ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดภาวะความดันโลหิตต่ำจากการฉีดยาชาเข้าช่องไขสันหลังของผู้ป่วยที่เข้ารับการผ่าตัดที่โรงพยาบาลสิรินธร จังหวัดขอนแก่น
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ภาวะความดันโลหิตต่ำ (Hypotension) เป็นภาวะแทรกซ้อนทางสรีรวิทยาที่พบบ่อยที่สุดจากการฉีดยาชาเข้าช่องไขสันหลัง หากไม่ได้รับการเฝ้าระวังและจัดการอย่างทันท่วงทีอาจนำไปสู่ภาวะอวัยวะสำคัญขาดเลือดและเสียชีวิตได้ การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบย้อนหลัง (Retrospective Cohort Study) เพื่อศึกษาอุบัติการณ์และปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดภาวะความดันโลหิตต่ำหลังฉีดยาชาเข้าช่องไขสันหลังของผู้ป่วยที่เข้ารับการผ่าตัดในโรงพยาบาลสิรินธร จังหวัดขอนแก่น โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากเวชระเบียนของผู้ป่วยที่เข้ารับการผ่าตัดและได้รับยาชาเข้าช่องไขสันหลัง ในช่วงวันที่ 1 มกราคม 2567 ถึง 31 ธันวาคม 2567 กลุ่มตัวอย่างจำนวน 211 คน ซึ่งได้จากการคำนวณขนาดกลุ่มตัวอย่างตามสูตรของ Cochran วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์การถดถอยโลจิสติก (Multivariate Logistic Regression) แบบ Forward Stepwise
ผลการศึกษาพบว่า ผู้ป่วยในกลุ่มตัวอย่างเกิดภาวะความดันโลหิตต่ำ 116 คน ร้อยละ 54.98 โดยนิยามของภาวะความดันโลหิตต่ำในครั้งนี้อิงจากเกณฑ์ทางคลินิกที่นิยมใช้ทั่วไป คือ ค่าความดัน Systolic (SBP) ต่ำกว่า 90 mmHg. หรือมีค่าลดลงมากกว่าร้อยละ 20 จากค่าก่อนฉีดยาชา ภายในช่วงเวลา 1 ถึง 5 นาทีหลังได้รับยา จากการวิเคราะห์การถดถอยโลจิสติก พบปัจจัยที่มีนัยสำคัญทางสถิติในสมการขั้นสุดท้าย ได้แก่ เพศหญิง (Adjusted OR = 2.368, 95% CI: 1.254–4.472, p = 0.008), ผู้ป่วยที่มีระดับความรุนแรงของโรคทางสรีรวิทยาสูงหรือ ASA class 3 ขึ้นไป (Adjusted OR = 0.247, 95% CI: 0.103–0.592, p = 0.002), ระดับการกระจายของยาชาช่วง T11–T4 (Adjusted OR = 2.185, 95% CI: 1.366–3.494, p = 0.001) และ ความดันโลหิตซิสโตลิก (SBP) ก่อนการฉีดยาชาต่ำกว่า 140 mmHg (Adjusted OR = 4.278, 95% CI: 2.188–8.366, p < 0.001)
โดยสรุปปัจจัยพยากรณ์สำคัญ 4 ประการ ได้แก่ เพศหญิง, ASA class 3 ขึ้นไป, ระดับการกระจายของยาชาช่วง T11–T4 และ ความดันโลหิตซิสโตลิก (SBP) ก่อนการฉีดยาชาต่ำกว่า 140 mmHg เป็นปัจจัยที่พยาบาลวิสัญญีควรนำไปพัฒนาเป็นแนวทางเตรียมผู้ป่วยก่อนรับการระงับความรู้สึกทางช่องไขสันหลัง เพื่อวางแผนการให้สารน้ำและเตรียมยากระตุ้นความดันโลหิตล่วงหน้าช่วยป้องกันภาวะความดันโลหิตต่ำในกลุ่มเสี่ยงได้อย่างมีประสิทธิภาพ
Article Details
เอกสารอ้างอิง
Suksummit C, Butcheewan S. Effect of a guideline for prevention of hypotension in cesarean section using spinal anesthesia with morphine on blood ressure level in women undergoing cesarean section at Phra Nakhon Si Ayutthaya Hospital. J Assoc Prev Med Thai 2014; 4(3): 234-45. (in Thai)
Berne RM, Levy MN. Cardiovascular physiology. 9th ed. St. Louis: Mosby; 2008.
Butterworth JF, Mackey DC, Wasnick JD. Morgan & Mikhail's Clinical Anesthesiology. 7th ed. New York: McGraw-Hill Education; 2022.
Neal JM. Hypotension and bradycardia during spinal anesthesia: significance, prevention and treatment. Tech Reg Anesth Pain Manag 2000; 4: 148-54.
Apfelbaum JL, Silverstein JH, Chung FF, Connis RT, Fillmore RB, Hunt SE, et al. Practice guidelines for postanesthetic care. Anesthesiology 2012; 116(3): 495-510.
Shankar KB, Kee WN. Mechanisms and management of hypotension during spinal anesthesia. Anesth Analg 2001; 93(2): 363-71.
Widmaier EP, Raff H, Strang KT. Vander’s human physiology: the mechanisms of body function. 15th ed. New York: McGraw-Hill Education; 2019.
Barash PG, Cullen BF, Stoelting RK, Cahalan MK, Stock MC. Clinical anesthesia. 9th ed. Philadelphia: Wolters Kluwer; 2021.
Miller RD, Cohen NH, Eriksson LI, Fleisher LA, Wiener-Kronish JP, Young WL, et al. Miller’s anesthesia. 9th ed. Philadelphia: Elsevier; 2020.
Hall JE. Guyton and Hall textbook of medical physiology. 13th ed. Philadelphia: Elsevier; 2016.
Cochran WG. Sampling techniques. 3rd ed. New York: John Wiley & Sons; 1977.
Sapphaboon S. Incidence and factors of hypotension after spinal anesthesia in cesarean section at Phra Nakhon Si Ayutthaya Hospital. J Assoc Prev Med Thai 2023; 13(2): 99-111. (in Thai)
Ariyanuchitkul T. Preoperative risk factors affecting hypotension after spinal anesthesia in elective cesarean section at Maharat Nakhon Ratchasima Hospital. Thai J Anesth 2022; 48(3): 241-8. (in Thai)
Kamdee P. Incidence of hypotension after spinal anesthesia in patients at a community hospital. J Community Hosp 2020; 7(2): 49-62. (in Thai)
Suksillamloet N. Incidence and factors associated with hypotension after spinal anesthesia in patients undergoing surgery at Photharam Hospital. J Med Public Health Reg 3 2023; 20(3): 132-43. (in Thai)
Akrapatima R, Wongwiwattanon W, Phakphirom J, Benjawalimat P. Risk factors of hypotension after spinal anesthesia in elderly patients undergoing hipfracture surgery. Thai J Anesth 2021; 47(2): 85-92. (in Thai)
Rakkarnngan J. Comparison of hypotension after spinal anesthesia between low-volume and high-volume fluid administration in elective cesarean section. J Assoc Prev Med Thai 2021; 11(3): 641-52. (in Thai)
Achnasio B, Unsri L, Phadungwiang W, Kusolertchariya C. Hypotension after spinal anesthesia with preloading gelatin and phenyle-phrine compared with gelatin alone in cesarean section. Chaiyaphum Med J 2022; 42(2): 43-58.(in Thai)
