การพัฒนาประสิทธิภาพการดูแลทารกแรกเกิดที่มีภาวะหายใจเร็วโดยใช้เครื่องช่วยหายใจแรงดันบวก (CPAP) ของโรงพยาบาลทองผาภูมิ
คำสำคัญ:
ทารกแรกเกิด, ภาวะหายใจเร็ว, เครื่องช่วยหายใจแรงดันบวก, ทักษะพยาบาลบทคัดย่อ
การใช้เครื่องช่วยหายใจแรงดันบวก (Continuous Positive Airway Pressure: CPAP) เป็นวิธีสำคัญที่ช่วยลดภาวะหายใจล้มเหลวในทารกแรกเกิด การดูแลทารกที่ใช้อุปกรณ์นี้ต้องอาศัยทักษะเฉพาะของพยาบาลเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพการดูแลทารกแรกเกิดที่มีภาวะหายใจเร็วโดยใช้ CPAP เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนโดยการพัฒนาทักษะแบบมีส่วนร่วมของทีม วิธีดำเนินการวิจัยแบ่งเป็น 4 ระยะ ผ่านวงจร Plan–Act–Observe–Reflect กลุ่มตัวอย่างคือพยาบาลวิชาชีพ และทารกแรกเกิดที่มีภาวะหายใจเร็วชนิดชั่วคราว (Transient Tachypnea of the Newborn: TTN) เก็บข้อมูลโดยการสังเกต การสัมภาษณ์ และการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การทดสอบ Dependent t-test และค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน
ผลการวิจัย: ผลการวิจัยวงรอบที่ 1 พบว่าพยาบาลส่วนใหญ่ตระหนักถึงความสำคัญในการดูแลทารก TTN แต่มีความรู้เกี่ยวกับการตั้งค่า CPAP ในระดับปานกลาง และยังพบภาวะแทรกซ้อน เช่น Pressure sore และการล้มเหลวในการรักษาที่ต้องส่งต่อทารก 19 ราย (ร้อยละ 63.33) จึงได้พัฒนาแนวทางการดูแลโดยใช้โปรแกรมพัฒนาประสิทธิภาพการดูแลโดยจัดอบรมเชิงปฏิบัติ (Hands-on) และประเมินทักษะด้วยแบบประเมินมาตรฐานที่ผ่านการตรวจสอบความตรงจากผู้เชี่ยวชาญ 5 ท่าน ได้ค่า CVI = 1 ผลการวิจัย วงรอบที่ 2 หลังปรับปรุงโปรแกรมและฝึกเฉพาะจุด พบว่าประสิทธิภาพการดูแลเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05) จากค่าเฉลี่ยก่อนพัฒนา (Mean = 3.65, S.D. = 1.20) เป็นหลังพัฒนา (Mean = 4.12, S.D. = 0.56) ทักษะพยาบาลอยู่ในระดับดีมาก (Mean = 26.50, S.D. = 1.31) และมีความสัมพันธ์เชิงบวก กับประสิทธิภาพการดูแล (r = +0.75, p < .05) การวิเคราะห์เชิงคุณภาพสะท้อนถึงความจำเป็นในการฝึกอบรมอย่างต่อเนื่องและการจัดทำแนวทางปฏิบัติที่เป็นระบบ การพัฒนาทักษะพยาบาลด้านการใช้ CPAP อย่างต่อเนื่องสามารถยกระดับคุณภาพการพยาบาลทารกแรกเกิดให้สอดคล้องกับมาตรฐานวิชาชีพได้
เอกสารอ้างอิง
Gilmore JH, Knickmeyer RC, Gao W. Imaging structural and functional brain development in early childhood. Nat Rev Neurosci 2018;19:123–137. doi: 10.1038/nrn.2018.1.
Power VA, Keunen K, Counsell SJ, et al. Nutrition, growth, brain volume, and neurodevelopment in preterm infants. J Pediatr. 2019;207:64–71.e1.
Sweet DG, Carnielli V, Greisen G, Hallman M, Ozek E, Plavka R, et al. European Consensus Guidelines on the Management of Neonatal Respiratory Distress Syndrome – 2019 update. Neonatology 2019;115:432-50.
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถานการณ์สุขภาพทารกแรกเกิดและปัจจัยเสี่ยง. กรุงเทพฯ: กรมอนามัย; 2566.
Sunil B, Girish N, Bhuyan M. Outcome of preterm babies with respiratory distress syndrome on nasal CPAP. Int J Contemp Pediatr 2017;4:1206-9. doi: 10.18203/2349-3291.ijcp20172067.
Finer NN, Carlo WA, Walsh MC, Rich W, Gantz MG, Laptook AR, et al. Early CPAP versus surfactant in extremely preterm infants. N Engl J Med 2010;362:1970-9.
Kattwinkel J, Perlman JM, Aziz K, Colby C, Fairchild K, Gallagher J, et al. Neonatal resuscitation: 2015 American Heart Association Guidelines. Pediatrics 2015;136:e1479-99.
Ho JJ, Subramaniam P, Henderson-Smart DJ, Davis PG. Continuous positive airway pressure (CPAP) for respiratory distress in preterm infants. Cochrane Database Syst Rev 2020;10:CD002271. doi: 10.1002/14651858.CD002271.pub3.
Permatahati WI, Setyati A, Haksari EL. Predictor factors of continuous positive airway pressure failure in preterm infants with respiratory distress. Glob Pediatr Health 2021;8:2333794X211007464. doi: 10.1177/2333794X211007464.
Pascual A, Wielenga JM. Nasal pressure injuries among newborns caused by nasal CPAP: An incidence study. J Neonatal Nurs 2022;29:477-81 doi: 10.1016/j.jnn.2022.09.006
โรงพยาบาลทองผาภูมิ. รายงานสถิติการดูแลทารกแรกเกิดที่มีภาวะหายใจเร็วและการใช้เครื่องช่วยหายใจแรงดันบวก (CPAP) ปีงบประมาณ 2567. กาญจนบุรี: โรงพยาบาลทองผาภูมิ; 2567.
Olayo B, Kirigia CK, Oliwa JN, Agai ON, Morris M, Benckert M, Adudans S, Murila F, Wilson PT. Effective training-of-trainers model for the introduction of continuous positive airway pressure for neonatal and paediatric patients in Kenya. Paediatr Int Child Health 2019;39:193-200. doi: 10.1080/20469047.2019.1624007.
Carns J, Liaghati-Mobarhan S, Asibon A, Ngwala S, Molyneux E, Oden M, Richards-Kortum R, Kawaza K, Chalira A, Lufesi N. A neonatal ward-strengthening program improves survival for neonates treated with CPAP at district hospitals in Malawi. PLOS Glob Public Health 2022:18;2:e0000195. doi: 10.1371/journal.pgph.0000195.
Klingenberg C, Wheeler KI, McCallion N, Morley CJ, Davis PG. Volume-targeted versus pressure-limited ventilation in neonates. Cochrane Database Syst Rev 2017;10:CD003666 doi: 10.1002/14651858.CD003666.pub4.
โสภา แก้วรากมุข, ธารารัตน์ โชติศิริภัทรานนท์. การพัฒนาแนวปฏิบัติการพยาบาลเพื่อส่งเสริมการดูแลทารกแรกเกิดที่มีภาวะตัวเหลือง. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ 2564;39:45–56.
Kemmis S, McTaggart R, Nixon R. The action research planner: Doing critical participatory action research. Singapore: Springer; 2014.
Wadsworth Y. Building in research and evaluation: Human inquiry for living systems. 1st ed. London: Routledge; 2016.
Gizzi C, Alfano A, Piga S, Barberi I. Nasal continuous positive airway pressure (NCPAP) in the management of neonatal wet lung: a comparative study. J Matern Fetal Neonatal Med 2012;25:722-726.
Gupta N, Bruschettini M, Chawla D. Fluid restriction in the management of transient tachypnea of the newborn. Cochrane Database Syst Rev 2021;18:CD011466. doi: 10.1002/14651858.CD011466.pub2.
จุไรรัตน์ วัชรอาสน์, อารีย์ รุ่งเรือง, นันทนา อุดม. สมรรถนะการพยาบาลทารกแรกเกิดวิกฤตของพยาบาลวิชาชีพ เขตบริการสุขภาพที่ 6. วารสารการพยาบาลศาสตร์ 2565;40:67-78.
ถนิตชม เกาะเรียนไชย, สุนันท์ สุขสวัสดิ์, ปรียาพร มณีโชติ. ปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจและการดูแลทารกแรกเกิดของพยาบาลในหอผู้ป่วยทารกแรกเกิด. วารสารพยาบาลทารกแรกเกิดไทย2563;24:15-27.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ และคณาจารย์ท่านอื่นๆ ในวิทยาลัยพยาบาลฯ ความรับผิดชอบเกี่ยวกับบทความแต่ละเรื่องผู้เขียนจะรับผิดชอบของตนเอง
