ระบบการคัดกรองและป้องกันมะเร็งเต้านมในประเทศไทยในทัศนะของผู้ให้บริการ

บทคัดย่อ

มะเร็งเต้านมเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญของสตรีในภูมิภาคเอเชียและประเทศไทย โดยผู้ป่วยส่วนใหญ่มักมาพบแพทย์เมื่ออยู่ในระยะลุกลามของโรค การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์การจัดระบบบริการสุขภาพในการป้องกันและคัดกรองมะเร็งเต้านมระยะเริ่มแรกในประเทศไทยในมุมมองของบุคลากรผู้ให้บริการ วิธีการศึกษาประกอบด้วยการเก็บรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับนโยบายการคัดกรองมะเร็งเต้านมและสถิติที่เกี่ยวข้อง ร่วมกับการสัมภาษณ์ผู้บริหารโครงการ/โปรแกรมการคัดกรองมะเร็งเต้านมระยะเริ่มแรกเกี่ยวกับแนวทางการป้องกันและคัดกรองมะเร็งเต้านมที่ผ่านมา และการประชุมวิพากษ์ให้ความเห็นเพื่อตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลที่ได้โดยกลุ่มผู้เชี่ยวชาญมะเร็งเต้านม ผลการศึกษาจากข้อมูลสถิติที่ผ่านมาพบว่า มะเร็งเต้านมมีอุบัติการณ์สูงสุดเป็นลำดับแรกของกลุ่มโรคมะเร็งในสตรีไทยในปีพ.ศ. 2555 ทั้งนี้การศึกษาเชิงระบาดวิทยาชี้ว่าอุบัติการณ์ดังกล่าวมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องโดยเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 3 ถึงร้อยละ 7 ต่อปี ข้อมูลจากการสัมภาษณ์และการประชุมกลุ่มผู้เชี่ยวชาญฯ พบว่าการตรวจเต้านมด้วยตนเองถือเป็นวิธีหลักในการคัดกรองมะเร็งเต้านมสำหรับประเทศไทย เนื่องจากสตรีไทยส่วนใหญ่ยังไม่สามารถเข้าถึงการตรวจคัดกรองมาตรฐานด้วยแมมโมแกรมและอัลตราซาวน์ได้ ในระดับนโยบายทั่วไป ประเทศไทยมีแนวปฏิบัติในการส่งเสริมให้สตรีตรวจเต้านมด้วยตนเอง และรับการตรวจโดยแพทย์/บุคลากรทางสาธารณสุขหากพบความผิดปกติ แต่ยังขาดการผลักดันในนโยบายระดับชาติ เช่น การมีกฎหมายโรคมะเร็งแห่งชาติให้การตรวจแมมโมแกรมเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานที่สตรีสามารถเข้าถึง เพื่อการตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมด้วยวิธีมาตรฐาน ข้อเสนอแนะจากการศึกษานี้คือหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องควรรณรงค์อย่างต่อเนื่องให้สตรีสนใจการตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมระยะเริ่มแรกควรปรับปรุงด้านการประชาสัมพันธ์/สื่อและคุณภาพการบริการการคัดกรองมะเร็งเต้านมให้ครอบคลุมทุกพื้นที่และเข้าถึงสตรีกลุ่มเป้าหมายได้โดยตรงรวมถึงผลักดันให้เกิดกฎหมายโรคมะเร็งแห่งชาติซึ่งจะช่วยขับเคลื่อนไปสู่การกำหนดมาตรการและการดำเนินงานเกี่ยวกับการป้องกันควบคุมมะเร็งเต้านมได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น