การปนเปื้อน และแบบแผนความไวต่อยาต้านจุลชีพของเชื้อ Vibrio parahaemolyticus ที่แยกได้จากหอยนางรมดิบที่จำหน่ายในตลาดสด กรุงเทพมหานคร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
เชื้อ Vibrio parahaemolyticus เป็นสาเหตุสำคัญของโรคกระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบเฉียบพลันที่เกี่ยวข้องกับการบริโภคอาหารทะเลดิบโดยเฉพาะหอยนางรม การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินการปนเปื้อน ตรวจหายีนก่อโรค และศึกษาแบบแผนความไวต่อยาต้านจุลชีพของเชื้อ V. parahaemolyticus ที่แยกได้จากหอยนางรมดิบที่จำหน่ายในตลาดสด กรุงเทพมหานคร ดำเนินการศึกษาเชิงสำรวจโดยสุ่มเก็บตัวอย่างหอยนางรมดิบจำนวน 50 ตัวอย่าง จากตลาดสด 14 แห่ง ทำการแยกเชื้อ V. parahaemolyticus ด้วยวิธีเพาะเลี้ยงเชื้อมาตรฐานบนอาหารเลี้ยงเชื้อจำเพาะ TCBS agar และ CHROMagar™ Vibrio และตรวจยืนยันด้วยปฏิกิริยาทางชีวเคมี ร่วมกับการตรวจหายีน toxR ด้วยเทคนิค Polymerase Chain Reaction (PCR) ทำการตรวจหายีนก่อโรค 2 ชนิด คือ thermostable direct hemolysin (tdh) และ TDH-related hemolysin (trh) ด้วยวิธี Multiplex PCR และทดสอบความไวต่อยาต้านจุลชีพ 10 ชนิด ด้วยวิธี Disk diffusion ผลการศึกษาพบการปนเปื้อนเชื้อ V. parahaemolyticus ในตัวอย่างหอยนางรมดิบ 22 ตัวอย่าง (ร้อยละ 44.0) โดยสามารถแยกเชื้อได้ทั้งหมด 75 ไอโซเลต ผลการตรวจหายีนก่อโรคพบว่าเชื้อ V. parahaemolyticus ทั้ง 75 ไอโซเลต (ร้อยละ 100) ไม่พบยีน tdh และ trh จากการทดสอบความไวต่อยาต้านจุลชีพในเชื้อ 29 ไอโซเลต พบเชื้อที่ดื้อยาอย่างน้อย 1 ชนิด จำนวน 9 ไอโซเลต (ร้อยละ 31.03) โดยพบการดื้อต่อยา Ampicillin สูงที่สุด รองลงมาคือ Cefoxitin, Tetracycline, Meropenem และ Trimethoprim-sulfamethoxazole นอกจากนี้ ยังตรวจพบเชื้อดื้อต่อยาหลายชนิด (MDR) 1 ไอโซเลต (ร้อยละ 3.45) ซึ่งดื้อต่อยา 4 ชนิดร่วมกัน (Ampicillin, Meropenem, Tetracycline และ Trimethoprim-sulfamethoxazole) การศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าหอยนางรมดิบที่จำหน่ายในตลาดสด กรุงเทพมหานคร มีอัตราการปนเปื้อนของเชื้อ V. parahaemolyticus ในระดับที่ค่อนข้างสูง แม้ว่าเชื้อที่แยกได้ทั้งหมดจะไม่ใช่สายพันธุ์ก่อโรครุนแรง แต่การปนเปื้อนในระดับสูงยังคงเป็นความเสี่ยงด้านความปลอดภัยทางอาหารต่อผู้บริโภค การตรวจพบเชื้อที่ดื้อต่อยาต้านจุลชีพ โดยเฉพาะเชื้อ MDR สะท้อนถึงความจำเป็นในการเฝ้าระวังการดื้อยาในห่วงโซ่อาหาร และการจัดการสุขาภิบาลอาหารต่อไป
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Journal of Safety and Health is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) licence, unless otherwise stated.
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมโรค. (2568). ประกาศกรมควบคุมโรค เรื่องการป้องกันโรคและภัยสุขภาพ ที่เกิดในช่วงฤดูร้อนของประเทศไทย พ.ศ. 2568. กรมควบคุมโรค, https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1686320250311080656.pdf
กระทรวงสาธารณสุข, กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์. (2561). วิธีมาตรฐานสำหรับการวิเคราะห์อาหาร เล่มที่ 6. พีทู ดีไซน์ แอนด์ พริ้นท์.
กรมควบคุมโรค, กลุ่มระบาดวิทยาโรคติดต่อ. (2562). อาหารเป็นพิษ (Food Poisoning). กรมควบคุมโรค, https://ddc.moph.go.th/disease_detail.php?d=10.
วินน์ คันต์. (2561). การตรวจหาการดื้อยาต้านจุลชีพในวิบริโอ พาราฮีโมลัยติคัส ที่แยกได้จากหอยนางรมและน้ำบริเวณปากแม่น้ำ [วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].
สุขุมพันธุ์ บริพัตร. (2556). แผนการบริหารราชการกรุงเทพมหานคร พ.ศ.2556-2560. สำนักงานยุทธศาสตร์และประเมินผล, https://thaipublica.org/wp-content/uploads/2016/07/plan-กรุงเทพฯ-2556-2560.pdf
Bai, Y., Yang, Q., Sun, Y., Li, F., Sun, J., Yang, S., Yang, D., Peng, Z., Yang, B., Xu, J., Dong, Y., Yan, S., & Li, N. (2024). Antimicrobial susceptibility and genomic characterization of Vibrio parahaemolyticus isolated from aquatic foods in 15 provinces, China, 2020. International Journal of Food Microbiology, 418, 110737. https://doi.org/10.1016/j.ijfoodmicro.2024.110737
Bej, A. K., Patterson, D. P., Brasher, C. W., Vickery, M. C. L., Jones, D. D., & Kaysner, C. A. (1999). Detection of total and hemolysin-producing Vibrio parahaemolyticus in shellfish using multiplex PCR amplification of tl, tdh and trh. Journal of Microbiological Methods, 36(3), 215-225. https://doi.org/10.1016/s0167-7012(99)00037-8
Centers for Disease Control and Prevention. (2024). About Vibrio infection (vibriosis). U.S. Department of Health and Human Services. https://www.cdc.gov/vibrio/index.html
Chiou, J., Li, R., & Chen, S. (2015). Carb-17 family of beta-lactamases mediates intrinsic resistance to penicillins in Vibrio parahaemolyticus. Antimicrobial Agents and Chemotherapy, 59(6), 3593–3595. https://doi.org/10.1128/AAC.00047-15
Clinical and Laboratory Standards Institute (CLSI). (2015). Methods for antimicrobial dilution and disk susceptibility testing of infrequently isolated or fastidious bacteria (3rd ed.; CLSI M45). CLSI.
Deng, Y., Tan, A., Zhao, F., Wang, F., Gong, H., Lai, Y., & Huang, Z. (2025). Global distribution of antimicrobial resistance genes in aquaculture. One Health Advances, 3(1). https://doi.org/10.1186/s44280-025-00071-5
Gosling, E. (2015). Marine bivalve molluscs (2nd ed.). Wiley-Blackwell.
Kim, Y. B., Okuda, J., Matsumoto, C., Takahashi, N., Hashimoto, S., & Nishibuchi, M. (1999). Identification of Vibrio parahaemolyticus strains at the species level by PCR targeted to the toxR gene. Journal of Clinical Microbiology, 37(4), 1173-1177. https://doi.org/10.1128/jcm.37.4.1173-1177.1999
Ngasotter, S., Mukherjee, S., Singh, S. K., Bharti, D., Haque, R., Varshney, S., Nanda, C., Waikhom, D., Devi, M. S., & Singh, A. S. (2022). Prevalence, virulence and antibiotic resistance profiles of Vibrio parahaemolyticus from seafood and its environment: An updated review. Mediterranean Journal of Infection Microbes and Antimicrobials, 11(1), 1-1. https://doi.org/10.4274/mjima.galenos.2021.2021.1
Stratev, D., Fasulkova, R., & Krumova-Valcheva, G. (2023). Incidence, virulence genes and antimicrobial resistance of Vibrio parahaemolyticus isolated from seafood. Microbial Pathogenesis, 177, 106050. https://doi.org/10.1016/j.micpath.2023.106050
Tewawong, N., Kowaboot, S., Kengkarn, S., Thawornwan, U., Ramasoota, P., & Suthienkul, O. (2024). Characterization of Vibrio parahaemolyticus isolated from clinical specimens and oysters in Thailand. The Journal of Infection in Developing Countries, 18(6), 900-908. https://doi.org/10.3855/jidc.18470
Vandeputte, M., Coppens, S., Bossier, P., Vereecke, N., & Vanrompay, D. (2024). Genomic mining of Vibrio parahaemolyticus highlights prevalence of antimicrobial resistance genes and new genetic markers associated with AHPND and tdh + /trh + genotypes. BMC Genomics, 25(1). https://doi.org/10.1186/s12864-024-10093-9
Wang, J., Zhan, Y., Sun, H., Fu, X., Kong, Q., Zhu, C., & Mou, H. (2022). Regulation of virulence factors expression during the intestinal colonization of Vibrio parahaemolyticus. Foodborne Pathogens and Disease, 19(3), 169-178. https://doi.org/10.1089/fpd.2021.0057
Xiao, Y., Wang, H., Wang, C., Gao, H., Wang, Y., & Xu, J. (2023). Trends in and future research direction of antimicrobial resistance in global aquaculture systems: A review. Sustainability, 15(11), 9012. https://doi.org/10.3390/su15119012
Yuan, X., Lv, Z., Zhang, Z., Han, Y., Liu, Z., & Zhang, H. (2023). A review of antibiotics, antibiotic resistant bacteria, and resistance genes in aquaculture: occurrence, contamination, and transmission. Toxics, 11(5), 420. https://doi.org/10.3390/toxics11050420
