ผลของโปรแกรมการส่งเสริมการดูแลตนเองต่อพฤติกรรมการดูแลตนเอง และองค์ประกอบของกลุ่มอาการเมตาบอลิก ในผู้ติดเชื้อเอชไอวีที่ได้รับยาต้านไวรัส

บทคัดย่อ

          การวิจัยกึ่งทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการส่งเสริมการดูแลตนเองต่อพฤติกรรมการดูแลตนเอง และองค์ประกอบของกลุ่มอาการเมตาบอลิกในผู้ติดเชื้อเอชไอวีที่ได้รับยาต้านไวรัส โดยใช้ทฤษฎีการพยาบาลความพร่องในการดูแลตนเอง (Self-care Deficit Nursing Theory) ของโอเร็ม (Orem et al., 2001) เป็นกรอบแนวคิดการวิจัย กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ติดเชื้อเอชไอวีที่ได้รับยาต้านไวรัสที่มีกลุ่มอาการเมตาบอลิก รับการรักษาที่แผนกผู้ป่วยนอกคลินิกอายุรกรรม สถาบันบำราศนราดูร จำนวน 116 คน แบ่งเป็นกลุ่มควบคุม 58 คน ได้รับการพยาบาลตามปกติ และกลุ่มทดลอง 58 คน ได้รับโปรแกรมการส่งเสริมการดูแลตนเอง เป็นระยะเวลา 12 สัปดาห์ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยแบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคลและข้อมูลด้านสุขภาพ แบบบันทึกองค์ประกอบของกลุ่มอาการเมตาบอลิก และแบบสอบถามพฤติกรรมการดูแลตนเอง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงบรรยาย, Chi-Square, Mann-Whitney U test, Independent t-test, Wilcoxon Signed-Rank test และ Paired t-test  
          ผลการศึกษาพบว่า หลังการทดลองกลุ่มทดลองมีคะแนนพฤติกรรมการดูแลตนเองสูงกว่าก่อนการทดลองและสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) ส่วนองค์ประกอบของกลุ่มอาการเมตาบอลิก ได้แก่ ขนาดเส้นรอบเอว ความดันโลหิตชนิดซิสโตลิกและไดแอสโตลิก ระดับน้ำตาลในเลือดขณะอดอาหาร และระดับไตรกลีเซอไรด์ในเลือดของกลุ่มทดลองลดลงกว่าก่อนการทดลอง (p < .01) และต่ำกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05) ขณะที่ระดับเอชดีแอลในเลือดหลังการทดลองเพิ่มขึ้นกว่าก่อนการทดลอง และสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่า โปรแกรมการส่งเสริมการดูแลตนเองสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดูแลตนเอง และส่งผลให้องค์ประกอบของกลุ่มอาการเมตาบอลิกเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางที่ดีขึ้นในผู้ติดเชื้อเอชไอวีที่ได้รับยาต้านไวรัส