แบบแผนการใช้ยาเฮปารินที่มีน้ำหนักโมเลกุลต่ำในผู้ป่วยมะเร็งชาวไทยที่มีภาวะลิ่มเลือดหลุดอุดหลอดเลือด

บทคัดย่อ

ผู้ป่วยมะเร็งที่มีภาวะลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดดำ (venous thromboembolism: VTE) มีความเสี่ยงในการเสียชีวิตมากกว่าผู้ป่วยที่ไม่มี VTE 2-6 เท่า เฮปารินที่มีน้ำหนักโมเลกุลต่ำ (low molecular weight heparin: LMWH) เป็นยาที่เป็นตัวเลือกแรกสำหรับรักษาผู้ป่วยมะเร็งที่มีภาวะนี้ LMWH ที่มีการสั่งใช้มากที่สุดได้แก่ enoxaparin ซึ่ง NCCN และ ASCO แนะนำให้ใช้ในขนาด 1 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมวันละ 2 ครั้งหรือ 1.5 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมวันละ 1 ครั้ง และปรับขนาดยาตามการทำงานของไต อย่างไรก็ตามในทางปฏิบัติพบว่ามีความหลากหลายในแบบแผนการใช้ยาเนื่องจากสาเหตุต่าง ๆ การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแบบแผนการใช้ยา LMWH ในผู้ป่วยมะเร็งที่มีภาวะ VTE ผู้วิจัยรวบรวมข้อมูลจากเวชระเบียนของผู้ป่วยมะเร็งที่มีภาวะ VTE และได้รับยา LMWH ที่โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ ระหว่างปี พ.ศ. 2557-2562 ผลการศึกษาพบว่า รวบรวมผู้ป่วยได้ 140 ราย ส่วนใหญ่ร้อยละ 59 เป็นเพศหญิง อายุเฉลี่ย 60 ± 15 ปี โรคมะเร็งที่พบมากที่สุดคือมะเร็งปอดพบ ร้อยละ 33.6 ส่วนใหญ่ร้อยละ 85.7 โรคอยู่ในระยะลุกลาม ภาวะ VTE ที่พบส่วนใหญ่เป็นภาวะลิ่มเลือดหลุดอุดหลอดเลือดดำที่ขา (deep vein thrombosis: DVT) พบร้อยละ 51 ผู้ป่วยทั้งหมดได้รับยาอินอกซาพาริน เมื่อเปรียบเทียบกับมาตรฐานคำแนะนำการให้ยาพบว่าผู้ป่วยร้อยละ 50 ได้ยาในขนาดมาตรฐาน ขณะที่ร้อยละ 45 ได้รับยาขนาดต่ำกว่ามาตรฐานและร้อยละ 5 ได้รับยาขนาดสูงกว่ามาตรฐาน เมื่อติดตามเป็นระยะเวลา 3 เดือนขึ้นไปพบว่า ผู้ป่วยร้อยละ 72.9 และ 71.4 มีการบันทึกการตอบสนองต่อการรักษาโดยระบุอาการทางคลินิกและได้รับการติดตามด้วยภาพถ่ายทางรังสีวิทยาของหลอดเลือดตามลำดับ นอกจากนั้นยังพบว่ามีผู้ป่วยร้อยละ 11.4 มีเลือดออก ผู้ป่วยที่ได้รับยา LMWH ขนาดสูงกว่ามาตรฐานเกิดภาวะเลือดออกมากกว่าผู้ป่วยที่ได้รับยาขนาดมาตรฐานหรือต่ำกว่ามาตรฐาน (ร้อยละ 57, 8.6 และ 9.5 ตามลำดับ, P=0.000) โดยสรุปการศึกษานี้พบว่า ผู้ป่วยมะเร็งที่มีภาวะ VTE ร่วมด้วยส่วนใหญ่ได้รับยา LMWH ขนาดมาตรฐานและได้รับการติดตามผลการรักษาด้วยการประเมินอาการทางคลินิกและภาพถ่ายทางรังสีวิทยาของหลอดเลื อดในสัดส่วนใกล้เคียงกัน และการได้รับยาขนาดสูงกว่ามาตรฐานมีความสัมพันธ์กับภาวะเลือดออก