ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในวัยรุ่น อำเภอเมืองอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี

ผู้แต่ง

  • บุปผา ใจมั่น วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • ทัตภณ พละไชย วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • อัญชรี แสงสว่าง วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • สุทธิดา ยวนจิตร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • อักษรศิลป์ จันทะ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • อัญชิสา พิมพ์สาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • อารียา ใจงาม วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • วิชริญฏา พรมเย็น โรงเรียนเทศบาลบูรพาอุบล จ.อุบลราชธานี

คำสำคัญ:

พฤติกรรมการใช้บุหรี่ไฟฟ้า, วัยรุ่น, โปรแกรมพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้า

บทคัดย่อ

ความเป็นมา: การเพิ่มขึ้นของการใช้บุหรี่ไฟฟ้าในกลุ่มนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นมีสาเหตุมาจากความอยากรู้อยากลอง พวกเขามองว่าบุหรี่ไฟฟ้าปลอดภัยกว่าบุหรี่แบบดั้งเดิม และมักขาดทักษะในการปฏิเสธเนื่องจากแรงกดดันจากเพื่อน วัยรุ่นมักไม่ตระหนักถึงความเสี่ยงและขาดความมั่นใจที่จะปฏิเสธ ซึ่งส่งผลต่อการปกป้องตนเอง ดังนั้น การทดสอบโปรแกรมเพื่อป้องกันการใช้บุหรี่ไฟฟ้าโดยการเสริมสร้างความตระหนักรู้และความมั่นใจในตนเองจึงเป็นสิ่งสำคัญ

วิธีดำเนินการวิจัย: การวิจัยกึ่งทดลอง กลุ่มตัวอย่างคือวัยรุ่นอายุ 12-15 ปี จากโรงเรียนขยายโอกาสในอำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี จำนวน 64 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและควบคุม กลุ่มละ 32 คน กลุ่มทดลองเข้าร่วมโปรแกรม กลุ่มควบคุมได้รับการสอนสุขศึกษาตามหลักสูตรโรงเรียน เครื่องมือเก็บข้อมูลได้แก่ 1) แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป 2) แบบวัดพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้า เครื่องมือทดลองคือโปรแกรมเสริมสร้างพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของวัยรุ่น 6 กิจกรรม ดำเนินกิจกรรม 2 ครั้งต่อสัปดาห์ ครั้งละ 60 นาที ที่ผู้วิจัยสร้างและตรวจสอบจากผู้ทรงคุณวุฒิ แบบวัดพฤติกรรมการป้องกันการ สูบบุหรี่ไฟฟ้า ได้ค่าความตรง .79 ค่าความเชื่อมั่น .92 โปรแกรมเสริมสร้างพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของวัยรุ่น ค่าความตรง .75 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติการทดสอบทีสำหรับกลุ่มตัวอย่างคู่และ                    การทดสอบทีแบบกลุ่มตัวอย่างอิสระ

ผลการวิจัย: พบว่า คะแนนเฉลี่ยของพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของวัยรุ่นกลุ่มทดลองหลังได้รับโปรแกรมสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05 ) และพบว่า คะแนนเฉลี่ยของพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของวัยรุ่นกลุ่มทดลองหลังได้รับโปรแกรมสูงขึ้นกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05 )

สรุป: ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่าผู้เข้าร่วมมีความตระหนักและมีการรับรู้ความสามารถในพฤติกรรมของตนเองต่อการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าได้อย่างเป็นรูปธรรม

เอกสารอ้างอิง

ประกิต วาทีสาธกกิจ. บุหรี่ไฟฟ้ากับคำถามที่ทุกคนอยากรู้. กรุงเทพฯ: มูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่; 2556.

ภัทรไพลิน จังพัฒนานนท์. รู้ทันผลิตภัณฑ์ยาสูบรูปแบบใหม่ [อินเทอร์เน็ต]. เครือข่ายเฝ้าระวังอุตสาหกรรมยาสูบ. 2557 [เข้าถึงเมื่อ 15 ส.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: http://www.tobaccowatch.in.th/know_brand_page/72

ศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ. ภัยร้ายซ่อนเร้นบุหรี่ไฟฟ้า. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: สินทวีกิจ พรินติ้ง; 2563.

Tobacco Control Research and Knowledge Management Center. Factors related to smoking behavior in the initial stages of secondary school students in Trat Province. Bangkok: Tobacco Control Research and Knowledge Management Center; 2021.

สุวรรณา เรืองกาญจนเศรษฐ์. วัยรุ่นกับพฤติกรรมการเสี่ยงและปัจจัยที่ส่งผลต่อการตัดสินใจ. วารสารพฤติกรรมศาสตร์ 2562;14:44-58.

ไพฑูรย์ สอนทน, นฤมล จันทร์มา, อัมพร สอนทน. พฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในวัยรุ่นและปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจทดลองใช้บุหรี่ไฟฟ้า. วารสารการแพทย์และสุขภาพ 2565;18:45-59.

อัจฉราพร สี่หิรัญวงศ์. ผลกระทบของการรับสื่อโฆษณาต่อการตัดสินใจใช้บุหรี่ไฟฟ้าของวัยรุ่นในประเทศไทย. วารสารวิจัยทางการแพทย์ 2565;29:105-18.

Villanti AC, Johnson AL, Miech RA. Trends in e-cigarette use among youth and young adults in the United States. Tobacco Control 2016;25:370-6. doi: 10.1136/tobaccocontrol-2015-052729.

ปิยวรรณ บุญเพ็ญ. การวิเคราะห์พฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในกลุ่มเยาวชน: การศึกษาในระดับมัธยมศึกษาตอนต้น. วารสารสุขภาพและพฤติกรรม 2562;9:22-30.

Pettigrew S, Roberts M, Rees M. Peer influence and e-cigarette use among adolescents: The role of social networks and pressure. J Adolesc Health 2023;72:324-31. doi: 10.1016/j.jadohealth.2023.02.005

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. 08: ปอดพังวัย 14! บุหรี่ไฟฟ้าห้อยคอ จุดเริ่มโรค EVALI ร้ายแรง [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 15 ส.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://dol.thaihealth.or.th/Media/Index/15950052-cc1f-f011-858e-b76bc522b1fb

Duval TS, Wicklund RA. A theory of objective self awareness. Oxford: Academic Press; 1972.

Bandura A. Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychol Rev. 1977;84:191-215.

ณัฐวุธ แก้วสุทธา, ภัทร อันชื่น, พีร์ สมสวย, นันท์ชนก วีระกุล. ผลของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการปฏิเสธบุหรี่เชิงบวกในงานทันตกรรมโรงเรียนระดับประถมศึกษา กรุงเทพมหานคร. วารสารศรีนครินทรวิโรฒวิจัยและพัฒนา (สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์) 2560;9:53-68.

บุญเลิศ ปลอดปล่อง. ประสิทธิผลของโปรแกรมการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นในตำบลยาง อำเภอกันทรารมย์ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิจัยและพัฒนาสุขภาพศรีสะเกษ 2567;3:57-67.

Lee S, Park H. Effects of positive-negative antismoking messages to quit smoking among male college students: A randomized field study. Jpn J Nurs Sci 2020;17:12349. doi: 10.1111/jjns.12349.

ฮูดา แวะหะยี, บุญสิทธิ์ ไชยชนะ, กรรณิกา เรืองเดช. ประสิทธิผลของโปรแกรมพัฒนาทักษะชีวิตต่อการรับรู้ความสามารถของตนเองในการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักศึกษาชั้นปีที่ 1 มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข 2556;22:85-97.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-04-28

รูปแบบการอ้างอิง

1.
ใจมั่น บ, พละไชย ท, แสงสว่าง อ, ยวนจิตร ส, จันทะ อ, พิมพ์สาร อ, ใจงาม อ, พรมเย็น ว. ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในวัยรุ่น อำเภอเมืองอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี. J Health Sci BCNSP [อินเทอร์เน็ต]. 28 เมษายน 2026 [อ้างถึง 1 พฤษภาคม 2026];10(1):e281756. available at: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/bcnsp/article/view/281756

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย