ประสิทธิผลของกิจกรรมกระตุ้นความสามารถสมองแบบกลุ่มเปรียบเทียบกับแบบรายบุคคล ในผู้สูงอายุที่มีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อย ณ คลินิกผู้สูงอายุ โรงพยาบาลสระบุรี

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาประสิทธิผลของกิจกรรมกระตุ้นความสามารถสมองแบบกลุ่มโดยทีมสหวิชาชีพในผู้สูงอายุที่มีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อยเปรียบเทียบกับกิจกรรมกระตุ้นความสามารถสมองรายบุคคลโดยนักกิจกรรมบำบัด วิธีการศึกษา: การศึกษาเปรียบเทียบแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม (Randomized controlled trial) ในผู้สูงอายุที่มีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อย (Mild neurocognitive disorder) ที่เข้ารับบริการคลินิกผู้สูงอายุ โรงพยาบาลสระบุรี จำนวน 154 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองที่ได้รับกิจกรรมกระตุ้นความสามารถสมองแบบกลุ่มโดยทีมสหวิชาชีพ 76 คน และกลุ่มควบคุมที่ได้รับกิจกรรมกระตุ้นความสามารถสมองรายบุคคลโดยนักกิจกรรมบำบัด 78 คน ติดตามผล 12 เดือน วัดผลโดยใช้แบบประเมิน Thai Mental State Examination (TMSE) และ Montreal Cognitive Assessment (MoCA) ผลการศึกษา: ผู้เข้าร่วมวิจัยจำนวน 154 คน ข้อมูลทั่วไประหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมใกล้เคียงกัน อายุเฉลี่ยกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม เท่ากับ 75.36±6.44 และ 74.21±6.63 ตามลำดับ ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 73.68 และ 66.67 มีสถานภาพสมรส ร้อยละ 42.11 และ 51.28 อาศัยอยู่กับลูกหลาน ร้อยละ 68.42 และ 62.82 ไม่ได้ประกอบอาชีพในปัจจุบัน ร้อยละ 89.47 และ 85.90 กลุ่มอาการผู้สูงอายุของประชากรทั้ง 2 กลุ่ม 3 อันดับแรกคือปัญหาด้านช่องปากและฟัน ร้อยละ 81.58 และ 74.36 ปัญหาการมองเห็น ร้อยละ 56.58 และ 58.97 และปัญหาด้านการหกล้ม ร้อยละ 30.26 และ 38.46 ผลการวิจัยหลัก คือ คะแนน TMSE และ MoCA หลังการติดตามเป็นระยะเวลา 12 เดือนพบว่ากลุ่มทดลองมีคะแนนประเมิน TMSE เพิ่มขึ้นอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (Within-group mean difference 0.15 คะแนน, 95%CI: -0.72 ถึง 1.01, p = 0.738) และมีแนวโน้มเพิ่มน้อยกว่ากลุ่มควบคุม โดยไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Between-group mean difference -0.69 คะแนน, 95% CI: -1.96 ถึง 0.56, p = 0.279) ส่วนการประเมิน MoCA กลุ่มทดลองมีคะแนนเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Within-group mean difference 2.18 คะแนน, 95% CI: 1.17 ถึง 3.19, p < 0.001) และมีแนวโน้มเพิ่มมากกว่ากลุ่มควบคุม แต่ไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Between-group mean difference 1.17 คะแนน, 95% CI: -0.41 ถึง 2.72, p = 0.147) สรุป: กิจกรรมกระตุ้นความสามารถสมองแบบกลุ่มโดยทีมสหวิชาชีพ ให้ผลลัพธ์ด้านสมรรถภาพสมองไม่แตกต่างจากกิจกรรมกระตุ้นความสามารถสมองรายบุคคลโดยนักกิจกรรมบำบัดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ทั้งคะแนน TMSE และ MoCA ที่ 12 เดือน โดยกลุ่มที่ได้รับกิจกรรมกระตุ้นความสามารถสมองแบบกลุ่มมีคะแนน MoCA เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญภายในกลุ่ม กิจกรรมกระตุ้นความสามารถสมองแบบกลุ่มเป็นทางเลือกที่ช่วยเพิ่มการเข้าถึงบริการที่รวดเร็วขึ้นและความถี่ของการกระตุ้นที่มากขึ้น ลดการพึ่งพานักกิจกรรมบำบัดซึ่งเป็นวิชาชีพที่ขาดแคลนและสามารถขยายผลสู่คลินิกผู้สูงอายุและหน่วยบริการปฐมภูมิ เพื่อเพิ่มการเข้าถึงบริการของผู้สูงอายุที่มีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อย