ประสบการณ์การใช้กัญชาในผู้ป่วยมะเร็งระยะประคับประคอง

ผู้แต่ง

  • ธนเมศวร์ แท่นคำ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
  • บัณฑิต ชุมวรฐายี มหาวิทยาลัยขอนแก่น
  • ภูชิต ดาบภูเขียว โรงพยาบาลหนองหาน จังหวัดอุดรธานี
  • พนิดา พิทยกิตติวงศ์ โรงพยาบาลพล จังหวัดขอนแก่น
  • ธนพล ศรีวงษ์ โรงพยาบาลสิรินธร จังหวัดขอนแก่น
  • สาธิตา เรืองสิริภคกุล โรงพยาบาลยางสีสุราช จังหวัดมหาสารคาม
  • กัญญาภัค ศิลารักษ์ โรงพยาบาลพระอาจารย์ฝั้น จังหวัดสกลนคร
  • วิจิตรา เสนา มหาวิทยาลัยขอนแก่น
  • ขจรศักดิ์ สีวาที โรงพยาบาลดอนจาน จังหวัดกาฬสินธุ์
  • ปัตพงษ์ เกษสมบูรณ์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

คำสำคัญ:

ประสบการณ์การใช้กัญชา, กัญชาทางการแพทย์, ผู้ป่วยมะเร็งระยะประคับประคอง

บทคัดย่อ

อาการปวด คืออาการทางคลินิกของผู้ป่วยมะเร็งระยะประคับประคองที่พบมากที่สุด ร้อยละ 90 เป็นสาเหตุหลักที่ทำให้คุณภาพชีวิตของผู้ป่วยลดลง การรักษาอาการปวดที่ผู้ป่วยได้รับได้แก่ ยามอร์ฟีน กลุ่มโอปิออยด์ ปัจจุบันรัฐบาลแก้ไขกฎหมายให้นำกัญชามาใช้ในทางการแพทย์ได้ แต่พบว่าผู้ป่วยส่วนใหญ่ได้ยาจากนอกระบบบริการสาธารณสุข ทำให้ไม่มีข้อมูลผลการใช้ว่าเป็นอย่างไร การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสบการณ์การใช้กัญชาของผู้ป่วยมะเร็งระยะประคับประคอง รูปแบบการศึกษาเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพที่นำมาใช้ในการวิจัยนี้คือการศึกษาเฉพาะกรณี เก็บข้อมูลโดยใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้ป่วยมะเร็งระยะประคับประคองจำนวน 20 คน วิเคราะห์ข้อมูลแบบ thematic analysis ผลการศึกษา ผู้ป่วยมีอายุระหว่าง 27-74 ปี อายุเฉลี่ย 59.55 ปี ระยะเวลาที่เริ่มป่วยเป็นโรคมะเร็งตั้งแต่ 8 เดือนถึง9 ปี ระยะเวลาป่วยเฉลี่ย 2.31 ปี ประสบการณ์การใช้กัญชาแบ่งเป็น 5 ประเด็นหลัก คือ 1. การตัดสินใจใช้กัญชาเพราะเป็นทางเลือกสุดท้าย เห็นตามข่าวว่ากัญชารักษาโรคมะเร็ง ได้ยินคำบอกเล่าจากผู้อื่น ศึกษาข้อมูลตามเอกสาร ตำรา วารสารต่าง ๆ และกลัวความตาย อยากอยู่แบบไม่ทรมาน อยากอยู่แบบไม่กังวล เป็นต้น 2. รูปแบบกัญชาที่ใช้ได้แก่ สารสกัดกัญชา น้ำมันกัญชา กัญชาสด กัญชาแห้ง 3. แหล่งที่มาของกัญชาได้แก่ โรงพยาบาล ปลูกเอง ซื้อ ลูกหลานหรือเพื่อนนำมาฝาก 4. วิธีการใช้กัญชาได้แก่ หยดใต้ลิ้น รับประทาน ต้มดื่ม สูบ เป็นต้น 5. ผลทางคลินิกของกัญชาได้แก่ ทำให้นอนหลับได้ดีขึ้น รับประทานอาหารได้มากขึ้น ผ่อนคลาย อารมณ์ดี ลดอาการปวด ไม่วิตกกังวล ไม่เหนื่อยง่าย มีแรงมีกำลังมากขึ้น สุขภาพดีกว่าเดิม ผิวพรรณดี หน้าตาสดชื่นขึ้น สรุปผลประสบการณ์ของการใช้กัญชาในผู้ป่วยมะเร็งระยะประคับประคองสอดคล้องไปในทิศทางเดียวกันคือทิศทางบวก ผู้ป่วยต้องการใช้กัญชาต่อเนื่องในการรักษาโรคมะเร็ง ข้อเสนอแนะควรให้ผู้ป่วยมะเร็งสามารถปลูกกัญชาเพื่อใช้รักษาตนเองได้ เนื่องจากเข้าถึงง่าย ไม่มีค่าใช้จ่าย มีความปลอดภัย ผลข้างเคียงต่ำ สุขภาพดีขึ้น

