การพัฒนาดัชนีชี้วัดความสามารถในการทำงานสำหรับพยาบาลฉบับปรับปรุง
DOI:
https://doi.org/10.31584/psumj.2026280475คำสำคัญ:
ความสามารถในการทำงาน, ดัชนีชี้วัดความสามารถในการทำงาน, พยาบาลวิชาชีพบทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: เพื่อสำรวจและระบุองค์ประกอบของดัชนีชี้วัดความสามารถในการทำงานของพยาบาลวิชาชีพในหอผู้ป่วยในของโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยระดับตติยภูมิแห่งหนึ่งในภาคใต้ของประเทศไทย โดยปรับปรุงจากฉบับที่พัฒนาโดย อรวรรณ แก้วบุญชู และคณะ
วัสดุและวิธีการ: กลุ่มตัวอย่างคือพยาบาลวิชาชีพจำนวน 374 คน ที่ปฏิบัติงานมาแล้วไม่น้อยกว่า 6 เดือน ได้จากการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้คือ แบบสอบถามสิ่งคุกคามด้านจิตสังคม ความพึงพอใจในงาน และดัชนีชี้วัดความสามารถในการทำงาน วิเคราะห์องค์ประกอบด้วยวิธีการสกัดตัวประกอบหลักและหมุนแกนแบบออบลิมิน
ผลการศึกษา: พบว่า ดัชนีชี้วัดความสามารถในการทำงานประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ รวม 47 ตัวแปร อธิบายความแปรปรวนรวมได้ร้อยละ 46 ได้แก่ 1) การจัดการองค์กรและการสนับสนุนจากหน่วยงาน (27 ตัวแปร ร้อยละ 21) 2) ภาระงานและความกดดัน (7 ตัวแปร ร้อยละ 7) 3) การสนับสนุนจากเพื่อนร่วมงาน (4 ตัวแปร ร้อยละ 6) 4) การบริหารจัดการและการตัดสินใจ (5 ตัวแปร ร้อยละ 6) และ 5) การสนับสนุนจากหัวหน้างาน (4 ตัวแปร ร้อยละ 6)
สรุป: การศึกษานี้แสดงให้เห็นว่า เครื่องมือที่พัฒนาขึ้นนี้อาจใช้เป็นเครื่องมือประเมินความสามารถในการทำงานของพยาบาลในบริบทของประเทศไทย และหากพบความบกพร่อง อาจถือเป็นสัญญาณเตือนให้มีการดำเนินมาตรการแทรกแซงที่เหมาะสม เพื่อลดความเสี่ยงต่อการเกิดผลกระทบต่อการปฏิบัติงานและการลาออกจากวิชาชีพ
เอกสารอ้างอิง
Kongkanay P. Roles and responsibilities of professional nurses. Nonthaburi: Suetawan Publishing; 2018;p.52.
Kriangsak S, Wararat J, Natthayanakorn D. Human resource and healthcare service reform plan of the Ministry of Public Health. Nonthaburi: Suetawan Publishing; 2019;p.2.
Statistical Data Group, Forecasting Statistics Division, National Statistical Office. Ratio of medical staff to population [hompage on the Internet]. Bangkok: National Statistical Office; 2022 [cited 2023 Jul 15]. Available from: http://ittdashboardnso.go.th/preview2.php?id_project=60
Anchalee S. Nursing shortage: Thai public health issue and policy recommendations. J Grad Acad Res 2024;2:1-10.
Ilmarinen J. Work ability: a concept for occupational health research and prevention. Paper presented at the International Conference on Psychosocial Factors at Work; Bangkok: Job Stress Prevention and Work Ability Promotion; 2009.
Gould R, editor. Dimensions of work ability: results of the health 2000 survey. Helsinki: Finnish Centre for Pension; 2008;p.185.
Ilmarinen J, Tuomi K. Work ability of aging workers. Scand J Work Environ Health 1992;18:8-10.
Tuomi K, Ilmarinen J, Jahkola A, Katajarinne L, Tulkki A. Work ability index. Orawan K, Kriangkrai P, translators. Nonthaburi: Suetawan Publishing; 1998;p.5-40.
Chulaporn K, Natthaya P, Wararat P, Winai T, Pramot T, Wiriyut S. Factors influencing job retention of professional nurses in the Ministry of Public Health. J Public Health Acad 2021;30:439-50.
Comrey AL, Lee HB. A first course in factor analysis. Hillsdale (NJ): Lawrence Erlbaum; 1992.
Phakthongsuk P. Construct validity of the Thai version of the job content questionnaire in a large population of heterogeneous occupations. J Occup Health 2009;51:92-8.
Uraiporn J. Job satisfaction assessment, work-life balance of health personnel in the Ministry of Public Health. 2nd ed. Nonthaburi: Nursing Division, Department of Medical Services, Ministry of Public Health; 2011;p.17-8.
Kaewboonchoo O, Ratanasiripong P. Psychometric properties of the Thai version of the Work Ability Index (Thai WAI). J Occup Health 2015;57:371-7.
Čukljek S, Babić J, Ilić B, Režić S, Filipović B, Pavić J, et al. Associations between quality of nursing work life, work ability index and intention to leave the workplace and profession: a cross-sectional study among nurses in Croatia. Int J Environ Res Public Health 2025;22:1192.
El-Gazar HE, Zoromba MA, Abdelaziz RA, Hassanin OE, Mohamed SA. Decent work and nurses’ work ability: a cross-sectional study of the mediating effects of perceived insider status and psychological well-being. Int J Nurs Stud Adv 2025;8:100283.
Ilmarinen J. Work ability—a comprehensive concept for occupational health research and prevention. Scand J Work Environ Health 2009;35:1-5.
Karasek RA. Job demands, job decision latitude, and mental strain: implications for job redesign. Adm Sci Q 1979;24:285-308.
Daş Geçim GY, Terzi B. The effect on the work ability of intensive care nurses of psychological distress during the COVID-19 pandemic: descriptive and cross-sectional study. Turk J Intensive Care 2023;22:122-31.
Abebe GK, Melkie KA, Alamaw AW, Zemariam AB, Workneh BS. Perceived work ability and its associated factors among nurses working in the Northwest of Amhara regional state Referral Hospitals, Northwest Ethiopia, 2022. BMC Public Health 2023;23:1460.
Akköz Çevik S, Özalp S, Daşdemir A. Determining the workload and job stress levels of nurses during the early stages of the COVID-19 pandemic. Work 2025;80:900-7.
Raqueno L, Hall L, Jacob E. Peer support strategies for newly qualified nurses: a systematic review. Int J Nurs Stud 2025;170:105145.
Tuomi K, Ilmarinen J, Jahkola A, Katajarinne L, Tulkki A. Work Ability Index. Helsinki: Finnish Institute of Occupational Health; 1998.
Helaß M, Schroeder T, Geiger R, Karrasch S, Loerbroks A. Nursing staff and supervisors’ perceptions on stress and resilience: a qualitative study. BMC Nurs 2025;24:42.
Zhang Y, Wang L, Li X, Chen J. Perceived supervisors’ psychological control and work–family conflict among nurses: a moderated mediation model. BMC Nurs 2025;24:64.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 ผู้นิพนธ์และวารสาร
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
