ปัจจัยที่สัมพันธ์กับโรคติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างอย่างรุนแรงจากเชื้อไวรัสอาร์เอสวี ในผู้ป่วยเด็กอายุน้อยกว่า 5 ปี ที่โรงพยาบาลพระนั่งเกล้า

ฐิติญา  ไตรโสรัส

ผู้แต่ง

ฐิติญา ไตรโสรัส กุมารแพทย์โรคระบบหายใจและเวชบำบัดวิกฤต กลุ่มงานกุมารเวชกรรม โรงพยาบาลพระนั่งเกล้า

คำสำคัญ:

การติดเชื้อเชื้อไวรัสอาร์เอสวีรุนแรง, โรคติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่าง, โรคติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างอย่างรุนแรงจากเชื้อไวรัสอาร์เอสวี, คะแนนความรุนแรงของภาวะหายใจ

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาปัจจัยเสี่ยงที่มีความสัมพันธ์กับโรคติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างอย่างรุนแรงจากเชื้อไวรัสอาร์เอสวี ในเด็กอายุน้อยกว่า 5 ปี และเพื่อศึกษาอัตราการใส่ท่อช่วยหายใจและใช้เครื่องช่วยหายใจ อัตราการใช้ HHFNC การเข้ารักษาในหอผู้ป่วยวิกฤตเด็กและอัตราการเสียชีวิต วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบย้อนหลัง (Retrospective analytic cross-sectional study) เก็บข้อมูลจากเวชระเบียนและฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ของของผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาแบบผู้ป่วยใน ระหว่างวันที่ 1 มกราคม 2567 ถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2568 กลุ่มตัวอย่าง 356 คน วิเคราะห์ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับโรคติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างอย่างรุนแรง ใช้สถิติ Logistic regression analysis ผลการศึกษา: ผู้ป่วยเด็กอายุน้อยกว่า 5 ปี ที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลด้วยโรคติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างจากเชื้อไวรัสอาร์เอสวี (RSV-LRTI) จำนวน 356 ราย ผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นเพศชาย อายุมัธยฐาน 15.9 เดือน พบการระบาดสูงในช่วงฤดูฝนต่อเนื่องถึงต้นฤดูหนาว โดยเป็น RSV pneumonia ร้อยละ 84.3 ผู้ป่วยมีอาการรุนแรง ร้อยละ 21.6 ได้รับการช่วยหายใจร้อยละ 59.0 เข้ารับการรักษาในหอผู้ป่วยวิกฤตเด็ก ร้อยละ 4.8 ไม่พบผู้ป่วยเสียชีวิต ปัจจัยเสี่ยงที่มีความสัมพันธ์กับโรคติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างอย่างรุนแรง ได้แก่ อายุน้อยกว่า 3 เดือน (OR_Adj=8.7, 95% CI: 3.3–23.1) การคลอดก่อนกำหนด (OR_Adj=3.0, 95% CI: 1.0–9.0) การมีโรคประจำตัวตั้งแต่ 2 โรคขึ้นไป (OR_Adj=8.7, 95% CI: 3.1–24.2) รายได้ครอบครัวน้อยกว่า 10,000 บาทต่อเดือน (OR_Adj=2.9, 95% CI: 1.4–6.1) ผู้ป่วยที่มีผลเอกซเรย์ทรวงอกรอยโรคการอักเสบมากกว่าหรือเท่ากับ 2 ตำแหน่ง (OR_Adj=25.6, 95% CI: 9.5–56.1) พบรอยโรคการอักเสบ ร่วมกับปอดแฟบ ( (OR_Adj=17.5, 95% CI: 2.7–43.4) และการติดเชื้อในโรงพยาบาล (OR_Adj=35.5, 95% CI: 13.1–56.3) ค่า CRS ≥ 6 มีแนวโน้มเป็นตัวพยากรณ์การใส่ท่อช่วยหายใจ สรุป: อายุน้อยกว่า 3 เดือน การคลอดก่อนกำหนด โรคประจำตัวหลายโรค ครอบครัวที่มีรายได้น้อย ผลเอกซเรย์ทรวงอกพบรอยโรคหลายตำแหน่งหรือร่วมกับปอดแฟบ และการติดเชื้อในโรงพยาบาล เป็นปัจจัยเสี่ยงทำให้เกิดโรคติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างอย่างรุนแรงในเด็กอายุน้อยกว่า 5 ปี ดังนั้นผู้ป่วยควรได้รับการประเมินข้อมูลทางประชากรศาสตร์ การประเมินอาการทางคลินิกอย่างรวดเร็วตั้งแต่แรก การประเมินด้านระบบหายใจโดยใช้อาการทางคลินิกเป็น score ผลเอกซเรย์ทรวงอกและการติดตามอาการเป็นระยะเป็นสิ่งสำคัญในการลดความรุนแรงของโรค

เอกสารอ้างอิง

Suntarattiwong P, Sojisirikul K, Sitaposa P, Sojisirikul K, Pornpatanangkoon A, Chittaganpitch M, et al. Clinical and epidemiological characteristics of respiratory syncytial virus and influenza virus associated hospitalization in urban Thai infants. J Med Assoc Thai 2011;94(Suppl 3):S164- 71.

