การประเมินการได้รับสัมผัสสารโพลีไซคลิกอะโรมาติกไฮโดรคาร์บอน (เบนโซเอไพรีน) จากการบริโภคหมูปิ้งของประชากรในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ความสำคัญ: สารเบนโซเอไพรีน (Benzo[a]pyrene: B[a]P) จัดเป็นสารในกลุ่มโพลีไซคลิกอะโรมาติกไฮโดรคาร์บอน (Polycyclic Aromatic Hydrocarbon: PAHs) ที่มีฤทธิ์ก่อมะเร็งและการกลายพันธุ์สูงในมนุษย์ ซึ่งมักปนเปื้อนในอาหารผ่านกระบวนการย่าง แม้ว่าหมูปิ้งจะเป็นอาหารที่มีการบริโภคอย่างแพร่หลายในประเทศไทย แต่ข้อมูลการประเมินความเสี่ยงเชิงปริมาณจากการได้รับสัมผัสสารชนิดนี้ในประชากรเขตเมืองยังมีข้อจำกัด จึงจำเป็นต้องมีการประเมินความเสี่ยงอย่างครอบคลุม
วัตถุประสงค์: เพื่อวิเคราะห์ปริมาณสารเบนโซเอไพรีนและประเมินความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งจากการได้รับสัมผัส
สารดังกล่าวผ่านการบริโภคหมูปิ้งของประชากรไทยที่อาศัยในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล
วิธีการวิจัย: การศึกษานี้เป็นแบบตัดขวาง (cross-sectional study) ในช่วงเดือนมกราคมถึงกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2569 สุ่มเก็บตัวอย่างหมูปิ้งด้วยวิธีหลายขั้นตอน (multistage sampling) รวมทั้งสิ้น 22 ตัวอย่าง จากตลาด 20 เขตในกรุงเทพมหานคร และ 2 จังหวัดปริมณฑล (นนทบุรี และสมุทรปราการ) วิเคราะห์ปริมาณเบนโซเอไพรีนด้วยเทคนิค Gas Chromatography-Tandem Mass Spectrometry: GC-MS/MS ที่มีความจำเพาะสูง และประเมินการได้รับสัมผัสทางอาหาร (dietary exposure) คำนวณร่วมกับการบริโภคอาหารระดับชาติจากสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) ภายใต้แบบจำลอง 4 รูปแบบ (เฉลี่ย และเปอร์เซ็นไทล์ ที่ 97.5)
ผลการศึกษา: ผลการศึกษาพบความเข้มข้นเฉลี่ยของเบนโซเอไพรีนในหมูปิ้งเท่ากับ 2.05 x 10-5 mg/kg ซึ่งตัวอย่างทั้งหมดมีค่าไม่เกินเกณฑ์มาตรฐานความปลอดภัยตามกฎหมายของสหภาพยุโรป (EU) และสาธารณรัฐประชาชนจีน ในส่วนของพฤติกรรมการบริโภคพบว่า เพศชายมีแนวโน้มการบริโภคหมูปิ้งในปริมาณที่สูงกว่าเพศหญิง (6.12 g/วัน เทียบกับ 5.21 g/วัน) เมื่อประเมินความเสี่ยงในสถานการณ์กรณีเลวร้ายที่สุด (worst-case scenario) พบว่า กลุ่มเด็กอายุ 3–5.9 ปี มีระดับการได้รับสัมผัสสารสูงสุดที่ 1.60 x 10-7 mg/kg น้ำหนักตัว/วัน เนื่องจากน้ำหนักตัวที่น้อย อย่างไรก็ตาม เมื่อคำนวณค่าดัชนีชี้วัดขอบเขตของความปลอดภัย (Margin of Exposure: MOE) ของทุกกลุ่มประชากรในทุกสถานการณ์จำลอง พบว่ามีค่าอยู่ระหว่าง 4.36 x 105 ถึง 1.17 x 108 ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์เฝ้าระวังอันตราย (>10,000) อย่างมีนัยสำคัญ
สรุปผล: การศึกษาครั้งนี้บ่งชี้ว่า การบริโภคหมูปิ้งในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑลมีความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งในระดับที่ต่ำมากและมีความปลอดภัยสูง แต่กลุ่มเด็กเล็กจัดเป็นกลุ่มเปราะบางทางพิษวิทยาที่ควรได้รับการเฝ้าระวังและส่งเสริมพฤติกรรมการบริโภคที่เหมาะสมเพื่อลดความเสี่ยงสะสม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
1. International Agency for Research on Cancer. Some non-heterocyclic polycyclic aromatic hydrocarbons and some related exposures. Lyon (FR): IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans [Internet]. 2010 [cited 2026 Mar 14]; (92):853. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK321712/
2. International Agency for Research on Cancer. Chemical agents and related occupations. Lyon (FR): IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans [Internet]. 2012 [cited 2026 Mar 14]; (100F):599. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK304416/
3. European Food Safety Authority. Polycyclic aromatic hydrocarbons in food: scientific opinion of the panel on contaminants in the food chain. EFSA J [Internet]. 2008 [cited 2026 Mar 14]; 6(8):724. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK304416/ doi:10.2903/j.efsa.2008.724.
