การพัฒนากระบวนการปฏิบัติการพยาบาลเพื่อดูแลผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ที่ควบคุมความดันโลหิตไม่ได้ โดยใช้การสนทนาสร้างแรงจูงใจ โรงพยาบาลท่าลี่ จังหวัดเลย

ผู้แต่ง

  • คำหล้า กันยายาว โรงพยาบาลท่าลี่ จังหวัดเลย
  • จรรยา จันทะบับภาศรี โรงพยาบาลท่าลี่ จังหวัดเลย
  • สมโชค กันยายาว โรงพยาบาลท่าลี่ จังหวัดเลย

คำสำคัญ:

กระบวนการปฏิบัติการพยาบาล, โรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมความดันโลหิตไม่ได้ , การสนทนาสร้างแรงจูงใจ, ทักษะการดูแลตนเอง

บทคัดย่อ

ความเป็นมา: การบูรณาการแนวคิดการสนทนาสร้างแรงจูงใจ (Motivational Interviewing: MI) ในการปฏิบัติการพยาบาลช่วยส่งเสริมการควบคุมระดับความดันโลหิตและลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมโรคไม่ได้

วิธีดำเนินการวิจัย: การวิจัยและพัฒนาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนากระบวนการปฏิบัติการพยาบาลสำหรับดูแลผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมความดันโลหิตไม่ได้โดยใช้ MI โรงพยาบาลท่าลี่ จังหวัดเลย ดำเนินการตามกรอบแนวคิดทฤษฎีระบบร่วมกับกระบวนการพยาบาล 4 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 วิเคราะห์ปัญหาและความต้องการ ระยะที่ 2 ออกแบบและพัฒนา ระยะที่ 3 ทดลองใช้ และระยะที่ 4 ประเมินผลและปรับปรุง กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยพยาบาลวิชาชีพ 10 คน คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง และผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมความดันโลหิตไม่ได้ 40 คน คัดเลือกแบบง่าย เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบบันทึกพฤติกรรมการดูแลตนเอง แบบบันทึกการสนทนา MI แบบติดตามผลความดันโลหิต แนวทางสนทนากลุ่มพยาบาล และแบบประเมินความพึงพอใจและการยอมรับ ตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 5 ท่าน ได้ค่า CVI 0.83-0.90 และค่าความเชื่อมั่น 0.84 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา Paired t-test และ Chi-square test

ผลการวิจัย: พบว่า 1) ได้กระบวนการปฏิบัติการพยาบาลประกอบด้วยคู่มือและกิจกรรมโดยใช้ MI 6 ระยะ ได้แก่ การให้ข้อมูลสะท้อนกลับ ความรับผิดชอบในการตัดสินใจ การให้คำแนะนำ การเสนอทางเลือกความเข้าอกเข้าใจ และการส่งเสริมศักยภาพ 2) กลุ่มผู้ป่วยมีพฤติกรรมการดูแลตนเองในระดับมาก (M = 4.14, SD = 0.35) แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และสามารถควบคุมความดันโลหิตได้เพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 80.00 กลุ่มพยาบาลมีความพึงพอใจและการยอมรับในระดับมากที่สุด (M = 4.62, SD = 0.25)

สรุป: กระบวนการปฏิบัติการพยาบาลที่บูรณาการ MI มีความเหมาะสมต่อการนำไปใช้ในคลินิกโรคเรื้อรัง และควรส่งเสริมการใช้ต่อเนื่องเพื่อยกระดับคุณภาพการดูแลผู้ป่วยอย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

กรมควบคุมโรค. สคร.9 เตือนประชาชน เนื่องในวันความดันโลหิตสูงโลก “ควบคุมความดันโลหิต ยืดชีวิตให้ยืนยาว” [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 15 เม.ย. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/odpc9/news.php?news=34026&deptcode=odpc9&news_views=6400

บงกช อนุฤทธิ์ประเสริฐ. คู่มือการพยาบาลผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมความดันโลหิตไม่ได้ สำหรับผู้ป่วยนอก. กรุงเทพ: โรงพยาบาลศิริราช; 2564.

กรมควบคุมโรค. โรคความดันโลหิตสูง (Hypertension) [อินเทอร์เน็ต]. 2562 [เข้าถึงเมื่อ 15 เม.ย. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.ddc.moph.go.th/disease_detail.php?d=52

กรมสุขภาพจิต. สนทนาสร้างแรงจูงใจเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพสำหรับผู้ป่วย NCDs. กรุงเทพฯ: บียอนด์ พับลิสชิ่ง; 2560.

Miller WR, Rollnick S. Motivational interviewing: preparing people for change. 2nd ed. New York: Guilford Press; 2002.

Oseni TIA, Oku AO, Monye IN, Ahmed SD, Duke RE, Otaigbe O, et al. Effect of motivational interviewing on lifestyle modification (MILMAPH Study). West Afr J Med 2024;41:126-34. doi: 10.1101/2024.04.16.24305912.

Huang X, Xu N, Wang Y, Sun Y, Guo A. The effects of motivational interviewing on hypertension management: A systematic review and meta-analysis. Patient Educ Couns 202;112:107760. doi: 10.1016/j.pec.2023.107760.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเลย. ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC) [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึง 20 เม.ย. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://lo.moph.go.th/lppho/fontend/?page=service_our&&topic=hdc

Faul F, Erdfelder E, Lang AG, Buchner A. G*Power 3: a flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behav Res Methods 2007;39:175-91. doi: 10.3758/bf03193146.

มิตรธิรา แจ่มใส, ธิติรัตน์ ราศิริ. ผลของโปรแกรมการสร้างแรงจูงใจต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองและระดับความดันโลหิตในผู้ป่วย ความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลท่าทอง อ.เมือง จ.พิษณุโลก. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีสุพรรณบุรี 2566;6:58-69.

สถาบันวิจัยและประเมินเทคโนโลยีทางการแพทย์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. การประเมินคุณภาพแนวทางปฏิบัติสำหรับการวิจัยและการประเมินผล (Appraisal of Guideline for Research & Evaluation II; AGREE II) ฉบับภาษาไทย. นนทบุรี: สถาบันวิจัยและประเมินเทคโนโลยีทางการแพทย์; 2556.

Hodkinson HM. Evaluation of mental test score for impairment in elderly. Age Ageing 1972;1:233-8.

กรมควบคุมโรค. รายงานการสำรวจและคัดกรองสภาวะสุขภาพ ประเด็นโรคไม่ติดต่อ ผ่าน Application smart อสม. ปี พ.ศ. 2566 [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 15 เม.ย. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1541120240306043816.pdf

ฤทัยชนก สุขจ้อง, อุมาพร ปุญญโสพรรณ, ปิยะนุช จิตตนูนท์. ผลของโปรแกรมการสัมภาษณ์เพื่อเสริมสร้างแรงจูงใจร่วมกับการสนับสนุนการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมการชะลอไตเสื่อมและระดับความดันโลหิตในผู้ที่ควบคุมความดันโลหิตไม่ได้. รามาธิบดีพยาบาลสาร 2563;27:61-76.

เสกสรร จวงจันทร์, พนิดา สารกอง, สายชล นิลเนตร. การศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมการสนทนาสร้างแรงจูงใจเพื่อสนับสนุน การควบคุมความดันโลหิตของผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ควบคุม ระดับความดันโลหิตไม่ได้ โรงพยาบาลโนนคูณ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 2562;10:37-47.

พนิตนันท์ พรหมดำ, นิตยา สุขชัยสงค์. ประสิทธิผลของโปรแกรมการประยุกต์ทฤษฎีแรงจูงใจในการป้องกันโรคร่วมกับแรงสนับสนุนทางสังคมต่อพฤติกรรมรับประทานยาในผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูงกรุงเทพมหานคร. วารสารพยาบาลโรคหัวใจและทรวงอก 2564;32:131-145.

Prochaska JO, Velicer WF. Transtheoretical model of health behavior change. Am J Health Promot 1997;12:38-48.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-04-17

รูปแบบการอ้างอิง

1.
กันยายาว ค, จันทะบับภาศรี จ, กันยายาว ส. การพัฒนากระบวนการปฏิบัติการพยาบาลเพื่อดูแลผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ที่ควบคุมความดันโลหิตไม่ได้ โดยใช้การสนทนาสร้างแรงจูงใจ โรงพยาบาลท่าลี่ จังหวัดเลย. J Health Sci BCNSP [อินเทอร์เน็ต]. 17 เมษายน 2026 [อ้างถึง 1 พฤษภาคม 2026];10(1):e281128. available at: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/bcnsp/article/view/281128

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย