ภาวะการเสื่อมถอยของการทำหน้าที่ของช่องปากในผู้สูงอายุไทย: การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบและการสังเคราะห์เชิงบรรยาย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: ภาวะการทำหน้าที่ของช่องปากที่เสื่อมถอย เป็นประเด็นที่น่ากังวลมากขึ้นในผู้สูงอายุไทย ซึ่งส่งผลต่อภาวะโภชนาการ สุขภาพ และคุณภาพชีวิต การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจและจัดทำแผนภาพองค์ความรู้ในปัจจุบันเกี่ยวกับภาวะการเสื่อมถอยของการทำหน้าที่ของช่องปากในประชากรผู้สูงอายุไทย
วัสดุอุปกรณ์และวิธีการ: ดำเนินการสืบค้นข้อมูลอย่างเป็นระบบจากฐานข้อมูล PubMed และวารสารในประเทศไทย ระหว่างปี พ.ศ. 2536–2568 งานวิจัยที่ถูกรวบรวม ประกอบด้วยการทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม การทดลองแบบกึ่งทดลอง การศึกษาเชิงสังเกต การวิจัยเชิงคุณภาพ และการวิจัยแบบผสม โดยมีเกณฑ์การคัดเลือกคือ เป็นผู้สูงอายุไทยที่มีอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป และมีรายงานผลลัพธ์ที่เกี่ยวข้องกับการทำหน้าที่ของช่องปาก โดยผู้ประเมินจำนวน 3 คน ได้ดำเนินการคัดเลือกรายงานวิจัย การสกัดข้อมูล และประเมินคุณภาพของงานอย่างเป็นอิสระต่อกัน
ผล: จากงานวิจัยทั้งหมด 4,292 เรื่อง มีจำนวน 11 เรื่อง ที่ได้รับการคัดเลือกตามเกณฑ์การคัดเข้า โดยประกอบด้วยงานวิจัยเชิงทดลอง 2 เรื่อง และงานวิจัยที่ไม่ใช่เชิงทดลอง 9 เรื่อง โดยค่าความชุกของปัญหาการบดเคี้ยวอาหารลำบากในผู้สูงอายุไทยมีช่วงตั้งแต่ร้อยละ 0.6–72 ขณะที่ปัญหาการกลืนอยู่ในช่วงร้อยละ 8-59.4 ส่วนภาวะปากแห้งและภาวะน้ำลายน้อยพบความชุกอยู่ในช่วงร้อยละ 23–38.4 และ 16.4–43.5 ตามลำดับ โดยปัญหาด้านการพูดพบความชุกต่ำที่สุด อยู่ในช่วงร้อยละ 3.5–5.6
บทสรุป: ความเสื่อมถอยของการทำงานหน้าที่ของช่องปากพบได้บ่อยในผู้สูงอายุไทย โดยเฉพาะความยากลำบากในการบดเคี้ยวและการกลืน อย่างไรก็ตาม ข้อมูลยังไม่ชัดเจนเนื่องจากความหลากหลายของรูปแบบการศึกษาและวิธีการประเมิน จึงควรมีการส่งเสริมกลยุทธ์ด้านสาธารณสุข เพื่อเพิ่มการเข้าถึงการดูแลทางทันตสุขภาพ และบูรณาการเข้ากับการดูแลผู้สูงอายุโดยรวมในประเทศไทย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ทีได้รับการลงตีพิมพ์ในวิทยาสารทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่นถือเป็นลิขสิทธิ์เฉพาะของคณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษร จากคณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่นก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
National Statistical Office (Thailand). Statistical yearbook Thailand 2023 [Internet]. Bangkok: National Statistical Office; 2023 [cited 2025 Jul 18]. Available from: http://www.nso.go.th
World Health Organization. World report on ageing and health [Internet]. Geneva: World Health Organization;2015[cited 2025 Jul 18]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789241565042
Minakuchi S, Tsuga K, Ikebe K, Ueda T, Tamura F, Nagao K, et al. Oral hypofunction in the older population: Position paper of the Japanese Society of Gerodontology in 2016 . Gerodontology. 2018;35(4):317–24.