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization (WHO)[Internet]. Cancer Today. [cited 2023 June 06]. Available from: https://bit.ly/3J5qOvh

World Health Organization (WHO) [Internet]. Cancer Today. [cited 2023 June 06]. Available from: https://bit.ly/45TOHj3

World Health Organization (WHO) [Internet]. Cancer Tomorrow. [cited 2023 June 06]. Available from: https://gco.iarc.fr/tomorrow/en/dataviz/isotype

World Health Organization (WHO) [Internet]. Cancer Tomorrow. [cited 2023 June 06]. Availablefrom:https://gco.iarc.fr/tomorrow/en/dataviz/isotype?types=1&single_unit=5000

World Health Organization (WHO) [Internet]. Cancer Today. [cited 2023 June 06]. Available from: https://bit.ly/43Iper0

World Health Organization (WHO) [Internet]. Cancer Today. [cited 2023 June 06]. Available from: https://bit.ly/43x1LZY

ศราวุธ นนทะศิลา, สุพจน์ คำสะอาด . อัตรารอดชีพของผู้ป่วยมะเร็งช่องปากหลังการวินิจฉัยที่ได้รับการรักษาในโรงพยาบาลบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์. ศรีนครินทร์เวชสาร 2563;35(6):753-59

Appendino G, Chianese G, Taglialatela-Scafati O. Cannabinoids: occurrence and medicinal chemistry. Current Medicinal Chemistry 2011;18(7):1085–99.

สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. สรุปจำนวนผู้มารับบริการในคลินิกกัญชาทางการแพทย์ [อินเทอร์เน็ต]. กระทรวงสาธารณสุข; 2564 [เข้าถึงเมื่อ 18 มกราคม 2566]. เข้าถึงได้จาก: http://toiminta2.fda.moph.go.th/Reports/powerbi/MRJN/report_ recive?rs: embed=true

สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. รายงานประสิทธิภาพประสิทธิผลและความปลอดภัยจากการใช้กัญชา [อินเทอร์เน็ต]. กระทรวงสาธารณสุข; 2564 [เข้าถึงเมื่อ 19 มกราคม 2566]. เข้าถึงได้จาก:http://toiminta2.fda.moph.go.th/Reports/powerbi/MRJN/hvpc_bi?rs:embed=true&APP=GUEST

Phansila N, Wongkongdech R, Sittiwech C [Internet]. Survival Rate of Cholangiocarcinoma, Hepatocellular Patients Received Cannabis Treatment. Research Square; 2021. [cited 2023 June 10]. Available from: https://assets.researchsquare.com/files/rs-1030279/v1/81a19f09-840d-41c0-86a6-342acff19245.pdf?c=1644210851

ณัฐิกา วรรณแก้ว. ทัศนคติต่อการรักษาด้วยน้ำมันกัญชาของผู้ป่วยมะเร็งในคลินิกกัญชาทางการแพทย์โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชเดชอุดม จังหวัดอุบลราชธานี.

วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก 2565;20(2):405-14.

เบญจวรรณ พูนธนานิวัฒน์กุล, เจมส์ พึ่งผล, สุวภัทร บุญเรือน, วันเพ็ญ ยอดคง, ณัฐพล ชมภูธวัช, พรชัย แช่มตา. ปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจเลือกใช้กัญชาทางการแพทย์ของผู้รับบริการด้าน การแพทย์แผนไทยในสถานพยาบาลคัดสรร. วารสารวิจัยและนวัตกรรมทางสุขภาพ 2565;5(1):48-61.

