การพัฒนาแนวทางการอนุญาตการศึกษาวิจัยทางคลินิกและการพัฒนาเครือข่ายการศึกษาวิจัยทางคลินิก

Main Article Content

ปราโมทย์ อัครภานนท์
จิราภา รักษ์สมบูรณ์
วิทวัส วิริยะบัญชา

บทคัดย่อ

ความสำคัญ: การกำกับดูแลการศึกษาวิจัยทางคลินิกของผลิตภัณฑ์ยาเป็นส่วนหนึ่งของภารกิจสำคัญของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ซึ่งเป็นหน่วยงานกำกับดูแลผลิตภัณฑ์ยาของประเทศไทย เนื่องจากเกี่ยวข้องโดยตรงกับการคุ้มครองอาสาสมัคร การสร้างความน่าเชื่อถือของข้อมูลการวิจัยที่จะนำมาใช้ประกอบการขึ้นทะเบียนตำรับยา และการตัดสินใจเชิงการกำกับดูแลผลิตภัณฑ์ยาตลอดวงจรชีวิต    


วัตถุประสงค์: การศึกษานี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาแนวทางการกำกับดูแลและการอนุญาตการศึกษาวิจัยทางคลินิก และพัฒนาเครือข่ายการศึกษาวิจัยทางคลินิกของประเทศไทย     


วิธีการวิจัย: การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงพรรณนาร่วมกับการวิจัยเชิงพัฒนา ดำเนินการโดยใช้แนวคิดด้านวิทยาการกำกับดูแลผลิตภัณฑ์ (Regulatory Science) เป็นกรอบการดำเนินการ ร่วมกับการประยุกต์ใช้วงจร PDCA (Plan–Do–Check–Act) ในการวิเคราะห์กฎระเบียบและหลักเกณฑ์ แนวทางสากล และผลการประเมินตามเกณฑ์ขององค์การอนามัยโลก (WHO Global Benchmarking Tool: GBT) ของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาวิจัยทางคลินิก ควบคู่กับการรับฟังความคิดเห็นจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้องหลายภาคส่วน


ผลการศึกษา: จากผลการศึกษาได้นำไปสู่การพัฒนาแนวทางการกำกับดูแลและการอนุญาตการศึกษาวิจัยทางคลินิก ประกอบด้วยองค์ประกอบสำคัญ 4 ส่วน ได้แก่ (1) มาตรฐานสำหรับการศึกษาวิจัยยาเพื่อนำข้อมูลมาประกอบการขึ้นทะเบียนตำรับยา (2) การขออนุญาตการศึกษาวิจัยยา (3) การกำกับดูแลภายหลังได้รับอนุญาต และ (4) แนวปฏิบัติในการตรวจตราการศึกษาวิจัยทางคลินิก พร้อมกับการพัฒนาเครือข่ายการศึกษาวิจัยทางคลินิกของประเทศไทย


สรุป : ผลการศึกษาวิจัยครั้งนี้เป็นส่วนสำคัญในการยกระดับระบบการกำกับดูแลการศึกษาวิจัยทางคลินิกของผลิตภัณฑ์ยาของประเทศไทยให้มีความชัดเจน โปร่งใส สอดคล้องกับมาตรฐานสากล สนับสนุนการตัดสินใจเชิงกำกับดูแลอย่างมีหลักฐาน และเสริมสร้างระบบนิเวศการวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ยาอย่างยั่งยืนคําสำคัญ : การศึกษาวิจัยทางคลินิก การกำกับดูแลผลิตภัณฑ์ยา มาตรฐานการปฏิบัติการวิจัยทางคลินิกที่ดี วิทยาการการกำกับดูแลผลิตภัณฑ์  

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
1.
อัครภานนท์ ป, รักษ์สมบูรณ์ จ, วิริยะบัญชา ว. การพัฒนาแนวทางการอนุญาตการศึกษาวิจัยทางคลินิกและการพัฒนาเครือข่ายการศึกษาวิจัยทางคลินิก. TFDJ [อินเทอร์เน็ต]. 14 สิงหาคม 2026 [อ้างถึง 15 สิงหาคม 2026];33(2):30-42. available at: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/fdajournal/article/view/290888
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

1. International Council for Harmonisation of Technical Requirements for Pharmaceuticals for Human Use. ICH harmonised guideline: integrated addendum to ICH E6(R1): Guideline for good clinical practice E6(R2) [Internet]. Geneva: ICH; 2016 [cited 2023 Jun 30]. Available from: https://database.ich.org/sites/default/files/E6_R2_Addendum.pdf

2. International Council for Harmonisation of Technical Requirements for Pharmaceuticals for Human Use. ICH guideline E6(R3): good clinical practice. Geneva: ICH; 2023 [cited 2023 Jun 30]. Available from: https://database.ich.org/sites/default/files/ICH_E6%28R3%29_Step4_FinalGuideline_2025_0106.pdf

3. World Health Organization. WHO global benchmarking tool (GBT) for evaluation of national regulatory systems. Geneva: WHO; 2021 [cited 2023 Jun 30]. Available from: https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/a00de687-c1e9-4421-97dd-38752db2bb2b/content

4. World Health Organization. Guidelines for good clinical practice (GCP) for trials on pharmaceutical products. Geneva: World Health Organization; 1995 [cited 2023 Jun 30]. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8024733/

5. U.S. Food and Drug Administration. Investigational New Drug (IND) Application [Internet]. Silver Spring (MD): U.S. Food and Drug Administration; [cited 2023 Jun 30]. Available from: https://www.fda.gov/drugs/types-applications/investigational-new-drug-ind-application

6. European Medicines Agency. Clinical trials regulation (EU) No 536/2014 and the clinical trials information System (CTIS). Amsterdam: EMA; 2022 [cited 2023 Jun 30]. Available from: https://health.ec.europa.eu/medicinal-products/clinical-trials/clinical-trials-regulation-eu-no-5362014_en

7.สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. พระราชบัญญัติยา (ฉบับที่ 6) พ.ศ. 2562. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 136, ตอนที่ 50 ก (ลงวันที่ 16 เมษายน 2562).

8.กระทรวงสาธารณสุข. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการศึกษาวิจัยยาเพื่อนำข้อมูลมาประกอบการขึ้นทะเบียนตำรับยา พ.ศ. 2566. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 140, ตอนพิเศษ 49 ง (ลงวันที่ 2 มีนาคม 2566).

9.สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. มาตรฐาน การขออนุญาต และการรายงาน ที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาวิจัยยาเพื่อนำข้อมูลมาประกอบการขึ้นทะเบียนตำรับยา. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 141, ตอนพิเศษ 71 ง (ลงวันที่12 มีนาคม 2567).

10.สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. มาตรฐาน การขออนุญาต และการรายงาน ที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาวิจัยยาเพื่อนำข้อมูลมาประกอบการขึ้นทะเบียนตำรับยา. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 142, ตอนพิเศษ 23 ง (ลงวันที่ 24 มกราคม 2568).

11.Hines PA, Guy RH, Humphreys AJ, Papaluca-Amati M. The European Medicines Agency's goals for regulatory science to 2025. Nat Rev Drug Discov [Internet]. 2019 [cited 2023 Jun 30];18(6):403-4. Available from: https://www.nature.com/articles/d41573-019-00071-2