ความพร้อมในการเป็นผู้มีพฤฒิพลังของผู้สูงอายุในชุมชนพื้นถิ่นอีสาน:
การวิจัยแบบผสานวิธี
คำสำคัญ:
พฤฒิพลัง , การเตรียมความพร้อม , ผู้สูงอายุ, ชุมชนพื้นถิ่นบทคัดย่อ
การวิจัยแบบผสานวิธีนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความพร้อมในการเป็นผู้มีพฤฒิพลังและอธิบายความหมายภาวะพฤฒิพลังตามมุมมองของผู้สูงอายุในชุมชนพื้นถิ่นอีสาน กลุ่มตัวอย่างการศึกษาเชิงปริมาณคือ ผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ชุมชนพื้นถิ่นอีสาน จำนวน 78 คน และการศึกษาเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลคือ ผู้สูงอายุที่มีบทบาททางวัฒนธรรมในชุมชน จำนวน 30 คน เลือกโดยวิธีเจาะจงตามเกณฑ์คุณสมบัติและวิธีการบอกต่อ เครื่องมือในการศึกษาเชิงปริมาณคือ แบบประเมินความพร้อมในการเป็นผู้มีพฤฒิพลังของผู้สูงอายุ ซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (CVI =1) และมีค่าสัมประสิทธิ์ความเที่ยงของครอนบาร์ค (α = 0.91) การศึกษาเชิงคุณภาพใช้การสนทนากลุ่มโดยมีคำถามกึ่งโครงสร้างและการบันทึกภาคสนาม ได้ดัชนีความตรง เท่ากับ 0.89 ข้อมูลเชิงปริมาณวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา ความถี่ ร้อยละ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยวิธีการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการศึกษาพบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีความพร้อมของภาวะพฤฒิพลังในระดับมากครบทั้ง 3 ด้าน ร้อยละ 42.31 รองลงมาคือมีความพร้อมระดับมาก 2 ด้าน ร้อยละ 39.74 มีความพร้อมระดับมาก 1 ด้านร้อยละ 15.38 และผู้สูงอายุที่ไม่มีความพร้อมในระดับมากทั้ง 3 ด้าน คิดเป็น ร้อยละ 2.57 ความหมายของผู้สูงอายุที่มีพฤฒิพลังตามการรับรู้ของผู้สูงอายุ ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบคือ ปรับตัวตามภาวะสุขภาพ พึ่งพาตนเอง มีกิจกรรมสม่ำเสมอ และรักษาวัฒนธรรมประเพณี ผลการศึกษาเสนอว่า การส่งเสริมภาวะพฤฒิพลังของผู้สูงอายุควรดำเนินการบนฐานวัฒนธรรมชุมชน โดยใช้การมีส่วนร่วมของชุมชนและบทบาททางวัฒนธรรมของผู้สูงอายุเป็นกลไกสำคัญในการเสริมสร้างความมั่นคงและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2562). แผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุ ระยะที่ 3 (พ.ศ. 2566-2580). https://www.dop.go.th/download/laws/th1653553501-843_0.pdf
กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม, สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2560). ดัชนีพฤฒพลังผู้สูงอายุไทย (active ageing index of Thai elderly). เท็กซ์ แอนด์ เจอร์นัลพับลิเคชั่น.
ชัยวัฒน์ อ่อนไธสง, กัลยรัตน์ ศรกล้า, สุรีรัตน์ สืนสันต์, และวรนาถ พรหมศวร. (2563). การเตรียมความพร้อมเพื่อเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุของประชากรในเขตอำเภอเมือง จังหวัดสุรินทร์. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 38(2), 53-62.
ชุติมา มาลัย, ปริญดา ศรีธราพิพัฒน์, อิทธิพล ดวงจินดา, และอัศนี วันชัย. (2567). การมีสุขภาวะแบบพฤฒพลังของผู้สูงอายุไทยในสังคมสูงวัย: การศึกษาสถานการณ์ในพื้นที่จังหวัดชัยนาทภายใต้บริบทพื้นที่เขตภาคกลางของประเทศไทย. วารสารวิจัยการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 16(1), 1-20.