Fry AM, Chittaganpitch M, Baggett HC, Peret TC, Dare RK, Sawatwong P, et al. The burden of hospitalized lower respiratory tract infection due to respiratory syncytial virus in rural Thailand. PLoS One 2010;5(11).

Sitthikarnkha P, Uppala R, Niamsanit S, Sutra S, Thepsuthammarat K, Techasatian L, et al. Burden of respiratory syncytial virus related acute lower respiratory tract infection in hospitalized Thai children: a 6-year national data analysis. Children 2022;9(12):1990.

Srisingh K, Khongthongprasert S, Jaturabundit T, Soponwaree N, Klangsombat K, Sriwad C, et al. Risk factors for respiratory syncytial virus (RSV) infection in children under 5 years old with acute lower respiratory tract infection. J Thorac Dis 2025;17(7):4565-75.

Li Y, Wang X, Blau DM, Caballero MT, Feikin DR, Gill CJ, et al. Global, regional, and national disease burden estimates of acute lower respiratory infections due to respiratory syncytial virus in children younger than 5 years in 2019: a systematic analysis. Lancet 2022;399(10340):2047–64.

พรอำภา บรรจงมณี, อมรรัตน์ โรจน์จรัสไพศาล, อัจฉรา ตั้งสถาพรพงษ์. ระบาดวิทยา อาการและอาการแสดง ปัจจัยเสี่ยงของการติดเชื้อทางเดินหายใจจากเชื้อ respiratory syncytial virus ในเด็กที่เข้ารับการรักษา ณ โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ. ธรรมศาสตร์เวชสาร 2559;16(3):370–8.

Chaiut W, Sapbamrer R, Dacha S, Sudjaritruk T, Malasao R. Epidemiology and associated factors for hospitalization related respiratory syncytial virus infection among children less than 5 years of age in Northern Thailand. J Infect Public Health 2023;16(10):1659–65.

Bunjoungmanee P, Sompoch S, Tangsathapornpong A, Kulalert P. Factors associated with severe respiratory syncytial virus infection among hospitalized children in Thammasat University Hospital. F1000Research 2024;13:231.

Keelapang N, Sunkonkit K. Factors associated with intubation and heated high-flow nasal cannula use in hospitalized respiratory syncytial virus infected children: A single-center retrospective cohort study. PLoS One 2025;20(8).

Lee YI, Peng CC, Chiu NC, Huang DTN, Huang FY, Chi H. Risk factors associated with death in patients with severe respiratory syncytial virus infection. J Microbiol Immunol Infect 2016;49(5):737–42.

Condemi A, Marrali D, Albano C, Linares G, Garbo V, Boncori G, et al. Hospitalizations for respiratory syncytial virus (RSV) in Sicily from 2008 to 2021: clinical features and predictors of severity. Ital J Pediatr 2025;51(1):205.

Dallagiacoma G, Lundholm C, Smew AI, Osvald EC, Vartiainen P, Heinonen S, et al. Risk factors for severe outcomes of respiratory syncytial virus infection in children: a nationwide cohort study in Sweden. Lancet Reg Health Eur 2025;58:101447.

Wang Y, Xiang Y, Jin R, Li B, Feng X, Han Q, et al. Risk factors for severe lower respiratory tract infection among children under 5 years of age hospitalized with respiratory syncytial virus. Eur J Clin Microbiol Infect Dis 2025;44(9):2239–51.

จิรรุจน์ ชมเชย, สุพรรณิการ์ ยานกาย. ลักษณะทางคลินิกของผู้ป่วยเด็กที่มีการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างจากเชื้ออาร์เอสวี ในโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา. วารสารกุมารเวชศาสตร์ 2564;60(3):219–26.

Trusinska D, Zin ST, Sandoval E, Homaira N, Shi T. Risk factors for poor outcomes in children hospitalized with virus-associated acute lower respiratory infections: a systematic review and meta-analysis. Pediatr Infect Dis J 2024;43(5):467–76.

Manti S, Baraldi E. Learn from international recommendations and experiences of countries that have successfully implemented monoclonal antibody prophylaxis for prevention of RSV infection. Ital J Pediatr 2025;51(1):26.

Sheikh Z, Potter E, Li Y, Cohen RA, Dos Santos G, Bont L, et al. Validity of clinical severity scores for respiratory syncytial virus: a systematic review. J Infect Dis 2024; 229(Suppl 1):S8-S17.

Nayani K, Naeem R, Munir O, Naseer N, Feroze A, Brown N, et al. The clinical respiratory score predicts paediatric critical care disposition in children with respiratory distress presenting to the emergency department. BMC Pediatr 2018;18(1):339.

มณีรัตน์ ช่วยเกื้อ. ผลของการใช้แบบประเมินความรุนแรงของภาวะหายใจลำบากต่อความรวดเร็วในการดูแล และความพึงพอใจของบุคลากรในผู้ป่วยเด็กโรคระบบหายใจ. วารสารกุมารเวชศาสตร์ 2568;64(4):78-89.

Saelim K, Thirapaleka B, Ruangnapa K, Prasertsan P, Anuntaseree W. Predictors of high-flow nasal cannula failure in pediatric patients with acute respiratory distress. Clin Exp Pediatr 2022;65(12):595-601.