ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับการจัดการตนเอง ของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังในจังหวัดจันทบุรี

Article Sidebar

PDF
เผยแพร่แล้ว: เม.ย. 30, 2026
คำสำคัญ:
ความรอบรู้ด้านสุขภาพ การจัดการตนเอง โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง

Main Article Content

ณัฏฐา ดวงตา
สาขาการพยาบาลผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี จังหวัดจันทบุรี
เกศสุดา ขาวสร้อย
สาขาการพยาบาลผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี จังหวัดจันทบุรี
ญานิศา ตุ้ยพนม
สาขาการพยาบาลผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี จังหวัดจันทบุรี
กษมา มาตรศรี
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านขามเหนือ จังหวัดสุพรรณบุรี
จริยา ทรัพย์เรือง
กลุ่มวิชาการพยาบาลชุมชนและจิตเวช คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยหัวเฉียว

บทคัดย่อ

          การวิจัยเชิงพรรณนาหาความสัมพันธ์นี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังในจังหวัดจันทบุรี กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาในแผนกผู้ป่วยนอกโรคทางเดินหายใจของโรงพยาบาลในจังหวัดจันทบุรี จำนวน 360 คน โดยสุ่มตัวอย่างแบบชั้นภูมิ เก็บข้อมูลระหว่างเดือน พฤศจิกายน 2568 ถึง มีนาคม พ.ศ. 2569 เครื่องมือที่ใช้ คือ แบบวัดความรอบรู้ด้านสุขภาพ ระดับพื้นฐาน ระดับปฏิสัมพันธ์ และระดับวิจารณญาณ และแบบวัดพฤติกรรมการจัดการตนเอง ประกอบด้วย ด้านการรักษา ด้านบทบาทการดำเนินชีวิต และด้านอารมณ์ที่ผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาได้เท่ากับ 1 และ 0.93 และค่าความเชื่อมั่นสัมประสิทธิ์ของครอนบาคได้เท่ากับ 0.81 และ 0.75 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และวิเคราะห์ความสัมพันธ์โดยหาค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน   
          ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศชาย ร้อยละ 63.10 ช่วงอายุมากที่สุด 65-74 ปี ร้อยละ 31.95 การศึกษาระดับประถมศึกษา ร้อยละ 79.73 ความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (equation = 42.39, SD = 7.10) การจัดการตนเองโดยรวมอยู่ในระดับสูง (equation = 4, SD = 1.0) ความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยรวมมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับการจัดการตนเองในระดับปานกลาง (r = 0.314, p < 0.01) เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่าความรอบรู้ด้านระดับพื้นฐานและระดับวิจารณญาณมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับการจัดการตนเองในระดับสูง (r = 0.800 และ r = 0.801, p < 0.01) ส่วนความรู้รอบด้านระดับปฏิสัมพันธ์มีความสัมพันธ์ในระดับปานกลาง (r = 0.667, p < 0.01)
          จากผลการวิจัยบุคลากรด้านสุขภาพควรพัฒนาโปรแกรมการเสริมสร้างความรู้พื้นฐาน ทักษะการคิดวิเคราะห์ และทักษะการสื่อสาร เพื่อให้ผู้ป่วยตัดสินใจนำมาปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดูแลตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งจะช่วยควบคุมการกำเริบของโรค ลดความรุนแรงของอาการ และนำไปสู่คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างยั่งยืน 

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ดวงตา ณ., ขาวสร้อย เ., ตุ้ยพนม ญ., มาตรศรี ก., & ทรัพย์เรือง จ. (2026). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับการจัดการตนเอง ของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังในจังหวัดจันทบุรี. วารสารสถาบันบำราศนราดูร, 20(1), 57–68. สืบค้น จาก https://he01.tci-thaijo.org/index.php/bamrasjournal/article/view/286657
ฉบับ
ปีที่ 20 ฉบับที่ 1 (2026): วารสารสถาบันบำราศนราดูร ปีที่ 20 ฉบับที่ 1 มกราคม - เมษายน 2569
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Chronic obstructive pulmonary disease (COPD) [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024 Nov 6 [cited 2026 Apr 23]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/chronic-obstructive-pulmonary-disease-(copd).

Health Data Center. Mortality rate from Chronic obstructive pulmonary disease (COPD) [Internet]. Health Data Center; 2024 Nov 6 [cited 2026 Apr 23]. Available from: https://hdc.moph.go.thcenter/public/standard-reportdetail/3bcec2a91eb03924-f0b2714a85ee5b95?subcatalogId=67473ea582306d345ce1bb44b06ba2e9.

Thai Thoracic Society. Guidelines for the diagnosis and treatment of chronic obstructive pulmonary disease 2023. Bangkok: Medical Printing; 2023. (in Thai)

Ruan H, Zhang H, Wang J, Zhao H, Han W, Li J. Readmission rate for acute exacerbation of chronic obstructive pulmonary disease: A systematic review and meta-analysis. Respiratory Medicine. 2023; 206: 107090.

Health Data Center. Statistics of chronic obstructive pulmonary disease patients [Internet]. 2024 [cited 2024 May 30]. Available from: https://hdc.moph.go.th/cti/Public/standard-report-detail/3bcec2a91eb03924f0b2714a85ee5b95?subcatalogId=6a1fdf282fd28180eed7d1cfe0155e11/

Walters EH, Shukla SD, Mahmood MQ, Ward C. Fully integrating pathophysiological insights in COPD: an updated working disease model to broaden therapeutic vision. European Respiratory Review 2021; 30(160): 200364.

Bo Y, Chang LY, Guo C, Lin C, Lau AK, Tam T, Lao XQ. Reduced ambient PM2. 5, better lung function, and decreased risk of chronic obstructive pulmonary disease. Environment international 2021; 156: 106706.

Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease. Global strategy for the diagnosis, management, and prevention of chronic obstructive pulmonary disease (2024 report) [Internet]. 2024 [cited 2026 Jun 11]. Available from: https://goldcopd.org/2024-gold-report/

Lorig KR, Holman HR. Self-management education: history, definition, outcomes, and mechanisms. Annals of behavioral medicine 2003; 26(1): 1-7.

Srikaew S, Saenyabud C, Juansang P, Wibulchai N. Effects of a self-management support program on self-management behaviors and dyspnea in patients with chronic obstructive pulmonary disease with frequent exacerbations. Mahasarakham Hosp 2023; 20(2): 100–15. (in Thai)

Nutbeam D. Health literacy as a public health goal: A challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promot Int 2000; 15(3): 259-67.

Ishikawa H, Yano E. Patient health literacy and participation in the health-care process. Health Expect 2008; 11(2): 113-22.

Kareesun K, Malathum P, Sutti N. Relationship between health literacy, knowledge of hypertension control, and health behaviors in older adults with hypertension. Rama Nurs J 2019; 25(3): 280-95. (in Thai).

Nopkhraw J, Jintrawet R, Khampolsiri T. Health literacy and self-management in older adults with type 2 diabetes. Nursing Journal 2020; 47(2): 251-61. (in Thai)

Meesaraphi K, Suwankruahasn N, Jintrawet R. Health literacy and self-management in older adults with stage 3 knee osteoarthritis. Rama Nurs J 2022; 28(3): 353-69. (in Thai)

Wongkittirat T, Pho-am A. Relationships between health perception and acute exacerbation management in patients with chronic obstructive pulmonary disease, Ban Dan Lan Hoi Hospital, Sukhothai Province. Northern J Sci Technol 2020; 1(2): 11–20. (in Thai)

O'Conor R, Muellers K, Arvanitis M, Vicencio DP, Wolf MS, Wisnivesky JP, Federman AD. Effects of health literacy and cognitive abilities on COPD self-management behaviors: a prospective cohort study. Respir Med 2019; 160: 105630.

Pham P, Wimparat W, Wallada W. Relationships between self-management ability, depression, anxiety, and quality of life in patients with chronic obstructive pulmonary disease. J Nurs Sci 2017; 35(3): 47-55. (in Thai)

Weeks JD, Elgaddal N. Chronic obstructive pulmonary disease in adults age 18 and older: United States, 2023. NCHS Data Brief 2025; (529): 1-9. doi: 10.15620/cdc/174596.

Srisatitnarakun B. Development and validation of research instruments: psychometric properties. Bangkok: U&I Inter Media; 2012. (in Thai)