บรรณาธิการ : ดร.เกษราภรณ์ เคนบุปผา
จริยธรรมการตีพิมพ์
มาตรฐานทางจริยธรรมในการตีพิมพ์บทความของวารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์
วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ ยึดหลักจริยธรรมการตีพิมพ์ตามแนวทางสากล (เช่น COPE – Committee on Publication Ethics) เพื่อให้การตีพิมพ์มีความโปร่งใส เป็นธรรม สามารถตรวจสอบได้ และมีคุณภาพตามมาตรฐานวิชาการ โดยกำหนดบทบาทและความรับผิดชอบของผู้เกี่ยวข้องไว้ดังนี้
จริยธรรมของบรรณาธิการ (Editor Ethics)
บรรณาธิการมีหน้าที่และความรับผิดชอบ ดังนี้
- ตัดสินใจรับหรือปฏิเสธบทความโดยยึด คุณภาพทางวิชาการ ปราศจากอคติ หรือผลประโยชน์ทับซ้อน
- คัดเลือกผู้ประเมินที่มีความเชี่ยวชาญตรงกับเนื้อหาบทความ
- รักษาความลับของบทความและข้อมูลส่วนบุคคลทั้งของผู้เขียนและผู้ประเมิน
- ปฏิบัติตามหลักการของ COPE ในการจัดการกรณีผิดจริยธรรม เช่น การแก้ไขบทความ การเพิกถอนบทความ
- เปิดเผยข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับผู้ให้ทุนวิจัยหรือความเชื่อมโยงที่อาจเกี่ยวข้องกับผลการวิจัย
- ป้องกันไม่ให้ความคิดเห็นส่วนตัวหรือแรงจูงใจทางพาณิชย์มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจตีพิมพ์
- มีขั้นตอนรับเรื่องร้องเรียนหรือการอุทธรณ์เกี่ยวกับการตีพิมพ์และจัดการอย่างเป็นธรรมและรวดเร็ว
- บรรณาธิการจะไม่ใช้ AI ในการตัดสินใจรับหรือปฏิเสธบทความโดยปราศจากการตรวจสอบจากมนุษย์ เพื่อป้องกันอคติจากอัลกอริทึม
จริยธรรมของผู้ทรงคุณวุฒิพิจารณาบทความ (Reviewer Ethics)
- ประเมินบทความอย่างเป็นกลางโดยยึดหลักวิชาการ
- รักษาความลับของบทความและข้อมูลประกอบการประเมิน
- แจ้งบรรณาธิการทันทีเมื่อพบ ผลประโยชน์ทับซ้อน หรือไม่สามารถประเมินได้อย่างเป็นธรรม
- แจ้งให้บรรณาธิการทราบหากพบข้อความที่ซ้ำซ้อน หรือมีแนวโน้มของการละเมิดลิขสิทธิ์
- ให้ข้อเสนอแนะที่ชัดเจน สอดคล้อง และเป็นประโยชน์แก่ผู้เขียน
- ส่งผลการประเมินตามกำหนดเวลาหรือแจ้งต้องการเลื่อนกำหนดโดยชัดเจน
- ห้ามผู้ทรงคุณวุฒิอัปโหลดต้นฉบับบทความ (Manuscript) ลงในระบบ AI (เช่น ChatGPT) เพื่อช่วยในการตรวจแก้หรือสรุปผล เนื่องจากเป็นการละเมิดความลับของผู้นิพนธ์และลิขสิทธิ์ของวารสาร
จริยธรรมของผู้นิพนธ์ (Author Ethics)
ผู้เขียนบทความต้องปฏิบัติตามข้อกำหนด ดังนี้
- บทความต้องไม่เคยตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน
- ไม่เผยแพร่บทความนี้ในวารสารอื่นในเวลาเดียวกัน
- รายงานข้อมูลอย่างถูกต้อง ไม่บิดเบือนข้อมูลหรือผลการวิจัย
- ไม่คัดลอกผลงานผู้อื่น (Plagiarism) และต้องมีการอ้างอิงที่ครบถ้วน
- รายชื่อผู้แต่งทั้งหมดต้องมีส่วนร่วมในงานวิจัยจริง
- ระบุแหล่งทุนสนับสนุนและผลประโยชน์ทับซ้อน (ถ้ามี)
- ต้องปฏิบัติตามรูปแบบการจัดเตรียมต้นฉบับตามที่วารสารกำหนด
- การจัดการความซ้ำซ้อน ควรระบุให้ชัดเจนถึงเกณฑ์การตรวจสอบการคัดลอกผลงานด้วยซอฟต์แวร์ (เช่น CopyCatch หรือ Turnitin) โดยวารสารกำหนดไม่เกินร้อยละ 15 ของความซ้ำซ้อน
- การวิจัยในมนุษย์ควรเพิ่มเรื่อง Clinical Trial Registration หากเป็นการวิจัยทางคลินิก ต้องระบุเลขทะเบียนการจดแจ้งล่วงหน้า(ถ้ามี)
จริยธรรมการวิจัยในมนุษย์
เมื่อบทความเกี่ยวข้องกับการวิจัยในมนุษย์ ผู้เขียนต้องแนบหรือระบุ
- การรับรองจากคณะกรรมการจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์
- การดำเนินการต้องเป็นไปตาม หลักจริยธรรมสากล เช่น Declaration of Helsinki (สำหรับมนุษย์)
- ต้องมีหนังสือยินยอมเป็นลายลักษณ์อักษรจากผู้เข้าร่วมวิจัย
- ต้องปกป้องข้อมูลส่วนบุคคลและความเป็นส่วนตัวของผู้เข้าร่วมการศึกษา
- หากบทความมีข้อมูลระบุผู้ป่วย ต้องได้รับการยินยอมในการเผยแพร่ตามหลักจริยธรรม
จริยธรรมการวิจัยในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI)
ผู้นิพนธ์ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการเตรียมบทความวิจัยดังนี้
- การระบุตัวตน (Authorship) AI หรือ Chatbot (เช่น ChatGPT) ไม่ถือว่าเป็นผู้นิพนธ์เนื่องจากไม่สามารถรับผิดชอบต่อความถูกต้อง ความสมบูรณ์ และจริยธรรมของเนื้อหาได้
- การเปิดเผยข้อมูล (Disclosure) ผู้นิพนธ์ต้องระบุอย่างชัดเจนในส่วนของ "วิธีการดำเนินการวิจัย" หรือ "กิตติกรรมประกาศ" หากมีการใช้ AI ในการวิเคราะห์ข้อมูล การสร้างภาพ หรือการช่วยเขียนบทความ
- ความรับผิดชอบ (Responsibility) ผู้นิพนธ์ต้องตรวจสอบความถูกต้องของเนื้อหาที่สร้างโดย AI ทั้งหมด เพื่อป้องกันข้อมูลที่เป็นเท็จ (AI Hallucinations) หรือการอ้างอิงที่ไม่มีอยู่จริง และต้องรับผิดชอบต่อเนื้อหานั้นเสมือนเป็นผู้เขียนเอง
- การป้องกันการคัดลอก (Plagiarism) ผู้นิพนธ์ต้องมั่นใจว่าเนื้อหาที่ AI ช่วยผลิตไม่มีการละเมิดลิขสิทธิ์หรือคัดลอกผลงานของผู้อื่นโดยมิชอบ