4. European Commission. Commission regulation (EU) 2023/915 of 25 April 2023 on maximum levels for certain contaminants in food and repealing Regulation (EC) No 1881/2006. Off J Eur Union [Internet]. 2023 [cited 2026 Mar 14]; L119:1-57. Available from: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/915/oj/eng
5. National Health Commission of the People's Republic of China, State Administration for Market Regulation. GB 2762-2022: National food safety standard - maximum levels of contaminants in foods. Beijing: Standards Press of China; 2022.
6. Liu G, Niu Z, Van Niekerk D, Xue J, Zheng L. Polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) from coal combustion: emissions, analysis, and toxicology. Rev Environ Contam Toxicol [Internet]. 2008 [cited 2026 Mar 15]; 192:1-28. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18020302/ doi: 10.1007/978-0-387-71724-1_1. PMID: 18020302
7. Hamidi EN, Hajeb P, Selamat J, Lee SY, Abdull Razis AF. Bioaccessibility of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in grilled meat: the effects of meat doneness and fat content. Int J Environ Res Public Health [Internet]. 2022 [cited 2026 Mar 15]; 19(2):736. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35055557/ doi: 10.3390/ijerph19020736. PMID: 35055557; PMCID: PMC8775937
8. สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ. รายงานการสำรวจการบริโภคอาหารของประชากรไทย พ.ศ. 2559. กรุงเทพฯ: กระทรวงเกษตรและสหกรณ์; 2559.
9. Thamsorn S, Phucharoenrak P, Winuprasith T, Trachootham D. Grilled plant (Soy, Rice, Corn)-Based patties contain lower amounts of heterocyclic aromatic amines but not polycyclic aromatic hydrocarbons than grilled beef patties. Food Control. 2024;161.
10. AOAC International. Official methods of analysis of AOAC International. 22nd ed [Internet]. MD: AOAC International; 2023 [cited 2026 Apr 2]. Available from: https://www.aoac.org/official-methods-of-analysis/
11. European Food Safety Authority. Opinion of the Scientific Committee on a request from EFSA related to a harmonised approach for risk assessment of substances which are both genotoxic and carcinogenic. EFSA J [Internet]. 2005 [cited 2026 Mar 14]; 3(10):282. Available from: https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2005.282 doi:10.2903/j.efsa.2005.282
12. กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ กรมอนามัย. รายงานการประเมินความเสี่ยงต่อสุขภาพจากการได้รับสัมผัสสารกลุ่มโพลีไซคลิกอะโรมาติกไฮโดรคาร์บอน (PAHs) ของประชาชนจากการปิ้งย่างอาหาร. นนทบุรี: กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข; 2564.
13. Huong Huynh TT, Tongkhao K, Hengniran P, Vangnai K. Assessment of High-temperature Refined Charcoal to Improve the Safety of Grilled Meat Through the Reduction of Carcinogenic PAHs. J Food Prot [Internet]. 2023 [cited 2026 Mar 18]; 86(12):100179. Available from:https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0362028X23068631 doi.org/10.1016/j.jfp.2023.100179
14. Wongmaneepratip W, Na Jom K, Vangnai K. Inhibitory effects of dietary antioxidants on the formation of carcinogenic polycyclic aromatic hydrocarbons in grilled pork. Asian-Australas J Anim Sci [Internet]. 2019 [cited 2026 Mar 18]; 32(8):1205-10. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30744337/ doi: 10.5713/ajas.18.0805. Epub 2019 Feb 7. PMID: 30744337; PMCID: PMC6599948
15. กนิษฐพร วังใน, วรพจน์ สุนทรสุข, บุษบา ยงสมิทธ์, วราภา มหากาญจนกุล. การพัฒนาวิธีวิเคราะห์สารเบนโซเอไพรีนในผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์ปิ้งย่าง. วารสารวิทยาศาสตร์เกษตร 2552;40(3)(พิเศษ):137-140.