Nitschke I, Müller F. The impact of oral health on the quality of life in the elderly. Oral Health Prev Dent. 2004;2(1):271–5.
Watanabe Y, Hirano H, Arai H, Morishita S, Ohara Y, Edahiro A, et al. Relationship between frailty and oral function in community-dwelling elderly. J Am Geriatr Soc. 2017;65(1):66-76.
Zheng Z, Xu M, Wang L, Deng Y, Liu Q, Yu K. Masticatory function and cognition in older adults: A population-based study. J Prosthet Dent. 2025;134(6):2345-53.
Hironaka S, Kugimiya Y, Watanabe Y, Motokawa K, Hirano H, Kawai H, et al. Association between oral, social, and physical frailty in community -dwelling older adults. Arch Gerontol Geriatr.2020 Jul;89:104105.doi:10.1016/j.archger.2020.104105. PMID: 32480111.
Nilkamhaeng P, Sinavarat P, Assantachai P, Tansriratanawong K, Okuma N, Ngamwuttiwong K, et al. Impaired oral function in older adults with type 2 diabetes. M Dent J. 2024;44(1):22-37.
Sonpanao P, Janebodin K, Namvichaisirikul N, Thongjit S, Jitprasertwong P. The prevalence of xerostomia in older Thai individuals with type II diabetes mellitus and its association with type of toothpaste and oral functions: a cross-sectional study using questionnaires. Geriatr (Basel). 2023. 15;8(4):76. doi: 10.3390/geriatrics8040076.
Page MJ, McKenzie JE, Bossuyt PM, Boutron I, Hoffmann TC, Mulrow CD, et al. The PRISMA 2020 statement: an updated guideline for reporting systematic reviews. PLoS Med. 2021;18(3): e1003583. doi:10.1371/journal.pmed.1003583.
Chantaraboot Y, Sermsuti-anuwat N. Factors associated with self-reported oral health among community-dwelling older adults in a rural province of Thailand. J Multidiscip Healthc.2022;15:2111–9.
Salimee P, Anusornniti-sara S, Pradubploy D, Vathanalaoha K, Prapinjumrune C, Theeraraungchaisri C. The study of the relation between masticatory ability and masticatory performance in a group of elderly patients. CU Dent J. 2003;26(3):211-20.
Kasa K, Worakajit P, Sinsen S, Samnieng P. Translation, validation and reliability of a Thai version of the Xerostomia Inventory. SWU Dent J. 2022;15(1):10-20.
Chantaramanee A, Srinarupat J, Kornkamol N, Samnieng P. Thai version of the Oral Frailty Five-Item Questionnaire (OF-5): Instrument Validity and Reliability study. J Int Dent Med Res. 2025;18(1):367-73.
Kongma P, Korwanich N, Klibngern H, Tavisak N, Inoue M, Korwanich K. Screening algorithms for detecting dysphagia: A validation study of Thai EAT-10 combined with the 3-Ounce Water Swallow Test. J Assoc Med Sci. 2023;56(2):99-105.
Wongworasun S, Hunsrisakhun J, Watanapa A. Effectiveness of oral exercise programs on oral function among independent elderly people: A cluster randomized controlled trial. J Int Oral Health. 2022;14(4):363–69.
Chotprakaikiat W, Sarasit N, Kerdwanghin P, Yayord P, Phetpradub P, Samnieng P. Formulation and evaluation of a water-based oral lubricant for using in geriatric dentistry.SWU Dent J. 2023;16(1):37-49.
Iwasaki M, Kimura Y, Sasiwongsaroj K, Kettratad-Pruksapong M, Suksudaj S, Ishimoto Y, et al. Association between objectively measured chewing ability and frailty: A cross-sectional study in central Thailand. Geriatr Gerontol Int. 2018;18(6):860–6.
Abu-Ghanem S, Graf A, Govind J. Diagnosis of sarcopenic dysphagia in the elderly: critical review and future perspectives. Dysphagia. 2022;37(5):1093-102.doi:10.1007/s00455-021-10367-2.
Ministry of Public Health (Thailand). Thailand health profile 2018–2021.Nonthaburi: Bureau of Policy and Strategy, Ministry of Public Health; 2022.
