การพัฒนารูปแบบการสร้างความสุขของผู้สูงอายุโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน

กรณีศึกษาตําบลกลันทา จังหวัดบุรีรัมย์

บทคัดย่อ

การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมของชุมชน ร่วมกับกระบวนการพัฒนารูปแบบกิจกรรม มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการสร้างความสุขสำหรับผู้สูงอายุในชุมชน ตำบลกลันทา อำเภอเมือง จังหวัดบุรีรัมย์ โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนและภาคีเครือข่าย การดำเนินการวิจัย ประกอบด้วย 3 ระยะ ได้แก่ (1) การวิเคราะห์ความสุข คุณภาพชีวิต และบริบทปัจจัยที่เกี่ยวข้องของผู้สูงอายุ (2) การพัฒนารูปแบบการสร้างความสุขโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนตามกรอบแนวคิดความสุขเชิงบวก PERMA Model และ (3) การทดลองใช้และประเมินผลรูปแบบ โดยการวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่ม วัดผลก่อนและหลังการทดลอง กลุ่มเป้าหมายประกอบด้วยผู้สูงอายุตำบลกลันทา กลุ่มภาคีเครือข่ายบริการสุขภาพ และผู้นำชุมชน เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบประเมินสุขภาพจิตผู้สูงอายุฉบับสั้น แบบประเมินคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ และแบบประเมินความพึงพอใจต่อการใช้รูปแบบ ตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือ ความเชื่อมั่นเท่ากับ .93, .95 และ .86 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้สถิติพรรณนา วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา วิเคราะห์เปรียบเทียบโดยสถิติทีอิสระ

ผลการวิจัยพบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีความสุขในระดับเท่ากับคนทั่วไป (ร้อยละ 63.08) และมีคุณภาพชีวิตโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (ร้อยละ 70.80) รูปแบบสร้างความสุขที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วยชุดกิจกรรมความสุข 5 มิติ ได้แก่ สุขกาย สุขใจ สุขสังคม สุขปัญญา และสุขเศรษฐกิจ ผลการทดลองใช้รูปแบบ พบว่า กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยความสุข สูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t(40) = 5.76, p< .001) และผลการประเมินความพึงพอใจต่อการใช้รูปแบบ พบอยู่ในระดับมากที่สุด (M = 4.58, SD = 0.56) สรุปได้ว่ารูปแบบการสร้างความสุขที่พัฒนาขึ้น สามารถส่งเสริมความสุขของผู้สูงอายุได้อย่างมีประสิทธิผล ควรนำไปส่งเสริมความสุขและเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