ อายุเจ้าของโดยเฉพาะกลุ่มอายุ 60 ปีขึ้นไป (aOR=2.65, 95%CI=1.00-6.97), อาชีพเกษตรกร (aOR=10.00, 95%CI=2.08-47.90), การขึ้นทะเบียนสัตว์ (aOR=3.49, 95%CI=1.50-8.12) และทัศนคติเชิงบวกต่อโรคพิษสุนัขบ้า (aOR=1.83, 95%CI=1.04-3.22) ผลการศึกษาชี้ให้เห็นความจำเป็นในการส่งเสริมการขึ้นทะเบียนสัตว์เลี้ยงอย่างทั่วถึง รวมทั้งการสื่อสาร การเสริมสร้างองค์ความรู้ที่ถูกต้องและทัศนคติเชิงบวกอย่างต่อเนื่องในกลุ่มเจ้าของสัตว์เลี้ยง เพื่อการควบคุมป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืนในระยะยาว
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่พิมพ์ในวารสารสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง ถือว่าเป็นผลงานวิชาการ งานวิจัยและวิเคราะห์ ตลอดจนเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียนเอง ไม่ใช่ความเห็นของสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง หรือคณะบรรณาธิการแต่ประการใด ผู้เขียนจำต้องรับผิดชอบต่อบทความของตน
เอกสารอ้างอิง
สำนักโรคติดต่อทั่วไป. แนวทางเวชปฏิบัติโรคพิษสุนัขบ้า และคำถามที่พบบ่อย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2556.
วิชาญ ปาวัน, รัตนา ธีระวัฒน์, พรพิรุณ ชินสอน, บรรณาธิการ. คู่มือการสร้างและประเมินพื้นที่ปลอดโรคพิษสุนัขบ้า. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2565.
Bahiru A, Molla W, Yizengaw L, Mekonnen SA, Jemberu WT. Knowledge, attitude and practice related to rabies among residents of Amhara region, Ethiopia. Heliyon. 2022 Nov 3;8(11):e11366. doi: 10.1016/j.heliyon.2022.e11366.
นิติพันธุ์ ทันตวิวัฒนานนท์. ความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติตนเกี่ยวกับการป้องกันและควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าของประชาชนที่มารับบริการทางสัตวแพทย์ที่กลุ่มควบคุมโรคพิษสุนัขบ้า สำนักงานสัตวแพทย์สาธารณสุข สำนักอนามัย กรุงเทพมหานคร. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2565;31(4):609-22.
ธนาคาร แถมเจริญ. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรู้โรคพิษสุนัขบ้า ตามเกณฑ์พื้นที่ปลอดโรคพิษสุนัขบ้าในประชาชน เขตสุขภาพที่ 4. วารสารการแพทย์และสาธารณสุขเขต 4. 2568;15(1):80-90.
อภิรมย์ พวงหัตถ์, รัชนี ธีระวิทยเลิศ, นลินภัสร์ ธนาเจริญรัศมี. ความรู้ เจตคติ และการปฏิบัติของประชาชนไทยในการป้องกันและควบคุมโรคพิษสุนัขบ้า. วารสารควบคุมโรค. 2553;36(1):50-9.
Kazadi EK, Tshilenge GM, Mbao V, Njoumemi Z, Masumu J. Determinants of dog owner-charged rabies vaccination in Kinshasa, Democratic Republic of Congo. PLoS One. 2017 Oct 23;12(10):e0186677. doi: 10.1371/journal.pone.0186677.
Kimpanga PD, Taghembwa EK, Mubenga GM, Makwera JT, Muhongya NM, Chabikuli OB, et al. Factors associated with the rabies vaccination status of dogs in households in Beni City, D.R. Congo. Onderstepoort J Vet Res. 2024 Aug 16;91(2):e1-e6. doi: 10.4102/ojvr.v91i2.2168.
