ผลของการพัฒนาแนวทางการส่งเสริมสุขภาพเชิงรุกเพื่อลดภาวะพึ่งพิงในผู้สูงอายุ อำเภอบางปะหัน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาผลของการพัฒนาแนวทางการส่งเสริมสุขภาพเชิงรุกที่มีต่อภาวะพึ่งพิง (Dependency) และพฤฒพลัง (Active Aging) ของผู้สูงอายุในอำเภอบางปะหัน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยเปรียบเทียบผลลัพธ์ระหว่างกลุ่มที่ได้รับแนวทางการส่งเสริมสุขภาพเชิงรุกกับกลุ่มที่ได้รับการดูแลตามปกติ วิธีการศึกษา: เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi-experimental research) แบบสองกลุ่มวัดผลก่อนและหลังการทดลอง (Two-group pretest-posttest design) กลุ่มตัวอย่างคือผู้สูงอายุที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไปในอำเภอบางปะหัน คัดเลือกตามเกณฑ์ที่กำหนดจำนวน 383 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 191 คน (ได้รับโปรแกรมการส่งเสริมสุขภาพเชิงรุกผ่านหน่วยผู้สูงอายุเคลื่อนที่เป็นเวลา 12 สัปดาห์) และกลุ่มควบคุม 192 คน (ได้รับการดูแลตามปกติ) เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบประเมิน Barthel ADL Index และแบบประเมินดัชนีพฤฒพลัง (AAI) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติ Wilcoxon Signed-Rank Test และสถิติ Mann-Whitney U Test ที่ระดับนัยสำคัญ 0.05 ผลการศึกษา: ภายหลังการทดลองกลุ่มทดลองมีคะแนนมัธยฐานความสามารถในการดำเนินชีวิตประจำวัน (ADL) เพิ่มขึ้นจาก 13.0 เป็น 16.0 และคะแนนมัธยฐานดัชนีพฤฒพลัง (AAI) เพิ่มขึ้นจาก 12.0 เป็น 17.0 ซึ่งสูงกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) และเมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่ม พบว่าหลังการทดลองกลุ่มทดลองมีคะแนนมัธยฐานทั้งด้าน ADL และ AAI สูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) สะท้อนให้เห็นถึงประสิทธิภาพของโปรแกรมในการลดภาวะพึ่งพิงและยกระดับพฤฒพลัง สรุป: แนวทางการส่งเสริมสุขภาพเชิงรุกที่พัฒนาขึ้นมีประสิทธิผลอย่างเป็นรูปธรรม หน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่ควรนำรูปแบบดังกล่าวไปประยุกต์ใช้เพื่อรองรับสังคมผู้สูงอายุและเสริมสร้างระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิ