ปัจจัยที่สัมพันธ์กับสุขภาพใจของบุคลากรโรงพยาบาลพระนั่งเกล้า

สุรีย์พร ติงศภัทิย์

ผู้แต่ง

สุรีย์พร ติงศภัทิย์ กลุ่มงานอาชีวเวชกรรม โรงพยาบาลพระนั่งเกล้า

คำสำคัญ:

สุขภาพใจ, ภาวะเครียด, ภาวะหมดไฟ, ภาวะเสี่ยงซึมเศร้า, ภาวะเสี่ยงฆ่าตัวตาย

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: การศึกษาครั้งนี้วัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับปัญหาสุขภาพใจของบุคลากรในโรงพยาบาลพระนั่งเกล้าและจัดทำข้อมูลสนับสนุนเชิงนโยบาย เพื่อหาแนวทางป้องกันหรือลดผลกระทบจากปัญหาสุขภาพใจของบุคลากร อันจะทำให้บุคลากรมีสุขภาพใจที่ดี สามารถดูแลผู้ป่วยได้อย่างมีประสิทธิภาพต่อไป วิธีการศึกษา: การศึกษาเชิงพรรณนาแบบตัดขวาง (Cross-sectional Descriptive Study) โดยใช้การวิเคราะห์ข้อมูลทุติยภูมิ (Secondary Data Analysis) จากฐานข้อมูล Mental Health Check-in และฐานข้อมูลผลการตรวจสุขภาพประจำปี พ.ศ. 2568 ของบุคลากรโรงพยาบาลพระนั่งเกล้า โดยทำการศึกษากลุ่มตัวอย่างที่มีข้อมูลทั้งการตรวจสุขภาพและการประเมินสุขภาพใจครบถ้วนจำนวน 637 คน โดยวิเคราะห์ปัจจัยที่สัมพันธ์กันด้วย Multiple Logistic Regression และรายงานผลเป็น Adjusted Odds Ratio (AOR) ผลการศึกษา: ปัญหาสุขภาพใจที่มีความชุกสูงสุด คือ เครียดระดับสูง มีความชุกร้อยละ 12.59 รองลงมา คือ ภาวะหมดไฟ ร้อยละ 8.48 ส่วนภาวะเสี่ยงซึมเศร้าและเสี่ยงฆ่าตัวตายในระดับปานกลางถึงรุนแรง ร้อยละ 3.45 และ 1.57 ตามลำดับ หลังควบคุมตัวแปรกวนพบว่า การมีโรคประจำตัวเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญต่อภาวะเครียดระดับสูง (AOR = 2.41, 95% CI: 1.38-4.19) และเพิ่มความเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย (AOR = 7.37, 95% CI: 1.75-38.84) ในขณะที่อายุที่เพิ่มขึ้นเป็นปัจจัยป้องกันที่ช่วยลดความเสี่ยงต่อภาวะเครียด ภาวะหมดไฟ และภาวะซึมเศร้า สำหรับภาวะอ้วน (AOR=2.71, 95% CI: 1.10-7.11) และการปฏิบัติงานที่ต้องสัมผัสผู้ป่วยโดยตรง (AOR = 4.16, 95% CI: 1.37-14.48) เป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญต่อภาวะเสี่ยงซึมเศร้า แต่กลับว่าการทำงานเป็นกะพบว่าเป็นปัจจัยปกป้องต่อภาวะเสี่ยงซึมเศร้า (AOR = 0.27, 95% CI: 0.10-0.73) สรุป : ปัจจัยด้านอายุ โรคประจำตัว ภาวะโรคอ้วนและปัจจัยด้านการทำงาน การทำงานกะและการสัมผัสผู้ป่วยมีความสัมพันธ์กับปัญหาสุขภาพใจของบุคลากรอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

เอกสารอ้างอิง

Pappa S, Ntella V, Giannakas T, Giannakoulis VG, Papoutsi E, Katsaounou P. Prevalence of depression, anxiety, and insomnia among healthcare workers during the COVID-19 pandemic: A systematic review and meta-analysis. Brain Behav Immun 2020;88:901–7.

ดาวรุ่ง คำวงศ์, จีระเกียรติ ประสานธนกุล, มุทิตา พนาสถิตย์, ธนิยะ วงศ์วาร. ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับงานกับภาวะสุขภาพจิตของบุคลากรทางการแพทย์ในช่วงการแพร่ระบาดของไวรัสโคโรนา 2019. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข 2565;16(1):54–68.

Rezaei S, Hoseinipalangi Z, Rafiei S, Dolati Y, Hosseinifard H, Asl MT, et al. The global prevalence of depression among health workers during the COVID-19 pandemic: a systematic review and meta-analysis. J Affect Disord Rep 2022;8:100326.

Anger WK, Dimoff JK, Alley L. Addressing health care workers’ mental health: a systematic review of evidence-based interventions and current resources. Am J Public Health 2024;114(Suppl 2):213–26.

Hfocus เจาะลึกระบบสุขภาพ. บุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุขกลุ่มเสี่ยงสูงสุด "ภาวะหมดไฟ" กรมสุขภาพจิตขอสังคมร่วมส่งกำลังใจ [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 27 ม.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://shorturl.asia/8ixyl

วิศิษฎ์ เนติโรจนกุล. ความชุกและปัจจัยที่เกี่ยวข้องของปัญหาทางสุขภาพจิตของบุคลากรทางการแพทย์โรงพยาบาลนครปฐมในยุคการระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019(โควิด-19). วารสารแพทย์เขต 4-5 2563;39(4):616-27.

European Biosafety Network. Mental and Psychosocial Health in Healthcare; Preventing Medication Errors and Adverse Events and Disorders in Healthcare Workers [Internet]. 2020 [cited 2026 Jan 28]. Available from: https://shorturl.asia/uH1EB

Salahi Ardekani O, Sajedifar M, Letafati A, Ashtiani AJ, Jazayeri SM. Risk factors associated with mental health symptoms among health care workers during the COVID-19 pandemic in EMRO countries: a systematic review. BMC Health Serv Res 2025;25:1501.

Maslach C, Schaufeli WB, Leiter MP. Job burnout. Annu Rev Psychol 2001;52:397–422.

Moussavi S, Chatterji S, Verdes E, Tandon A, Patel V, Ustun B. Depression, chronic diseases, and decrements in health: results from the World Health Surveys. The Lancet 2007;370(9590):851–8.

Luppino FS, de Wit LM, Bouvy PF, Stijnen T, Cuijpers P, Penninx BWJH, et al. Overweight, Obesity, and Depression: A Systematic Review and Meta-analysis of Longitudinal Studies. Arch Gen Psychiatry 2010;67(3):220–9.

Boden JM, Fergusson DM. Alcohol and depression. Addiction 2011;106(5):906–14.

Taylor GM, Lindson N, Farley A, Leinberger-Jabari A, Sawyer K, Te Water Naudé R, et al. Smoking cessation for improving mental health. Cochrane Database Syst Rev 2021;3(3).

สุปรียา สัมฤทธิ์วงศ์, นิตยา เพ็ญศิรินภา, พรทิพย์ กีระพงษ์. ปัจจัยที่มีผลต่อภาวะหมดไฟในการทำงานของพยาบาลวิชาชีพโรงพยาบาลนครปฐม. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี 2565;5(3):83-97.

Yamane T. Statistics: An Introductory Analysis. 2nd ed. New York: Harper and Row; 1967.

ชลอวัฒน์ อินปา, พิศิษฐ์ ศรีประเสริฐ. ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะเครียดและซึมเศร้าในบุคลากรทางการแพทย์ โรงพยาบาลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชในช่วงการแพร่ระบาดโรค COVID-19. เชียงรายเวชสาร 2564;13(2):153-65.

ภาวิณี เหลืองอภิชาติ. โครงการสำรวจความชุกของภาวะหมดไฟและความเครียด ในบุคลากรทางการแพทย์โรงพยาบาลราชบุรี. มหาราชนครศรีธรรมราชเวชสาร 2567;8(1):98-106.

Cheng H, Liu G, Yang J, Wang Q, Yang H. Shift work disorder, mental health and burnout among nurses: A cross-sectional study. Nurs Open 2023;10(4):2611–20.

Shah D. Healthy worker effect phenomenon. Indian J Occup Environ Med 2009;13(2):77–9.