ฐาณญา สมภู่, และคณิต เขียววิชัย. (2562). การพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมภาวะพฤฒิพลังของชมรมผู้สูงอายุไทย. วารสารวิชาการศิลปศาสตรประยุกต์, 12(1), 35-45.
นวรัตน์ นิธิชัยอนันต์, และสุรีย์ฉาย สุคันธรัต. (2565). การเสริมสร้างพฤฒิพลังผู้สูงอายุด้านวัฒนธรรมในบุญประเพณีสงกรานต์อำเภอพนมดงรัก จังหวัดสุรินทร์. วารสารวิชาการมนุษย์และสังคม มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ, 4(1), 87–106.
เบญจมาศ ยศเสนา. (2559). การเห็นคุณค่าผู้สูงอายุ. วารสารการวิจัยเพื่อพัฒนาชุมชน (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 9(1), 1-14.
พินิจ ฟ้าอำนวยผล. (2563). รายงานการวิจัยโครงการพัฒนาเครื่องมือประเมินภาวะ active ageing สำหรับผู้สูงอายุไทย. มูลนิธิศูนย์วิจัยและติดตามความเป็นธรรมทางสุขภาพ.
ภัทรพรรณ ทำดี. (2560). ตัวตน สังคม วัฒนธรรม: เงื่อนไขสู่การสูงวัยอย่างมีศักยภาพของผู้สูงอายุในจังหวัดเชียงใหม่. วารสารสังคมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 47(2), 109-132.
ภาวดี ทะไกรราช, และคณะ. (2558). การพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุเพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจและสังคมอย่างยั่งยืนในพื้นที่จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์, 7(1), 39-61.
มะยุรี วงศ์กวานกลม. (2561). ภูมิปัญญาบ้านในการดูแลสุขภาพจิตของผู้สูงอายุในสังคมวัฒนธรรมอีสาน. วารสารมหาวิทยาลัยนครพนม ฉบับการประชุมวิชาการครบรอบ 25 ปี วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีนครพนม มหาวิทยาลัยนครพนม, 140-148.
มาสริน ศุกลปักษ์, และกรัณฑรัตน์ บุญช่วยธนาสิทธิ์. (2560). องค์ประกอบด้านสุขภาพตามแนวคิดสภาวะพฤฒพลังของผู้สูงอายุ: การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 11(ฉบับพิเศษ), 53-63.
วัลย์พร วรพรพงษ์, วรพนิต ศุกระแพทย์, และวลัยนารี พรมลา. (2563). ผู้สูงวัยในถิ่น. วารสารวิชาการ สถาบันเทคโนโลยีแห่งสุวรรณภูมิ, 6(2), 540-549.
วิสุทธิณี ธานีรัตน์. (2565). ความต้องการการเรียนรู้สู่การเป็นผู้สูงอายุที่มีพฤฒพลังของผู้สูงอายุในจังหวัดตรัง. วารสารการบริหารท้องถิ่น, 15(1), 79-96.
สุดา วงศ์สวัสดิ์. (2559). พัฒนาผู้สูงวัยสู่ภาวะ "พฤฒิพลัง". วารสารสุขภาพจิตแห่งประเทศไทย, 24(3), 202–207.
Ryan, G. W., & Bernard, H. R. (2003). Techniques to identify themes. Field Methods, 15(1), 85-109. https://doi.org/10.1177/1525822X02239569
Thanakwang, K., Isaramalai, S., & Hatthakit, U. (2014). Thai cultural understandings of active ageing from the perspectives of older adults: A qualitative study. Pacific Rim International Journal of Nursing Research, 18(2), 152-165.
Wongsala, M., Anbäcken, E. M., & Rosendahl, S. (2021). Active ageing-perspectives on health, participation, and security among older adults in northeastern Thailand - a qualitative study. BMC Geriatrics, 21(1), 41. https://doi.org/10.1186/s12877-020-01981-2
World Health Organization. (2002). Active aging: A policy framework. World Health Organization.
Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis. John Weather Hill.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 ราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ตีพิมพ์ในราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์ ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่หรือกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์ ก่อนเท่านั้น