นริศร นางาม, ประพันธ์ศักดิ์ ฉวีราช, พิทักษ์ น้อยเมล์. ปัจจัยที่มีผลต่อการนำสุนัขและแมวมารับบริการการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าในหมู่บ้านชนบทของจังหวัดขอนแก่น. วารสารสัตวแพทย์. 2543;10(3):36-49.
พุธิตา ภู่มี, เสน่ห์ แสงเงิน. ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าของเจ้าของสัตว์เลี้ยง ตำบลพุทธบาท อำเภอชนแดน จังหวัดเพชรบูรณ์. วารสารกรมควบคุมโรค. 2565;48(2):278-92.
ศรกฤษณ์ รักพาณิชย์, เกรียงศักดิ์ เวทีวุฒาจารย์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมของเจ้าของสุนัขในการป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า อำเภอเมือง จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ. 2561;36(2):158-66.
ระบบสารสนเทศเพื่อการเฝ้าระวังโรคพิษสุนัขบ้า Thai Rabies Net [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: กรมปศุสัตว์; c2024. สถานการณ์โรคพิษสุนัขบ้า; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 12 ธ.ค. 2567]; [ประมาณ 1 น.]. เข้าถึงได้จาก: http://www.thairabies.net/trn/?returnUrl=%2Ftrn%2Faccount#
แพลตฟอร์มเฝ้าระวังโรคดิจิทัลDigital Disease Surveillance [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กองระบาดวิทยา; c2024. รายงานสถานการณ์โรค: 2567 [เข้าถึงเมื่อ 12 ธ.ค. 2567]; [ประมาณ 1 น.]. เข้าถึงได้จาก: https://dvis3.ddc.moph.go.th/t/DDC_CENTER_DOE/views/DDS2/sheet33?%3Aembed=y&%3AisGuestRedirectFromVizportal=y
ศูนย์บัญชาการเพื่อการเฝ้าระวังโรคพิษสุนัขบ้า Rabies One Data [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: ศูนย์บัญชาการเพื่อการเฝ้าระวังโรคพิษสุนัขบ้า; c2024. ข้อมูลสำรวจประชากรสุนัขและแมว; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 12 ธ.ค. 2567]; [ประมาณ 1 น.]. เข้าถึงได้จาก: http://www.online.rabiesonedata.ku.ac.th/
Hagos WG, Muchie KF, Gebru GG, Mezgebe GG, Reda KA, Dachew BA. Assessment of knowledge, attitude and practice towards rabies and associated factors among household heads in Mekelle city, Ethiopia. BMC Public Health. 2020 Jan 14;20(1):57. doi: 10.1186/s12889-020-8145-7.
Beresa TG, Beriso TE, Kassa TB, Kebede IA. Assessment of respondents' knowledge, attitudes, and practices toward rabies and associated risk factors in Shone Town, Southern Ethiopia. J Vet Sci. 2024 May;25(3):e46. doi: 10.4142/jvs.23301.
Laorujisawat M, Wattanaburanon A, Abdullakasim P, Maharachpong N. Rabies-Related Knowledge, Attitudes, and Practices Among Primary School Students in Chonburi Province, Thailand. Inquiry. 2022 Jan-Dec;59:469580221087881. doi: 10.1177/00469580221087881.
World Health Organization [Internet]. Geneva: World Health Organization; c2024. Rabies 2024 [cited 2024 Dec 24]; [about 1 p.]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/rabies
Akai K, Chompikul J, Rattanapan C. Rabies preventive behaviors of dog owners in Nakhon Pathom
Province of Thailand. Journal of Public Health and Development. 2015;13(1):17-28.
Li D, Liu Q, Chen F, Jiang Q, Wang T, Yin X, et al. Knowledge, attitudes and practices regarding to rabies and its prevention and control among bite victims by suspected rabid animals in China. One Health. 2021 May 8;13:100264. doi: 10.1016/j.onehlt.2021.100264.