กิตติวัฒน์ กันทะ, สมบัติ กาศเมฆ และนิภาพร ใจบาน. ผลการพัฒนาคลินิกดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคองและกัญชาทางการแพทย์ โรงพยาบาลจุน จังหวัดพะเยา. วารสารวิชาการป้องกัน ควบคุมโรค สคร.2 พิษณุโลก 2564;8(3):41-56.

ระศักดิ์ ศรีเจริญ. รายงานผู้ป่วย:ประสบการณ์การรักษาผู้ป่วย ด้วยนํ้ามันกัญชา 1.7% THC เจ้าพระยา อภัยภูเบศรในโรงพยาบาลพระนั่งเกล้า 1 ม.ค.2563-31 ธ.ค.2563. วารสารการแพทย์และสาธารณสุขเขต 4 2564;11(2):93-100.

พงศธร ทองกระสี และดุษฎี ศรีธาตุ. ประสิทธิผลของชาที่มีส่วนผสมของกัญชาต่อการนอนไม่หลับ.วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพแห่งประเทศไทย 2565;5(1):25-32.

อรรถสิทธิ ศรีสุบัติ, สมชาย ธนะสิทธิชัย, อรุณี ไทยะกุล, สุรีพร คนละเอียด, วรนุตร อรุณรัตนโชติ, ธนะรัตน์ อิมสุวรรณศรี, ชนัญญู มงคล, วนศรี ไพศาลตันติวงศ์, วารุณี เศวตประวิชกุล. ผลของการใช้ยา สกัดกัญชาชนิด THC เด่นในผู้ป่วยมะเร็งระยะลุกลาม. วารสารกรมการแพทย์ 2563;45(4):208-14.

กัญญาภัค ศิลารักษ์. ประสิทธิผลของน้ำมันกัญชาสูตร อ.เดชา ต่อคุณภาพการนอนหลับและคุณภาพ ชีวิตในผู้ป่วยนอก ณ คลินิกหางกระรอก โรงพยาบาลพระอาจารย์ฝั้น อาจาโร. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 2565;16(3):1097-108.

ศศิพงค์ ทิพย์รัชดาพร, จริยา สีทา, พิพัฒพงศ์ ป้อมไชยา, สมฤทัย บุญญาวรรณ, กัญญาภัค ศิลารักษ์.ประโยชน์และความปลอดภัยของตำรับยาศุขไสยาศน์ในผู้ป่วยที่มีภาวะนอนไม่หลับ. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก 2564;19(2):317-30.

อุษณีย์ เอกสุวีรพงษ์, ช่อผกา นาคมิตร. ความรู้และทัศนคติต่อกัญชาทางการแพทย์ของประชาชน ตำบลเขาถ่าน อำเภอท่าฉาง จังหวัดสุราษฎร์ธานี. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพแห่งประเทศไทย 2565;4(2):77-86.

ณิตชาธร ภาโนมัย, ธนันรักษ์ วัชราธร, ธีรศักดิ์ พาจันทร์, ชาตรีเจริญ ชีวะกุล. ความรอบรู้ด้านสุขภาพในการใช้กัญชาทางการแพทย์ของผู้ป่วยมะเร็งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย. วารสารวิจัยและพัฒนาด้านสุขภาพ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา 2565;8(1):49-67.

พีระ อารีรัตน์. ความรู้และความเชื่อด้านสุขภาพเกี่ยวกับการใช้กัญชาทางการแพทย์ของผู้รับบริการใน โรงพยาบาลจังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ 2564;14(2):1-12.

รัตติยา แดนดงยิ่ง, กรแก้ว จันทภาษา. พฤติกรรมและเหตุผลการใช้กัญชาของประชาชน: กรณีศึกษา ในจังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารเภสัชกรรมไทย 2565;14(3):594-603.

ธนเมศวร์ แท่นคำ. ผลทางคลินิกและความปลอดภัยของกัญชาทางการแพทย์ในผู้ป่วยมะเร็ง [วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต]. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2566.

Thanamet Thaenkham. The pain management experience of patients with palliative cancer using cannabis in the northeastern part of Thailand. International Journal of Engineering and Science 2023;13(7):34-40

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2023-12-15

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย